Prioriteit: 🟠 Midden

In 4 van de 8 examenjaren: wat een effect (vaatvernauwing, vaatverwijding, hartslag) doet met de bloeddruk, de polsslag, en de bouw van haarvaten (1–2p).

Wat moet je kunnen?

  • Bouw en functie van slagaders, aders en haarvaten vergelijken.
  • Voorspellen of een effect de bloeddruk verhoogt of verlaagt.
  • Uitleggen wat de polsslag is en welke druk daarbij hoort.

De kern

VatBouwFunctie
slagaderdikke, elastische wand met glad spierweefselvangt drukgolf op; slagadertjes regelen de doorbloeding
haarvatéén laag endotheeluitwisseling met weefselvloeistof
aderdunnere wand, kleppenterugvoer naar het hart
  • Bloeddruk stijgt bij hoger hartminuutvolume (hogere hartslag, groter slagvolume) en bij vaatvernauwing (meer weerstand).
  • Vaatverwijding (bijvoorbeeld door histamine of meer doorbloeding van spieren) verlaagt de bloeddruk.
  • Polsslag = het uitrekken van de slagaderwand door de drukgolf bij de systolische druk.
  • Een notatie als 120/80 mmHg betekent systolisch 120, diastolisch 80.

Zo wordt het gevraagd

  • Per effect van adrenaline aangeven of het de bloeddruk verhoogt (2026-1 vraag 27).
  • Welke verandering van de slagader voel je als polsslag, en welke druk heerst dan? (2026-1 vraag 22).
  • Leg uit hoe een tekort aan bloedplaatjes tot bloeduitstortinkjes in de huid leidt (2026-1 vraag 1).

Zo formuleer je het antwoord. Koppel elk effect aan hartminuutvolume of weerstand: vaatvernauwing → meer weerstand → hogere bloeddruk.

Zo scoor je de punten. Bij 2026-1 vraag 1 1p voor minder hechting tussen endotheelcellen en 1p voor bloed lekt weg uit de haarvaten. Bij juist/onjuist-vragen over bloeddruk geldt meestal 2p voor alles goed en 1p bij één fout.

Uitgewerkt voorbeeld

Effecten van adrenaline (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 27)

Welke effecten verhogen de bloeddruk: vernauwing van slagadertjes, meer doorbloeding van skeletspieren, hogere hartslag, verwijding van bronchiën?

  1. Vernauwing van slagadertjes → meer weerstand → wel.
  2. Meer doorbloeding van spieren (vaatverwijding) → minder weerstand → geen verhoging.
  3. Hogere hartslag → hoger hartminuutvolume → wel.
  4. Verwijding van bronchiën → heeft met de bloedvaten niets te maken → geen.

Valkuilen

  • Polsslag verwarren met samentrekking van de slagaderwand.
  • Vaatverwijding de bloeddruk laten verhogen.
  • Haarvaten een spierlaag geven.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt