Prioriteit: 🔴 Hoog

In 6 van de 6 examenjaren, als berekening (erfdeel na erfbelasting, 2–3p) en als kennisvraag (legitieme portie, beneficiair aanvaarden).

Wat moet je kunnen?

  • Het erfdeel per erfgenaam berekenen, ook na een legaat of eerdere schenking.
  • De erfbelasting berekenen met de gegeven vrijstelling en schijven.
  • De drie keuzes van een erfgenaam en de legitieme portie uitleggen.

De kern

BegripBetekenis
wettelijke verdelingzonder testament: partner en kinderen erven gelijke delen
testamenteigen verdeling, legaten aan anderen (bijvoorbeeld een goed doel)
legitieme portieminimumdeel waar een onterfd kind recht op heeft
zuiver aanvaardenbezittingen én schulden erven, ook als de schulden hoger zijn
beneficiair aanvaardenschulden alleen betalen tot de waarde van de bezittingen
verwerpenniets erven, ook geen schulden

Erfbelasting berekenen

  1. Erfdeel bepalen (na legaten).
  2. Vrijstelling aftrekken → belastbaar bedrag.
  3. Schijventarief toepassen (de tarieven staan in de opgave).
  4. Netto erfdeel = erfdeel − erfbelasting.
  • Een eerdere schenking kan als voorschot op de erfenis gelden (zie Schenken).

Zo wordt het gevraagd

  • “Bereken het bedrag dat [persoon] na betaling van de erfbelasting overhoudt van zijn erfdeel.” (2025-1 vraag 17, 2p).
  • Erfenis per kind na een testamentair legaat aan een goed doel, vrijstelling en schijventarief (2026-1 vraag 29, 3p).
  • “Hoe heet het gedeelte van de erfenis waarop een onterfd kind toch recht heeft?” (2023-1 vraag 24).
  • “Noem de twee andere keuzemogelijkheden die [erfgenaam] heeft op basis van het erfrecht” (2024-1 vraag 14).

Zo formuleer je het antwoord. Rekenvraag in vaste volgorde: (1) de erfenis per erfgenaam (eventueel na een legaat), (2) min de vrijstelling = belastbaar deel, (3) erfbelasting per schijf, (4) erfdeel min erfbelasting. Kennisvraag: gebruik de wettelijke termen (legitieme portie, verwerpen, beneficiair aanvaarden).

Zo scoor je de punten. Bij 2025-1 vraag 17 kost elke fout 1 punt (niet afronden werd niet fout gerekend). Bij 2026-1 vraag 29 (3p) 1p voor het vermogen, 1p voor de erfenis per dochter en 1p voor het bedrag na erfbelasting; doorrekenen met een zelfgekozen beginbedrag leverde alle punten op. Kennisvragen: 1p per juiste term (2024-1 vraag 14).

Uitgewerkt voorbeeld

Erfdeel na erfbelasting (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 29)

Nalatenschap €400.000, twee kinderen, legaat van €20.000 aan een goed doel. Gegeven: vrijstelling per kind €22.000; tarief 10% tot €150.000 en 20% daarboven (fictieve tarieven zoals in een opgave).

  1. Erfdeel per kind:
  2. Belastbaar:
  3. Erfbelasting:
  4. Netto erfdeel: €171.400

Valkuilen

  • Het tarief van de hoogste schijf over het hele bedrag rekenen.
  • De vrijstelling vergeten.
  • Zuiver en beneficiair aanvaarden verwisselen.
  • Werken met echte tarieven uit je hoofd in plaats van de tabel uit de opgave.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt