Prioriteit: 🔴 Hoog
In 5 van de 6 onderzochte examenjaren, vaak als de zwaarste vraag (4p): een exploitatie- of liquiditeitsbegroting (deels) invullen.
Wat moet je kunnen?
- Een exploitatiebegroting opstellen: opbrengsten − kosten = resultaat.
- Een liquiditeitsbegroting opstellen: beginsaldo + ontvangsten − uitgaven = eindsaldo.
- Opbrengsten van ontvangsten en kosten van uitgaven onderscheiden.
De kern
| Exploitatiebegroting | Liquiditeitsbegroting | |
|---|---|---|
| wat | resultaat | kasstroom |
| posten | opbrengsten en kosten | ontvangsten en uitgaven |
| moment | wanneer verkocht of verbruikt | wanneer het geld binnenkomt of weggaat |
| afschrijving | wel (kosten) | niet (geen uitgave) |
| aflossing | niet (geen kosten) | wel (uitgave) |
| investering | alleen via afschrijving | het hele bedrag bij betaling |
- Beginbalans + exploitatiebegroting + liquiditeitsbegroting → geprognosticeerde eindbalans (zie Gevolgen van financiële feiten voor balans en resultatenrekening).
- Bij verkoop op rekening komt het geld later binnen: de opbrengst valt in de verkoopmaand, de ontvangst later.
flowchart LR A[Beginbalans] --> D[Geprognosticeerde eindbalans] B[Exploitatiebegroting<br>opbrengsten − kosten<br>= resultaat] -->|resultaat naar<br>eigen vermogen| D C[Liquiditeitsbegroting<br>beginsaldo + ontvangsten − uitgaven<br>= eindsaldo] -->|eindsaldo naar<br>liquide middelen| D
Zo wordt het gevraagd
- Exploitatiebegroting verder invullen: afschrijvingskosten, interestkosten, resultaat (2026-1 vraag 25, 4p).
- Een volledige exploitatiebegroting opstellen uit zeven gegeven onderdelen (2022-1 vraag 11, 4p).
- “Bereken de ontvangsten in het [kwartaal] als gevolg van de verkoop van [product]” bij verschillende betaalkanalen (2022-2 vraag 19).
- Een liquiditeitsbegroting invullen in de uitwerkbijlage (2024-2 vraag 19, 4p).
Uitgewerkt voorbeeld
Opbrengst tegenover ontvangst (examenstijl, vergelijk 2022-2 vraag 19)
Omzet januari €40.000, februari €45.000. Klanten betalen 30% direct en 70% een maand later.
- Opbrengst februari (exploitatiebegroting): €45.000
- Ontvangsten februari (liquiditeitsbegroting): €41.500
Valkuilen
- Afschrijvingen in de liquiditeitsbegroting opnemen.
- Aflossingen als kosten in de exploitatiebegroting zetten (alleen de interest is een kost).
- Btw in de exploitatiebegroting meenemen (de opbrengsten zijn exclusief btw).
- Een ontvangst in de maand van verkoop zetten terwijl de klant later betaalt.
Test jezelf
Een bedrijf koopt in januari een machine van €60.000 contant, afschrijving €1.000 per maand. Wat staat er in januari in beide begrotingen?
Liquiditeitsbegroting: uitgave €60.000. Exploitatiebegroting: afschrijvingskosten €1.000.
Hoe kan een bedrijf met winst toch geldgebrek krijgen?
Klanten betalen later dan de verkoop, of er zijn grote uitgaven die geen kosten zijn (investeringen, aflossingen).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 1, vraag 25: exploitatiebegroting invullen (4p)
- 2022 tijdvak 1, vraag 11: volledige exploitatiebegroting (4p)
- 2024 tijdvak 2, vraag 19: liquiditeitsbegroting (4p)
- 2025 tijdvak 2, vraag 5–6: ontvangsten en uitgaven
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 6 onderzochte examenjaren (2021-2026) — 83,3%.
- 2026 tijdvak 1: vraag 25
- 2025 tijdvak 2: vraag 5, 6
- 2024 tijdvak 2: vraag 19
- 2022 tijdvak 2: vraag 19
- 2022 tijdvak 1: vraag 11
- 2021 tijdvak 3: vraag 20
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)