Digest — VWO Bedrijfseconomie, 2021 tijdvak 3
Bron: Examenbundel_Compleet_VWO_Bedrijfseconomie.pdf, p.495–533 (opgaven + bijlage/formuleblad/informatiebronnen 1–6 + uitwerkbijlage + correctievoorschrift + aanvulling op het correctievoorschrift). Examen bestaat uit 30 vragen, 6 opgaven, 64 punten.
Arbeidsovereenkomst
- Vraagnummer(s): 1
- Voorkwam in: vraag (opgave 1) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Noem voor een organisatie in het algemeen twee nadelen van het inhuren van zzp’ers ten opzichte van personeel in loondienst. Licht het antwoord toe.”
- Gewicht: laag-middel (2p)
Cao
- Vraagnummer(s): 1
- Voorkwam in: alleen correctievoorschrift (antwoordmodel vraag 1: ”… terwijl het ziekenhuis een medewerker met een contract voor onbepaalde tijd kan houden aan een cao”)
- Frequentie dit tijdvak: 1× (geen eigen vraag, wel expliciet in het beoordelingsmodel)
- Typisch vraagformat: geen directe vraag — cao duikt op als onderdeel van het juiste antwoord op de zzp-vraag
- Gewicht: laag (indirect, deel van vraag 1’s 2p)
Instroom- doorstroom- en uitstroomfase
- Vraagnummer(s): 2, 4
- Voorkwam in: vraag (opgave 1) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 2×
- Typisch vraagformat: “Noem een voordeel en een ander nadeel … van het werken met een headhunter in plaats van het zelf aantrekken van personeel” (instroom/werving) / “Geef aan hoe uit bovenstaande personeelsadvertentie blijkt dat er … sprake is van de mogelijkheid tot professionele ontwikkeling” (doorstroom)
- Gewicht: middel (2p + 2p = 4p)
Verzekeren
- Vraagnummer(s): 5
- Voorkwam in: vraag (opgave 1) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Is er bij een aansprakelijkheidsverzekering sprake van een schadeverzekering of van een levensverzekering? Licht het antwoord toe.”
- Gewicht: laag-middel (2p)
Causation en effectuation
- Vraagnummer(s): 6
- Voorkwam in: vraag (opgave 2) + bijlage (informatiebron 1) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Noem twee gegevens uit informatiebron 1 die aantonen dat het ondernemersgedrag … sinds 2015 kenmerken heeft van effectuation. Licht je antwoorden toe.”
- Gewicht: middel (2p)
Off-balance-sheet financiering
- Vraagnummer(s): 7
- Voorkwam in: vraag (opgave 2) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Geef een financieel voordeel voor Wagenaars klanten om hun voorraden off-balance te halen. Motiveer het antwoord.” (minder vastzittend vermogen, minder interestkosten/meer rendement, minder risico)
- Gewicht: middel (2p)
Verschillenanalyse
- Vraagnummer(s): 8, 9
- Voorkwam in: vraag (opgave 2) + bijlage (informatiebron 2 + formuleblad: efficiencyresultaat = (sh–wh)×sp, prijsresultaat = (sp–wp)×wh) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 2×
- Typisch vraagformat: “Welke van deze twee oorzaken heeft de grootste invloed op het nadelige budgetresultaat …? Motiveer het antwoord met behulp van een berekening van het efficiencyresultaat en een berekening van het prijsresultaat (zie formuleblad)” / “Leg uit dat de krapte op de arbeidsmarkt een oorzaak kan zijn van het berekende efficiency- en prijsresultaat”
- Gewicht: hoog (3p + 2p = 5p)
Financiële en niet-financiële informatie
- Vraagnummer(s): 10
- Voorkwam in: vraag (opgave 2) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Leg uit dat de gerealiseerde loonkosten van de orderpicker per order een prestatie-indicator (PI) betreffen en geen kritische succesfactor (KSF). Betrek in het antwoord zowel PI als KSF.”
- Gewicht: middel (2p)
Loonkosten per eenheid product
- Vraagnummer(s): 12
- Voorkwam in: vraag (opgave 2) + bijlage (informatiebron 3)
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Toon aan dat aan de gewenste PI van € 1,50 over 2021 zal worden voldaan (zie informatiebron 3)” — toepassing van loonkosten / aantal orders, exact de formule uit deze notitie, hier verpakt als prestatie-indicator in plaats van als concurrentiekengetal
- Gewicht: middel-hoog (3p)
Hypotheekvormen — lineaire hypotheek en annuïteitenhypotheek
- Vraagnummer(s): 13
- Voorkwam in: vraag (opgave 2) + bijlage (informatiebron 4)
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Bereken de verwachte toename van de interestkosten over 2021 als gevolg van het plan van Wagenaar (zie informatiebron 4)” — let op: dit is een bedrijfslening met lineaire aflossing (halfjaarlijks, interest achteraf over de dalende restschuld), geen hypotheek, maar het aflosmechanisme (vaste aflossing, dalende interest) is identiek aan de lineaire hypotheek
- Gewicht: middel (3p)
Vormen van lang vreemd vermogen
- Vraagnummer(s): 13, 27
- Voorkwam in: vraag (opgave 2, opgave 6) + bijlage (informatiebron 4: lening; balans Sensios: obligatielening)
- Frequentie dit tijdvak: 2× (contextueel)
- Typisch vraagformat: financiering van een investering met vreemd vermogen (60% vv, lineair afgelost in 10 jaar, 4% interest) / aflossing op een obligatielening als liquiditeitsmaatregel
- Gewicht: laag-middel (achtergrond bij 3p + deel van 3p)
Afschrijvingssysteem en waarderingsgrondslag
- Vraagnummer(s): 14
- Voorkwam in: vraag (opgave 2) + bijlage (informatiebron 4: lineair in 10 jaar tot 25% van de aanschafwaarde, bedragen exclusief btw)
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Bereken de verwachte toename van de afschrijvingskosten over 2021 als gevolg van het plan van Wagenaar (zie informatiebron 4)”
- Gewicht: middel (2p)
Indexcijfers
- Vraagnummer(s): 16
- Voorkwam in: vraag (opgave 3) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Bereken de reissom per leerling in 2021. Rond af op hele euro’s.” (reissom oud × indexcijfer nieuw / indexcijfer oud)
- Gewicht: laag (1p)
Samengestelde interest — contante waarde en eindwaarde
- Vraagnummer(s): 17, 18
- Voorkwam in: vraag (opgave 3) + bijlage (formuleblad) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 2×
- Typisch vraagformat: maandelijkse spaarstortingen (€10/maand) tegen 0,15% samengestelde interest per maand, achteraf omgerekend naar een eindwaarde en vervolgens terug naar een contant/bij te storten bedrag
- Gewicht: middel-hoog (2p + 2p = 4p)
Contante waarde en eindwaarde van een reeks gelijke bedragen
- Vraagnummer(s): 17, 18
- Voorkwam in: vraag + bijlage (formuleblad, somformule meetkundige reeks S = a·(rⁿ-1)/(r-1)) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 2×
- Typisch vraagformat: “Bereken per leerling de eindwaarde per 1 november 2021 van de maandelijkse stortingen door een leerling (zie formuleblad)” / “Bereken het bedrag dat de school op 1 september 2020 op de spaarrekening heeft bijgestort”
- Gewicht: middel-hoog (2p + 2p = 4p), expliciet met formule op het formuleblad
Sparen
- Vraagnummer(s): 17, 18
- Voorkwam in: vraag (opgave 3, casus: speciale spaarrekening voor een examenreis)
- Frequentie dit tijdvak: 2× (contextueel, geen eigen scorepunten)
- Typisch vraagformat: maandelijkse storting op een spaarrekening als omkadering van de samengestelde-interestberekening
- Gewicht: laag (geen directe punten, wel de casus-inbedding)
Marketingmix 4P
- Vraagnummer(s): 19
- Voorkwam in: vraag (opgave 3) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Tot welke P van de marketingmix van LOTTRAVEL behoort deze geleverde service?” (antwoord: product)
- Gewicht: laag (1p)
Liquiditeitsbegroting en exploitatiebegroting
- Vraagnummer(s): 20
- Voorkwam in: vraag (opgave 4) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Bereken het bedrag met betrekking tot de verkoop van knipbehandelingen dat Patty opneemt in de exploitatiebegroting over 2021.” (consumentenprijzen incl. btw omrekenen naar een exploitatiebegrotingspost excl. btw)
- Gewicht: laag (1p)
Voorraadwaardering
- Vraagnummer(s): 21
- Voorkwam in: vraag (opgave 4) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Bereken de verwachte inkoopwaarde van de omzet van kappersproducten in 2021.” (inkopen + beginvoorraad − eindvoorraad, per kwartaal, excl. btw)
- Gewicht: middel (2p)
Winst- en verliesrekening opbouw
- Vraagnummer(s): 21, 22
- Voorkwam in: vraag (opgave 4) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 2×
- Typisch vraagformat: inkoopwaarde van de omzet berekenen als bouwsteen voor de bijdrage aan het bedrijfsresultaat van een productgroep
- Gewicht: middel (deel van 2p + 2p)
Toegerekende kosten en periodekosten
- Vraagnummer(s): 22
- Voorkwam in: vraag (opgave 4) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: “Bereken de bijdrage van de verkopen van kappersproducten aan het totale bedrijfsresultaat van Patkap over 2021. Geef aan of het een voordelige of een nadelige bijdrage betreft.” (omzet − inkoopwaarde − toegerekende overige kosten)
- Gewicht: middel (2p)
Constante en variabele kosten
- Vraagnummer(s): 23, 26
- Voorkwam in: vraag (opgave 5) + bijlage (informatiebron 5: kostengrafiek per motor; informatiebron 6: constante kosten, variabele-kostenstructuur)
- Frequentie dit tijdvak: 2×
- Typisch vraagformat: “Bereken op basis van informatiebron 5 de verwachte variabele kosten per motor in 2021 voor Motormuis.” (differentiemethode: Δtotale kosten / Δafzet) — later hergebruikt als bouwsteen in de resultaatberekening (vraag 26)
- Gewicht: middel (2p, plus bouwsteen van vraag 26’s 4p)
Transfer pricing
- Vraagnummer(s): 24, 25, 26
- Voorkwam in: vraag (opgave 5) + bijlage (informatiebron 6) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 3×
- Typisch vraagformat: “Beargumenteer de stelling van de financieel directeur [een zo laag mogelijke transfer price is fiscaal het gunstigst] met behulp van informatiebron 6” / “Bereken de transfer price per motor in 2021” (minimum/maximum transfer price) / “Bereken het verwachte totale resultaat na aftrek van vennootschapsbelasting voor Schavuyt over 2021”
- Gewicht: zeer hoog (2p + 2p + 4p = 8p), grootste blok van opgave 5
Liquiditeitsratio’s
- Vraagnummer(s): 27, 28
- Voorkwam in: vraag (opgave 6) + uitwerkbijlage (tabel maatregel a/b/c) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 2×
- Typisch vraagformat: “Geef van elk van de bovenstaande drie maatregelen a, b en c aan of die zal leiden tot een verbetering van de quick ratio. Motiveer de antwoorden. Betrek in het antwoord zowel het teller- als het noemereffect van de quick ratio. Vul de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in.” / “Geef een reden waarom Sensios een maximum stelt aan de hoogte van de quick ratio.”
- Gewicht: hoog (3p + 2p = 5p)
Gevolgen van financiële feiten voor balans en resultatenrekening
- Vraagnummer(s): 27
- Voorkwam in: vraag (opgave 6) + uitwerkbijlage
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: drie afzonderlijke transacties (voorraadverkoop onder balanswaarde, obligatieaflossing gefinancierd met aandelenemissie boven pari, verkoop van effecten) beoordelen op hun teller- en noemereffect op de quick ratio
- Gewicht: middel (deel van 3p)
Agio op aandelen
- Vraagnummer(s): 27
- Voorkwam in: vraag (opgave 6, maatregel b: “aflossing op de obligatielening, met geld verkregen door een aandelenemissie boven pari”)
- Frequentie dit tijdvak: 1× (contextueel)
- Typisch vraagformat: aandelenemissie boven pari als financieringsbron voor de aflossing van vreemd vermogen
- Gewicht: laag (deel van 3p)
Financieringsmogelijkheden bv en nv
- Vraagnummer(s): 27
- Voorkwam in: vraag (opgave 6, maatregel b)
- Frequentie dit tijdvak: 1× (contextueel)
- Typisch vraagformat: aandelenemissie (eigen vermogen) versus obligatielening (vreemd vermogen) als financieringsvormen van een nv
- Gewicht: laag (deel van 3p)
Balans opbouw
- Vraagnummer(s): 29
- Voorkwam in: vraag (opgave 6, balans van Sensios per 1 april 2021 in de vraagtekst)
- Frequentie dit tijdvak: 1×
- Typisch vraagformat: balansposten (liquide middelen, aandelenkapitaal, agioreserve, overige reserves, resultaat) aflezen als basis voor de berekening van het aantal terug te kopen aandelen
- Gewicht: laag-middel (leesvaardigheid, onderdeel van 3p)
Waarde van een aandeel — nominale waarde, beurskoers, emissiekoers en intrinsieke waarde
- Vraagnummer(s): 29, 30
- Voorkwam in: vraag (opgave 6) + correctievoorschrift
- Frequentie dit tijdvak: 2×
- Typisch vraagformat: “Bereken hoeveel eigen aandelen hiervoor worden teruggekocht.” (beschikbaar bedrag / beurskoers per aandeel, nominale waarde €200, beurskoers €500) / “Noem een positief gevolg voor de aandeelhouders van Sensios die hun aandelen behouden.” (dividend per aandeel/beurskoers/intrinsieke waarde/zeggenschap per aandeel stijgt)
- Gewicht: hoog (3p + 2p = 5p)
Maatschappelijk en geplaatst aandelenkapitaal
- Vraagnummer(s): 29, 30
- Voorkwam in: vraag (opgave 6) + correctievoorschrift (antwoordmodel vraag 30: “door het terugkopen zijn er minder geplaatste aandelen”)
- Frequentie dit tijdvak: 2× (contextueel)
- Typisch vraagformat: eigen aandelen terugkopen verkleint het geplaatst aandelenkapitaal, met gevolgen voor dividend per aandeel/zeggenschap per aandeel
- Gewicht: laag-middel (deel van 3p + 2p)
Resultaatverdeling
- Vraagnummer(s): 30
- Voorkwam in: correctievoorschrift (antwoordmodel: “het dividend per aandeel stijgt (bij gelijkblijvend totaal dividend)”)
- Frequentie dit tijdvak: 1× (contextueel)
- Typisch vraagformat: gevolg van minder geplaatste aandelen voor het dividend per aandeel
- Gewicht: laag (deel van 2p)
Rentabiliteitsratio’s
- Vraagnummer(s): 28
- Voorkwam in: correctievoorschrift (antwoordmodel: overtollige liquide middelen kunnen beter geïnvesteerd worden in zaken die tot een hoger rendement leiden)
- Frequentie dit tijdvak: 1× (zwakke/indirecte link)
- Typisch vraagformat: rendementsredenering als motivatie voor een maximum aan de quick ratio
- Gewicht: laag (deel van 2p)
Koersbepalende factoren
- Vraagnummer(s): 30
- Voorkwam in: correctievoorschrift (antwoordmodel: beurskoers stijgt door minder geplaatste aandelen)
- Frequentie dit tijdvak: 1× (zwakke/indirecte link)
- Typisch vraagformat: effect van aandeleninkoop op de beurskoers
- Gewicht: laag (deel van 2p)
Niet-gematchte examenonderdelen (geen passende conceptnotitie in de vault)
- Vraag 3 (opgave 1, 1p): “Geef een reden waarom de kernwaarde ‘persoonlijke zorg voor het personeel’ in een grote en hiërarchische organisatie … mogelijk moeilijk waar te maken is.” — geen vault-notitie over organisatiestructuur/hiërarchie/span of control (grenst aan “Absolute en relatieve omvang van een organisatie”, maar die gaat over marktaandeel/bedrijfsomvang, niet over hiërarchie).
- Vraag 11 (opgave 2, 2p): “Bereken het verwachte minimumaantal fte aan orderpickers voor onbepaalde tijd per week over 2021 (zie informatiebron 3).” — capaciteits-/fte-planning op basis van orders per dag; geen vault-notitie hierover (zelfde hiaat als in het 2025 tijdvak 2-digest bij een vergelijkbare fte-vraag).
- Vraag 15 (opgave 2, 3p): “Zal Wagenaar het plan per 1 januari 2021 uitvoeren? Motiveer het antwoord met behulp van een berekening.” — zuivere synthese/conclusievraag die de uitkomsten van vraag 12–14 optelt en vergelijkt; geen eigen rekenconcept, dus geen aparte notitie.
- Opmerking btw: de omrekening inclusief-btw naar exclusief-btw (met 9%- en 21%-tarieven door elkaar) komt terug in vraag 14, 20, 21 en 22, maar heeft geen eigen conceptnotitie in de vault — puur rekenvaardigheid die telkens impliciet wordt verondersteld.
- Geschrapte 2027-onderwerpen: dit tijdvak bevat geen vragen over opties, DuPont-schema of de hefboomformule — die voorbeelden uit de taakomschrijving zijn hier niet van toepassing. De enige notitie in de vault met een “geschrapt-2027”-label die inhoudelijk raakt aan dit examen (“Niet uit de balans blijkende verplichtingen en risico’s”, zusternotitie van “Off-balance-sheet financiering”) wordt niet apart geraakt: vraag 7 gaat over het financiële voordeel van off-balance halen, niet over de brede risico-openbaarmaking waar die geschrapte notitie over gaat.