Prioriteit: 🟒 Laag

In 2 van de 8 examenjaren (2021, 2022), als korte uitleg of meerkeuzevraag over genotype tegenover milieu en het bepalen van het geslacht uit DNA (1–2p).

Wat moet je kunnen?

  • Uitleggen dat het fenotype afhangt van genotype en milieu.
  • Verklaren waarom klonen toch kunnen verschillen.
  • Uitleggen hoe het geslacht uit DNA (geslachtschromosomen) is af te leiden.

De kern

  • Fenotype = genotype + milieu: dezelfde genen kunnen in een ander milieu een ander fenotype geven.
  • Een milieu-invloed verandert het DNA niet (behalve mutagene factoren); je ziet een milieufactor dus niet terug in de DNA-volgorde.
  • Klonen (ongeslachtelijk, zoals pootaardappels) hebben hetzelfde genotype β†’ constante kwaliteit, maar verschillen door lokaal milieu of mutaties.
  • Geslacht bij de mens: XY = man, XX = vrouw; DNA van het Y-chromosoom wijst op een jongen.

Zo wordt het gevraagd

  • Verklaar waardoor aardappels uit pootaardappels een constante kwaliteit hebben, en noteer een oorzaak waardoor er toch verschillen zijn (2021-1 vraag 24; 1p per deel).
  • Verklaar dat uit de NIPT het geslacht van de foetus kan worden afgeleid (2022-2 vraag 4).

Valkuilen

  • Denken dat een milieufactor het genotype verandert.
  • Klonen β€œidentiek” noemen in fenotype.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

  • (geen)

Onderwerpen die dit ondersteunt