Prioriteit: 🔴 Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, als rekenvraag met de spaarsaldi-identiteit of als redenering over overschotten, tekorten en de wisselkoers.
Wat moet je kunnen?
- Transacties indelen bij de lopende of financiële rekening.
- De identiteit gebruiken om een saldo te berekenen.
- Uitleggen hoe een importheffing, recessie of wisselkoersverandering het saldo lopende rekening beïnvloedt.
De kern
| Rekening | Wat staat erop | Voorbeelden |
|---|---|---|
| lopende rekening | reële transacties | export, import, primaire inkomens (rente, dividend), secundaire inkomens (overmakingen) |
| financiële rekening | vermogenstransacties | directe investeringen, aandelen, obligaties, leningen |
- Overschot op de lopende rekening = nationaal spaaroverschot → het land leent per saldo aan het buitenland (netto kapitaaluitvoer).
- Overschot → veel vraag naar de eigen munt → appreciatie (zie Rente, wisselkoers en kapitaalverkeer).
- Een overheidstekort maakt het saldo lopende rekening kleiner, tenzij de particuliere sector meer spaart.
Zo wordt het gevraagd
- “Heeft het Afrikaanse land een positief of negatief particulier spaarsaldo in 2021? Motiveer.” met de identiteit (2025-2 vraag 15, 1p).
- “Bereken met hoeveel miljard VU$ het saldo lopende rekening van de VU met Cinai zal verbeteren als gevolg van de importheffing.” (2022-1 vraag 12).
- “Licht de eerste stelling toe”: een staatsfonds voorkomt dat de betalingsbalans te veel uit evenwicht raakt (2022-3 vraag 8).
- “Bereken de verandering van de importwaarde in eigen valuta en toon aan dat het saldo lopende rekening is verbeterd.” (2021-2 vraag 14, 3p).
Zo formuleer je het antwoord. Bij de spaarsaldi-identiteit schrijf je de formule uit, , vul je de getallen in en trek je een conclusie over het teken. Bij een wisselkoersvraag reken je in eigen valuta: eerst de prijsverandering van de import, dan het volume, dan de waarde als indexcijfer, en vergelijk je export- en importwaarde.
Zo scoor je de punten. 2025-2 vraag 15 is 1p voor een juiste redenering of berekening met conclusie. Bij 2021-2 vraag 14 (3p) 1p per stap: prijsstijging van de import in eigen valuta, volumeverandering, vergelijking van de indexcijfers van export- en importwaarde. Bij 2022-3 vraag 8 1p voor de ingaande stromen op de lopende rekening en 1p voor de uitgaande stromen op de kapitaalrekening.
Uitgewerkt voorbeeld
Spaarsaldo berekenen (examenstijl, vergelijk 2025-2 vraag 15)
Saldo lopende rekening: +20 miljard. Overheidssaldo: −5 miljard (tekort). +25 miljard: de particuliere sector heeft een spaaroverschot.
Valkuilen
- Rente- en dividendstromen op de financiële rekening zetten (ze horen op de lopende rekening, als primair inkomen).
- Het teken van het overheidssaldo verkeerd invullen (een tekort is negatief).
- Denken dat een overschot op de lopende rekening een overschot op de financiële rekening betekent (het is een uitstroom van vermogen).
Test jezelf
Een Nederlands bedrijf koopt een fabriek in Duitsland. Op welke rekening staat dat?
Op de financiële rekening (directe investering).
Een land heeft een overheidstekort en een even groot particulier spaaroverschot. Wat is het saldo lopende rekening?
Nul.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren — 87,5%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 24 · 2 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 23 · 2 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 24 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 18 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 15 · 1 punt antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 4 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 10 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 12 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 13 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 8 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 19 · 1 punt antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 20 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 22 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 23 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 28 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 13 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 14 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 26 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 29 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 3 · 4 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 18 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 15 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 16 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 30 · 2 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag 23, 24
- 2026 tijdvak 1: vraag 24 (aanleiding)
- 2025 tijdvak 2: vraag 15
- 2025 tijdvak 1: vraag 18 (contextueel)
- 2023 tijdvak 2: vraag 4
- 2022 tijdvak 3: vraag 8
- 2022 tijdvak 1: vraag 10, 12, 13
- 2021 tijdvak 3: vraag 26, 29
- 2021 tijdvak 2: vraag 13, 14
- 2021 tijdvak 1: vraag 19(sec), 20, 22, 23(sec), 28(sec)
- 2019 tijdvak 1: vraag 3(sec), 18
- 2018 tijdvak 1: vraag 15(sec), 16, 30(sec)