Prioriteit: 🟠 Midden
In 4 van de 8 examenjaren: wat een effect (vaatvernauwing, vaatverwijding, hartslag) doet met de bloeddruk, de polsslag, en de bouw van haarvaten (1–2p).
Wat moet je kunnen?
- Bouw en functie van slagaders, aders en haarvaten vergelijken.
- Voorspellen of een effect de bloeddruk verhoogt of verlaagt.
- Uitleggen wat de polsslag is en welke druk daarbij hoort.
De kern
| Vat | Bouw | Functie |
|---|---|---|
| slagader | dikke, elastische wand met glad spierweefsel | vangt drukgolf op; slagadertjes regelen de doorbloeding |
| haarvat | één laag endotheel | uitwisseling met weefselvloeistof |
| ader | dunnere wand, kleppen | terugvoer naar het hart |
- Bloeddruk stijgt bij hoger hartminuutvolume (hogere hartslag, groter slagvolume) en bij vaatvernauwing (meer weerstand).
- Vaatverwijding (bijvoorbeeld door histamine of meer doorbloeding van spieren) verlaagt de bloeddruk.
- Polsslag = het uitrekken van de slagaderwand door de drukgolf bij de systolische druk.
- Een notatie als 120/80 mmHg betekent systolisch 120, diastolisch 80.
Zo wordt het gevraagd
- Per effect van adrenaline aangeven of het de bloeddruk verhoogt (2026-1 vraag 27).
- Welke verandering van de slagader voel je als polsslag, en welke druk heerst dan? (2026-1 vraag 22).
- Leg uit hoe een tekort aan bloedplaatjes tot bloeduitstortinkjes in de huid leidt (2026-1 vraag 1).
Zo formuleer je het antwoord. Koppel elk effect aan hartminuutvolume of weerstand: vaatvernauwing → meer weerstand → hogere bloeddruk.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-1 vraag 1 1p voor minder hechting tussen endotheelcellen en 1p voor bloed lekt weg uit de haarvaten. Bij juist/onjuist-vragen over bloeddruk geldt meestal 2p voor alles goed en 1p bij één fout.
Uitgewerkt voorbeeld
Effecten van adrenaline (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 27)
Welke effecten verhogen de bloeddruk: vernauwing van slagadertjes, meer doorbloeding van skeletspieren, hogere hartslag, verwijding van bronchiën?
- Vernauwing van slagadertjes → meer weerstand → wel.
- Meer doorbloeding van spieren (vaatverwijding) → minder weerstand → geen verhoging.
- Hogere hartslag → hoger hartminuutvolume → wel.
- Verwijding van bronchiën → heeft met de bloedvaten niets te maken → geen.
Valkuilen
- Polsslag verwarren met samentrekking van de slagaderwand.
- Vaatverwijding de bloeddruk laten verhogen.
- Haarvaten een spierlaag geven.
Test jezelf
Welke bloeddruk past bij een sterke vaatverwijding door histamine: 80/40, 120/80 of 160/120 mmHg?
80/40 mmHg: vaatverwijding verlaagt de bloeddruk.
Waarom hebben aders kleppen?
De druk in aders is laag; kleppen voorkomen terugstromen van het bloed.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren — 50%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 1 · 2 punten antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 22 · 2 punten antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 27 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 38 · 1 punt antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 7 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 4 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats