Prioriteit: ๐ŸŸ  Midden

In 3 van de 8 examenjaren, met meerdere vragen per keer: waarom menstruatie optreedt, hoe de pil de ovulatie voorkomt, en welke hormonen elkaar remmen (1โ€“2p).

Wat moet je kunnen?

  • De rol van GnRH, FSH, LH, oestrogeen en progesteron in de cyclus beschrijven.
  • Uitleggen hoe de menstruatie ontstaat als er geen embryo is.
  • Uitleggen hoe de pil en het zogen de ovulatie onderdrukken.

De kern

flowchart LR
  H[hypothalamus: GnRH] --> HY[hypofyse: FSH en LH]
  HY -->|FSH| F[follikel rijpt: oestrogeen]
  HY -->|LH-piek| O[ovulatie]
  O --> G[geel lichaam: progesteron]
  G --> B[baarmoederslijmvlies blijft]
  G -.->|remt| H
  • Geen embryo โ†’ geen HCG โ†’ het geel lichaam verdwijnt โ†’ progesteron valt weg โ†’ het slijmvlies wordt afgestoten (menstruatie).
  • Bij zwangerschap maakt het embryo HCG, dat het geel lichaam in stand houdt.
  • De pil: oestrogeen en progestageen remmen via negatieve terugkoppeling de afgifte van FSH en LH โ†’ geen follikelrijping en geen ovulatie. In de stopweek valt het progestageen weg โ†’ onttrekkingsbloeding.
  • Zogen remt de afgifte van GnRH en LH โ†’ minder of geen ovulatie.

Zo wordt het gevraagd

  • Leg uit hoe afwezigheid van een embryo leidt tot de menstruatie (2022-1 vraag 22).
  • Noteer de hormoonklier die door de pil wordt geremd en het deel van de hersenen dat die klier aanstuurt (2021-2 vraag 1).
  • Licht toe hoe bij de ovulatie weefselschade ontstaat (2025-2 vraag 16).

Zo formuleer je het antwoord. Volg de keten van hormoon โ†’ orgaan โ†’ volgend hormoon: geen HCG โ†’ geel lichaam verdwijnt โ†’ geen progesteron โ†’ slijmvlies afgestoten.

Zo scoor je de punten. Bij 2022-1 vraag 22 1p voor geel lichaam verdwijnt door gebrek aan HCG/LH en 1p voor progesteron valt weg. Bij 2021-2 vraag 1 1p voor hypofyse en 1p voor hypothalamus. Bij 2025-2 vraag 16 telt de follikelwand barst open.

Uitgewerkt voorbeeld

Menstruatie zonder embryo (examenstijl, vergelijk 2022-1 vraag 22)

Leg uit waarom het baarmoederslijmvlies wordt afgestoten als er geen bevruchting is.

  1. Er is geen embryo, dus geen HCG.
  2. Het geel lichaam verdwijnt na ongeveer twee weken.
  3. De progesteronproductie valt weg โ†’ het slijmvlies wordt niet meer in stand gehouden โ†’ menstruatie.

Valkuilen

  • FSH en LH door de eierstok laten maken (ze komen uit de hypofyse).
  • De pil laten werken door het slijmvlies te vernietigen in plaats van de ovulatie te remmen.
  • Vergeten dat HCG uit het embryo komt.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt

  • (geen)