Scheikunde CE VWO 2022 tijdvak 2 — digest

Reactievergelijkingen opstellen

  • Vraagnummer(s): 1, 4, 9
  • Waar: vraag / correctievoorschrift (antwoordmodel)
  • Frequentie: 3 vragen (2p, 2p, 2p) — telkens “geef de vergelijking van…”
  • Typisch vraagformat/frasering: “Geef de vergelijking van deze vorming van … uit … en …”; scoring expliciet op juiste formules links/rechts + kloppende elementbalans; vakspecifieke regel trekt 1 punt af bij spectatorionen of niet-kleinste-gehele-coëfficiënten.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Stoichiometrische berekeningen

  • Vraagnummer(s): 2, 19
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 2 vragen (3p, 4p)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Bereken de massa/het volume … die/dat minimaal nodig is om … volledig om te zetten”, meerstaps mol-massa-mol ketens.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Mol en molaire massa

  • Vraagnummer(s): 2, 10, 19
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: onderdeel van vrijwel elke rekenvraag (3 vragen)
  • Typisch vraagformat/frasering: omrekening massa ↔ chemische hoeveelheid via molaire massa, vaak als tussenstap met eigen scorepunt.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Significante cijfers

  • Vraagnummer(s): 2, 10
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 2 vragen, expliciet gevraagd (“Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers”)
  • Typisch vraagformat/frasering: los scorepunt voor uitkomst in correct aantal sig. cijfers; vakspecifieke regel trekt 1p af bij rekenfout of ontbrekende eenheid.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Roostertypen en smelt- en kookpunt

  • Vraagnummer(s): 3
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag (2p)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Leg uit dat [stof X] bij een lagere temperatuur verdampt dan [stof Y] … Gebruik begrippen op microniveau. Benoem de bindingstypes in beide stoffen.” — vergelijking vanderwaalsbinding (moleculair rooster) vs ionbinding (ionrooster).
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Chemische bindingstypen

  • Vraagnummer(s): 3, 8, 18
  • Waar: vraag / correctievoorschrift / uitwerkbijlage
  • Frequentie: 3 vragen — vanderwaalsbinding/ionbinding (3), ion-dipoolbinding (8), waterstofbruggen tekenen bij katalysatoroppervlak (18)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Benoem hierbij het bindingstype/de bindingtypes die een rol speelt/spelen”; ook tekenvraag met stippellijnen voor waterstofbruggen.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Hydraten en kristalwater

  • Vraagnummer(s): 4
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag (2p), reactieproduct CdSO4·H2O
  • Typisch vraagformat/frasering: vergelijking met monohydraat als product; alternatieve tweestaps-notatie (zonder hydraat, dan + H2O) ook goedgerekend.
  • Ruwe gewichtsinschatting: laag

Verhoudingsformule van zouten

  • Vraagnummer(s): 5
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag (2p)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Geef een mogelijke verhoudingsformule van het gevonden zout” op basis van gegeven molverhouding ionen (2:3) plus een derde ionsoort (hier NH4+) die uit context afgeleid moet worden.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Ionen

  • Vraagnummer(s): 5
  • Waar: vraag
  • Frequentie: 1 vraag, ondersteunend aan verhoudingsformule
  • Typisch vraagformat/frasering: herkennen/afleiden van ionsoort (NH4+) uit context (ammoniakoplossing).
  • Ruwe gewichtsinschatting: laag

Oplosbaarheid van zouten

  • Vraagnummer(s): 6
  • Waar: vraag (met tabel Ks-waarden) / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag (3p), kernvraag van de tekst “Cadmiumgeel”
  • Typisch vraagformat/frasering: “Leg uit, onder andere met behulp van evenwichtsbeschouwingen, dat [zout] aanwezig is … als gevolg van periodes met hoge luchtvochtigheid” met tabel Ks = [ion][ion]; redenering via relatief hoge/lage Ks-waarden.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Verschuiving van evenwicht

  • Vraagnummer(s): 6
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag, gecombineerd met oplosbaarheidsproduct
  • Typisch vraagformat/frasering: evenwicht CdSO4 ⇌ Cd2+ + SO42– dat zich instelt/verschuift bij menging van ionen; conclusie via richting van evenwicht.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Scheidingsmethoden

  • Vraagnummer(s): 7, 8, 12
  • Waar: vraag / correctievoorschrift / uitwerkbijlage (blokschema)
  • Frequentie: 3 vragen rond het Merox-proces
  • Typisch vraagformat/frasering: “Geef de naam van de scheidingsmethode” (extractie); uitleg waarom scheiding wel/niet mogelijk is met water vs basische oplossing; blokschema compleet maken met scheidingsruimte(n) en stofstromen (hergebruik).
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Polariteit van moleculen

  • Vraagnummer(s): 8
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag, onderdeel van extractie-uitleg
  • Typisch vraagformat/frasering: “apolair/hydrofoob/ongeladen” moleculen lossen niet op in water; vorming van ion-dipoolbindingen na ionisatie.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Hydrofiel en hydrofoob

  • Vraagnummer(s): 8
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag
  • Typisch vraagformat/frasering: gecombineerd met polariteit-argumentatie in dezelfde uitleg.
  • Ruwe gewichtsinschatting: laag

Redoxreacties

  • Vraagnummer(s): 9
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag (2p) — oxidatie van R–S– met O2 tot disulfide R–S–S–R
  • Typisch vraagformat/frasering: “Geef de vergelijking van de reactie die verloopt in R2” — afleiden deelreactie uit gegeven totaalreactie; oxidatie van zwavelgroep.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Reactiesnelheid

  • Vraagnummer(s): 10
  • Waar: vraag (met grafiek figuur 2) / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag (5p, hoogste puntenaantal van het examen)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Bereken met behulp van figuur 2 de gemiddelde omzettingssnelheid … in mol L–1 s–1 tussen t = … en t = …”; combinatie van ppm, dichtheid, molaire massa en aflezen uit grafiek.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Percentage ppm en ppb

  • Vraagnummer(s): 10
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag, als startgegeven (372 massa-ppm)
  • Typisch vraagformat/frasering: omrekening massa-ppm naar massa per liter via dichtheid, als eerste rekenstap.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Concentratie en molariteit

  • Vraagnummer(s): 10
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag, kernonderdeel van de snelheidsberekening
  • Typisch vraagformat/frasering: omrekening massa/ppm naar mol L–1 als tussenstap naar reactiesnelheid.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Dichtheid

  • Vraagnummer(s): 10, 19
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 2 vragen, steeds als gegeven omrekeningsfactor (kg L–1 resp. kg m–3)
  • Typisch vraagformat/frasering: dichtheid gegeven als los gegeven, nodig voor omrekening massa ↔ volume.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Industriële processen

  • Vraagnummer(s): 11, 12
  • Waar: vraag / correctievoorschrift / uitwerkbijlage
  • Frequentie: 2 vragen rond het Merox-blokschema (proceshergebruik natronloog)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Leg uit welke bewerking het natronloog moet ondergaan voordat het kan worden teruggevoerd” (indampen/spuien wegens waterontstaan); blokschema met recycling compleet maken.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Polymerisatiereacties

  • Vraagnummer(s): 13, 14
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 2 vragen rond EPDM-rubber (additiepolymerisatie)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Teken de structuurformule van een gedeelte van een molecuul t-EPDM” met vaste combinatie van monomeereenheden; effect van katalysatortype (random vs blok-copolymeer) op kristalliniteit.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Notatieconventies structuurformules

  • Vraagnummer(s): 13
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag (3p)
  • Typisch vraagformat/frasering: polymeerketen-gedeelte tekenen met correcte hoofdketen en afsluiting (bv. met ~); expliciete opmerking dat […]n-notatie niet goedgerekend wordt.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Structuur-eigenschapsrelaties van materialen

  • Vraagnummer(s): 14, 15
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 2 vragen (2p, 2p)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Leg uit of … leidt tot een groter of kleiner percentage kristallijne gebieden”; “Leg uit dat t-EPDM met een groot percentage kristallijne gebieden een kleinere vervormbaarheid heeft … Gebruik begrippen op microniveau” — redenering via ordening, afstand tussen ketens en sterkte vanderwaalsbinding.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Schaalniveaus micro meso macro

  • Vraagnummer(s): 3, 15
  • Waar: vraag
  • Frequentie: 2 vragen expliciet vragend om “begrippen op microniveau”
  • Typisch vraagformat/frasering: instructiezin “Gebruik hierbij begrippen op microniveau” als scoringsvoorwaarde binnen een uitlegvraag.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Groene chemie

  • Vraagnummer(s): 16
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag (2p) — biogebaseerd vs fossiel etheen en 14C-gehalte
  • Typisch vraagformat/frasering: “Leg uit of het gehalte 14C in [biogebaseerd product] hoger of lager is dan in [product] geproduceerd op basis van fossiele grondstoffen.”
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Duurzame energieproductie uit biomassa

  • Vraagnummer(s): 16, 17
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 2 vragen — bio-ethanol uit suikerriet als grondstof, verbranding suikerrietresten als energiebron
  • Typisch vraagformat/frasering: context van bioproces (Keltan®-Eco) met vervangen van aardolie door bio-ethanol; energieberekening op basis van verbranding van biomassa-resten.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Berekeningen met vormingswarmten

  • Vraagnummer(s): 17
  • Waar: vraag / correctievoorschrift (incl. aanvulling op correctievoorschrift — correctie in modelantwoord)
  • Frequentie: 1 vraag (4p)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Bereken de massa … die nodig is om de energie te leveren voor de omzetting van [hoeveelheid] tot [product]” via Binas/ScienceData vormingswarmten-tabellen; let op: officiële aanvulling corrigeert een typefout in het rekenvoorbeeld van het antwoordmodel (9,54·10⁵ → 9,54·10⁸ J).
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Reactie-energie exotherm endotherm

  • Vraagnummer(s): 17
  • Waar: vraag
  • Frequentie: 1 vraag, reactie 1 (ethanol → etheen) is expliciet endotherm gegeven
  • Typisch vraagformat/frasering: reactiewarmte berekenen en koppelen aan energielevering door verbranding elders in het proces.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Enzymen als biokatalysator

  • Vraagnummer(s): 20, 21, 22, 23, 24, 25
  • Waar: vraag / correctievoorschrift / uitwerkbijlage
  • Frequentie: hele slotcontext “Voedsellijm” (6 vragen) draait om enzym transglutaminase (TG)
  • Typisch vraagformat/frasering: TG katalyseert koppeling van restgroepen glutamine/lysine; actief centrum met His373 en Cys314 in reactiemechanisme.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Eiwitten

  • Vraagnummer(s): 20, 21, 22
  • Waar: vraag / correctievoorschrift / uitwerkbijlage
  • Frequentie: 3 vragen rond peptideketens en aminozuureenheden
  • Typisch vraagformat/frasering: “Leg uit … of door deze omzetting de primaire structuur van de peptideketens … verloren gaat”; deeltje X identificeren in koppelingsschema (NH4+); vergelijking compleet maken + naam gevormde aminozuureenheid (glutaminezuur).
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

pH-berekeningen zwakke zuren en basen

  • Vraagnummer(s): 23
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag (4p)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Laat met een berekening zien dat bij pH = … het percentage [deeltje] kleiner is dan …%” via Kz-waarde en evenwichtsvoorwaarde [H3O+][B]/[BH+]; twee gelijkwaardige rekenroutes in antwoordmodel.
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Mesomerie en grensstructuren

  • Vraagnummer(s): 24
  • Waar: vraag / correctievoorschrift / uitwerkbijlage
  • Frequentie: 1 vraag (2p)
  • Typisch vraagformat/frasering: “Maak op de uitwerkbijlage deze grensstructuur compleet … Teken ontbrekende elektronenparen. Geef formele ladingen aan”, atomen moeten voldoen aan octetregel.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Formele en partiële lading

  • Vraagnummer(s): 24
  • Waar: vraag / correctievoorschrift
  • Frequentie: 1 vraag, onderdeel van grensstructuurvraag
  • Typisch vraagformat/frasering: formele ladingen aangeven in grensstructuur als apart scorepunt.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Reactiemechanismen organisch

  • Vraagnummer(s): 25
  • Waar: vraag / correctievoorschrift / uitwerkbijlage
  • Frequentie: 1 vraag (3p), slotvraag van het examen
  • Typisch vraagformat/frasering: “Maak op de uitwerkbijlage het reactiemechanisme compleet. Teken links van de pijl de niet-bindende elektronenparen. Geef … met pijlen weer hoe elektronenparen worden verplaatst.”
  • Ruwe gewichtsinschatting: hoog

Lewisstructuren

  • Vraagnummer(s): 24, 25
  • Waar: vraag / uitwerkbijlage
  • Frequentie: 2 vragen, elektronenparen tekenen als basis voor mesomerie en mechanisme
  • Typisch vraagformat/frasering: niet-bindende elektronenparen correct weergeven als scoringsvoorwaarde.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld

Correctievoorschrift algemene regels

  • Vraagnummer(s): (n.v.t. — geldt voor het hele examen)
  • Waar: correctievoorschrift (secties 1–3: Regels voor de beoordeling, Algemene regels, Vakspecifieke regels)
  • Frequentie: vast onderdeel van elk correctievoorschrift, ongewijzigd van format
  • Typisch vraagformat/frasering: standaardregels over scorepunten, afronding, spectatorionen/coëfficiënten bij reactievergelijkingen (–1p), ontbrekende eenheid (–1p), toestandsaanduidingen alleen beoordelen indien expliciet gevraagd.
  • Ruwe gewichtsinschatting: laag

Examenwerkwoorden

  • Vraagnummer(s): 1–25 (doorlopend)
  • Waar: vraag
  • Frequentie: bepaalt vrijwel elke vraagformulering
  • Typisch vraagformat/frasering: “Geef de vergelijking van…”, “Bereken…”, “Leg uit dat/of…”, “Teken…”, “Maak … compleet” — sturen exact welk type antwoord (en hoeveel score-elementen) verwacht wordt.
  • Ruwe gewichtsinschatting: gemiddeld