Erven

Prioriteit: 🔴 Hoog

In 6 van de 6 onderzochte examenjaren, als berekening (erfdeel na erfbelasting, 2–3p) en als kennisvraag (legitieme portie, beneficiair aanvaarden).

Wat moet je kunnen?

• Het erfdeel per erfgenaam berekenen, ook na een legaat of eerdere schenking.
• De erfbelasting berekenen met de gegeven vrijstelling en schijven.
• De drie keuzes van een erfgenaam en de legitieme portie uitleggen.

De kern

Begrip	Betekenis
wettelijke verdeling	zonder testament: partner en kinderen erven gelijke delen
testament	eigen verdeling, legaten aan anderen (bijvoorbeeld een goed doel)
legitieme portie	minimumdeel waar een onterfd kind recht op heeft
zuiver aanvaarden	bezittingen én schulden erven, ook als de schulden hoger zijn
beneficiair aanvaarden	schulden alleen betalen tot de waarde van de bezittingen
verwerpen	niets erven, ook geen schulden

Erfbelasting berekenen

1. Erfdeel bepalen (na legaten).
2. Vrijstelling aftrekken → belastbaar bedrag.
3. Schijventarief toepassen (de tarieven staan in de opgave).
4. Netto erfdeel = erfdeel − erfbelasting.

• Een eerdere schenking kan als voorschot op de erfenis gelden (zie Schenken).

Zo wordt het gevraagd

• “Bereken het bedrag dat [persoon] na betaling van de erfbelasting overhoudt van zijn erfdeel.” (2025-1 vraag 17, 2p).
• Erfenis per kind na een testamentair legaat aan een goed doel, vrijstelling en schijventarief (2026-1 vraag 29, 3p).
• “Hoe heet het gedeelte van de erfenis waarop een onterfd kind toch recht heeft?” (2023-1 vraag 24).
• “Noem de twee andere keuzemogelijkheden die [erfgenaam] heeft op basis van het erfrecht” (2024-1 vraag 14).

Uitgewerkt voorbeeld

Erfdeel na erfbelasting (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 29)

Nalatenschap €400.000, twee kinderen, legaat van €20.000 aan een goed doel. Gegeven: vrijstelling per kind €22.000; tarief 10% tot €150.000 en 20% daarboven (fictieve tarieven zoals in een opgave).

1. Erfdeel per kind: $\frac{400.000-20.000}{2}=€190.000$
2. Belastbaar: $190.000-22.000=€168.000$
3. Erfbelasting: $0,10\times 150.000+0,20\times 18.000=€18.600$
4. Netto erfdeel: $190.000-18.600=$ €171.400

Valkuilen

• Het tarief van de hoogste schijf over het hele bedrag rekenen.
• De vrijstelling vergeten.
• Zuiver en beneficiair aanvaarden verwisselen.
• Werken met echte tarieven uit je hoofd in plaats van de tabel uit de opgave.

Test jezelf

Een nalatenschap heeft meer schulden dan bezittingen. Wat is voor de erfgenaam de verstandigste keuze?

Beneficiair aanvaarden (of verwerpen): dan hoeft hij de schulden niet uit eigen vermogen te betalen.

Wat is de legitieme portie?

Het deel van de erfenis waar een onterfd kind toch recht op heeft.

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2024 tijdvak 1, vraag 14–17: keuzes van een erfgenaam en erfdeel berekenen
• 2023 tijdvak 1, vraag 24–26: legitieme portie en erfbelasting
• 2026 tijdvak 1, vraag 29: legaat en erfbelasting (3p)
• 2021 tijdvak 1, vraag 3–4: erfenis per kind en beneficiair aanvaarden

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 6 van de 6 onderzochte examenjaren (2021-2026) — 100%.

• 2026 tijdvak 2: vraag 11
• 2026 tijdvak 1: vraag 29
• 2025 tijdvak 1: vraag 17
• 2024 tijdvak 1: vraag 14, 15, 16, 17
• 2023 tijdvak 1: vraag 24, 25, 26
• 2022 tijdvak 1: vraag 17, 21
• 2021 tijdvak 1: vraag 3, 4

---

Ondersteunende onderwerpen

• Schenken

Onderwerpen die dit ondersteunt

• (geen)