Prioriteit: 🔴 Hoog
In 5 van de 6 examenjaren, vaak als de zwaarste vraag (4p): een exploitatie- of liquiditeitsbegroting (deels) invullen.
Wat moet je kunnen?
- Een exploitatiebegroting opstellen: opbrengsten − kosten = resultaat.
- Een liquiditeitsbegroting opstellen: beginsaldo + ontvangsten − uitgaven = eindsaldo.
- Opbrengsten van ontvangsten en kosten van uitgaven onderscheiden.
De kern
| Exploitatiebegroting | Liquiditeitsbegroting | |
|---|---|---|
| wat | resultaat | kasstroom |
| posten | opbrengsten en kosten | ontvangsten en uitgaven |
| moment | wanneer verkocht of verbruikt | wanneer het geld binnenkomt of weggaat |
| afschrijving | wel (kosten) | niet (geen uitgave) |
| aflossing | niet (geen kosten) | wel (uitgave) |
| investering | alleen via afschrijving | het hele bedrag bij betaling |
- Beginbalans + exploitatiebegroting + liquiditeitsbegroting → geprognosticeerde eindbalans (zie Gevolgen van financiële feiten voor balans en resultatenrekening).
- Bij verkoop op rekening komt het geld later binnen: de opbrengst valt in de verkoopmaand, de ontvangst later.
flowchart LR A[Beginbalans] --> D[Geprognosticeerde eindbalans] B[Exploitatiebegroting<br>opbrengsten − kosten<br>= resultaat] -->|resultaat naar<br>eigen vermogen| D C[Liquiditeitsbegroting<br>beginsaldo + ontvangsten − uitgaven<br>= eindsaldo] -->|eindsaldo naar<br>liquide middelen| D
Zo wordt het gevraagd
- Exploitatiebegroting verder invullen: afschrijvingskosten, interestkosten, resultaat (2026-1 vraag 25, 4p).
- Een volledige exploitatiebegroting opstellen uit zeven gegeven onderdelen (2022-1 vraag 11, 4p).
- “Bereken de ontvangsten in het [kwartaal] als gevolg van de verkoop van [product]” bij verschillende betaalkanalen (2022-2 vraag 19).
- Een liquiditeitsbegroting invullen in de uitwerkbijlage (2024-2 vraag 19, 4p).
Zo formuleer je het antwoord. Houd de twee begrotingen uit elkaar: de exploitatiebegroting bevat kosten en opbrengsten van de periode (afschrijving wel, aflossing en btw niet), de liquiditeitsbegroting ontvangsten en uitgaven op het moment van betalen (inclusief btw, betalingstermijnen). Vul de uitwerkbijlage regel voor regel in en zet elke berekening in de ruimte ernaast.
Zo scoor je de punten. Punten per blok bedragen: bij 2026-1 vraag 25 (4p) 2p voor de afschrijvingskosten (per fout 1p aftrek), 1p voor de interest en 1p voor totaal en resultaat. Bij 2022-2 vraag 19 (4p) 1p voor de beginbalans, 1p voor de contante verkopen en 2p voor de overige betaalkanalen.
Uitgewerkt voorbeeld
Opbrengst tegenover ontvangst (examenstijl, vergelijk 2022-2 vraag 19)
Omzet januari €40.000, februari €45.000. Klanten betalen 30% direct en 70% een maand later.
- Opbrengst februari (exploitatiebegroting): €45.000
- Ontvangsten februari (liquiditeitsbegroting): €41.500
Valkuilen
- Afschrijvingen in de liquiditeitsbegroting opnemen.
- Aflossingen als kosten in de exploitatiebegroting zetten (alleen de interest is een kost).
- Btw in de exploitatiebegroting meenemen (de opbrengsten zijn exclusief btw).
- Een ontvangst in de maand van verkoop zetten terwijl de klant later betaalt.
Test jezelf
Een bedrijf koopt in januari een machine van €60.000 contant, afschrijving €1.000 per maand. Wat staat er in januari in beide begrotingen?
Liquiditeitsbegroting: uitgave €60.000. Exploitatiebegroting: afschrijvingskosten €1.000.
Hoe kan een bedrijf met winst toch geldgebrek krijgen?
Klanten betalen later dan de verkoop, of er zijn grote uitgaven die geen kosten zijn (investeringen, aflossingen).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 6 examenjaren — 83,3%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 25 · 4 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 5 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 6 · 4 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2024 tijdvak 2 vraag 19 · 4 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 11 · 4 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2022 tijdvak 2 vraag 19 · 4 punten antwoord bijlage 2021 tijdvak 3 vraag 20 · 1 punt antwoord bijlage Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)