Prioriteit: 🔴 Hoog

In 6 van de 8 examenjaren: de stand van de kleppen per fase, de prikkelgeleiding (AV-knoop, ritmestoornis) en het hartminuutvolume als compensatie bij minder zuurstoftransport (1–2p).

Wat moet je kunnen?

  • Per fase van de hartcyclus aangeven welke kleppen open of dicht zijn.
  • De prikkelgeleiding beschrijven (sinusknoop → boezems → AV-knoop → kamers) en de rol van het niet-geleidende tussenschot.
  • Het hartminuutvolume berekenen en uitleggen waarom het bij inspanning of zuurstoftekort stijgt.
  • De rechter- en linkerharthelft koppelen aan de kleine en grote bloedsomloop.

De kern

FaseBoezemsKamersAV-kleppenHalvemaanvormige kleppen
boezemsystoletrekken samenvullen zich verderopendicht
kamersystoleontspannen, vullentrekken samendichtopen
diastoleontspannen, vullenontspannen, vullenopendicht
  • AV-kleppen (tussen boezem en kamer) sluiten als de druk in de kamer hoger wordt dan in de boezem; halvemaanvormige kleppen openen als de kamerdruk hoger wordt dan de druk in aorta of longslagader.
  • Prikkelgeleiding: sinusknoop (pacemaker) → boezemspier → AV-knoop (vertraagt, enige doorgang door het bindweefselschot) → bundel van His → kamerspier.
  • Boezemfibrilleren: het tussenschot houdt de chaotische impulsen tegen; alleen een deel gaat via de AV-knoop door, zodat de kamers blijven pompen.
  • Hartminuutvolume = hartslagfrequentie × slagvolume.
  • Zuurstofopname door het lichaam = hartminuutvolume × verschil in O2-gehalte tussen slagader- en aderbloed.
  • De linkerkamer heeft de dikste wand: die pompt bloed door de grote bloedsomloop.

Zo wordt het gevraagd

  • Op welk moment van de hartcyclus komt de stand van de kleppen overeen met de afbeelding? (2021-1 vraag 2).
  • Beschrijf hoe dankzij het tussenschot en de AV-knoop de pompfunctie van de kamers tijdens boezemfibrilleren behouden blijft (2021-1 vraag 3).
  • Leg uit dat een verhoogde hartslag bij CO-vergiftiging functioneel is (2021-2 vraag 14).
  • Met welke formule kan de maximale zuurstofopname berekend worden? (2019-2 vraag 22).
  • Welke aandoening kan een stof veroorzaken die de prikkelgeleiding verstoort? (2025-1 vraag 33: ritmestoornis).

Zo formuleer je het antwoord. Bij kleppen: redeneer met drukverschillen (een klep gaat open als de druk ervoor hoger is dan erachter). Bij compensatie: minder O2 per mL bloed → meer bloed per minuut rondpompen (hogere hartslag of slagvolume) → toch genoeg O2 bij de weefsels.

Zo scoor je de punten. Bij 2021-1 vraag 3 1p voor door het tussenschot bereiken niet alle boezemimpulsen de kamers, alleen via de AV-knoop en 1p voor de kamerspier trekt samen op impulsen vanuit de AV-knoop. Bij 2021-2 vraag 14 1p voor minder zuurstoftransport en 1p voor het hartminuutvolume moet omhoog. Bij 2022-3 vraag 4 telt er ontstaat minder snel een tekort aan O2 of ATP.

Uitgewerkt voorbeeld

Hartminuutvolume (eigen voorbeeld in examenstijl, geen echte examenvraag)

In rust is de hartslag 70 per minuut en het slagvolume 70 mL. Bij bloedarmoede stijgt de hartslag naar 90 per minuut bij gelijk slagvolume. Bereken beide hartminuutvolumes.

  1. Rust: mL/min L/min.
  2. Bloedarmoede: mL/min L/min.
  3. Het hart pompt ongeveer 29% meer bloed rond om het lagere O2-gehalte per mL te compenseren.

Kleppen tijdens de kamersystole (examenstijl, vergelijk 2021-1 vraag 2)

Welke kleppen zijn open en welke dicht als de kamers samentrekken?

  1. De druk in de kamers wordt hoger dan in de boezems → AV-kleppen dicht (geen terugstroom).
  2. De druk in de kamers wordt hoger dan in aorta en longslagader → halvemaanvormige kleppen open.
  3. Controle: het bloed kan alleen de slagaders in. ✓

Valkuilen

  • Bij de diastole de halvemaanvormige kleppen open laten: dan zou bloed terugstromen naar de kamers.
  • De AV-knoop als pacemaker noemen: dat is de sinusknoop.
  • Hartminuutvolume verwarren met slagvolume.
  • Bij compensatie alleen “het hart klopt sneller” schrijven zonder de reden (minder O2-transport per mL).
  • Linker- en rechterharthelft verwisselen.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt