Prioriteit: 🟠 Midden
In 4 van de 8 examenjaren, als uitleg van een verschuiving van de Lorenzcurve of een verandering van de Gini-coëfficiënt.
Wat moet je kunnen?
- Een Lorenzcurve lezen en beredeneren hoe hij verschuift.
- Uitleggen wat een stijgende Gini-coëfficiënt betekent.
- De percentielenratio berekenen.
- Primaire en secundaire inkomens onderscheiden.
De kern
| Maatstaf | Betekenis |
|---|---|
| Lorenzcurve | cumulatief % huishoudens tegen cumulatief % inkomen |
| Gini-coëfficiënt | ; tussen 0 en 1 |
| percentielenratio | bijvoorbeeld |
- Primair inkomen: vóór belastingen en uitkeringen. Secundair: erna. Herverdeling maakt de secundaire verdeling gelijker.
- Meer ongelijkheid → Lorenzcurve verder van de gelijkheidslijn → Gini hoger.
- Vermogen is ongelijker verdeeld dan inkomen.

Zo wordt het gevraagd
- “Leg uit dat de Gini-coëfficiënt van de primaire inkomens kan stijgen” bij een recessie in een laagbetaalde sector (2023-1 vraag 10).
- “Leg uit hoe de Lorenzcurve van de primaire inkomens kan worden gecorrigeerd” (2022-2 vraag 1).
- “Beargumenteer hoe de Lorenzcurve van de secundaire inkomens zal verschuiven” (2022-2 vraag 2).
- “Leg uit op welke wijze de vermogensverdeling tussen huishoudens werd beïnvloed” (2023-2 vraag 8).
Zo formuleer je het antwoord. Beschrijf eerst wat er in de context met de inkomens van de lage en de hoge groep gebeurt, en trek dan de conclusie over de relatieve verschillen: groter → de Gini-coëfficiënt stijgt en de Lorenzcurve buigt verder naar buiten; kleiner → andersom. Bij negatieve inkomens komt de Lorenzcurve voor die groep onder de horizontale as.
Zo scoor je de punten. 2p: 1p voor het effect op de inkomens van een groep en 1p voor de conclusie over de Gini-coëfficiënt of de Lorenzcurve (2023-1 vraag 10, 2022-2 vraag 2).
Uitgewerkt voorbeeld
Recessie in de toerismesector (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 10)
- In de toerisme werken veel mensen met een laag inkomen.
- Een recessie in die sector laat juist hun inkomen dalen (minder uren, ontslag).
- Het aandeel van de laagste inkomens in het totaal daalt → Lorenzcurve verder van de gelijkheidslijn → Gini stijgt.
Percentielenratio
90e percentiel €60.000, 10e percentiel €15.000: ratio 4.
Valkuilen
- Denken dat een hogere Gini meer gelijkheid betekent.
- Primaire en secundaire inkomens verwarren.
- De Lorenzcurve boven de gelijkheidslijn tekenen.
Test jezelf
Wat is de Gini-coëfficiënt als iedereen precies hetzelfde inkomen heeft?
0: de Lorenzcurve valt samen met de gelijkheidslijn.
De heffingskorting stijgt. Wat gebeurt er met de Lorenzcurve van de secundaire inkomens?
Die komt dichter bij de gelijkheidslijn (nivellering).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren — 50%.
Examen Vraag Antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 10 · 2 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 8 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 1 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 2 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 25 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 25 · 4 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 20 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)