Prioriteit: đźź Midden
In 3 van de 6 examenjaren, als uitlegvraag met gegevens uit de tekst (1–2p).
Wat moet je kunnen?
- Causation en effectuation onderscheiden.
- Met gegevens uit een tekst aantonen welke benadering een ondernemer volgt.
- De fasen van beide benaderingen noemen.
De kern
| Causation | Effectuation | |
|---|---|---|
| vertrekpunt | een doel of markt | de middelen die je hebt: wie ben ik, wat weet ik, wie ken ik |
| aanpak | plannen, voorspellen | experimenteren, kansen benutten |
| fasen | marktdefinitie → segmentatie → positioneren | nieuwe markten verkennen → strategische partners toevoegen → stakeholders betrekken |
| past bij | voorspelbare, stabiele markten | onzekere, nieuwe markten (starters) |
- Signalen voor effectuation in een tekst: “begon met wat ze kon”, “via haar netwerk”, “samen met klanten ontwikkeld”, “betaalbaar verlies”.
- Signalen voor causation: marktonderzoek vooraf, doelgroep kiezen, een ondernemingsplan (zie Ondernemingsplan).
Zo wordt het gevraagd
- “Leg uit dat [persoon] als ondernemer kenmerken van effectuation vertoont.” (2024-2 vraag 4).
- “Noem een fase uit informatiebron 1 die hoort bij effectua[tion]…” (2023-1 vraag 7).
- “Noem twee gegevens uit informatiebron 1 die aantonen dat het on[dernemerschap]…” (2021-3 vraag 6).
Zo formuleer je het antwoord. Noem het kenmerk van effectuation met de vaste term (uitgaan van beschikbare middelen, strategische partners zoeken, nieuwe markten, betaalbaar verlies) en koppel het aan een concreet gegeven uit de tekst. Bij een meerkeuzeletter: letter plus de reden uit de bron.
Zo scoor je de punten. 1p per juiste combinatie van kenmerk en toelichting uit de tekst (2021-3 vraag 6, 2024-2 vraag 4). Bij 2023-1 vraag 7 1p voor de juiste fase en 1p voor de uitleg.
Uitgewerkt voorbeeld
Benadering herkennen (examenstijl, vergelijk 2024-2 vraag 4)
Een kok begint een foodtruck met zijn eigen spaargeld en recepten. Via een vriend krijgt hij een plek op festivals, en samen met vaste klanten bedenkt hij nieuwe gerechten. Effectuation: hij vertrekt vanuit eigen middelen (geld, kennis), voegt een partner toe (de vriend) en betrekt stakeholders (klanten).
Valkuilen
- Een algemeen kenmerk noemen zonder een gegeven uit de tekst te koppelen.
- Denken dat effectuation “zonder plan” betekent; het is een andere manier van plannen.
Test jezelf
Een ondernemer doet eerst marktonderzoek en kiest dan een doelgroep. Welke benadering is dat?
Causation.
Waarom past effectuation beter bij een starter in een nieuwe markt?
De markt is onzeker, dus plannen op basis van voorspellingen werkt slecht; bouwen op wat je hebt wel.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vraag uit een echt examen
- 2024 tijdvak 1, vraag 1: twee gegevens die op effectuation wijzen (2p)
Alle vindplaatsen
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)