Prioriteit: 🟠 Midden

In 4 van de 8 examenjaren, meestal als schakel in een uitleg over groei, conjunctuur of verwachtingen.

Wat moet je kunnen?

  • Publiek, privaat en menselijk kapitaal onderscheiden met voorbeelden.
  • Uitleggen waarom investeringen de productiecapaciteit en structurele groei verhogen.
  • Uitleggen waarop bedrijven hun investeringsbeslissing baseren (verwachtingen, rente, vertrouwen).

De kern

Soort kapitaalVoorbeelden
publiekwegen, spoor, glasvezel, havens
privaatmachines, gebouwen, software
menselijkopleiding, ervaring, gezondheid
  • Korte termijn: investeringen zijn bestedingen (conjunctuur, via de multiplier).
  • Lange termijn: ze vergroten K en daarmee de potentiële productie (zie Structurele economische groei).
  • Investeringsbeslissing hangt af van verwachte opbrengsten, de rente (kosten van lenen), het producentenvertrouwen en verwachte toekomstige kosten (bijvoorbeeld de prijs van emissierechten).
  • Besparingen worden via de vermogensmarkt investeringen (zie Intertemporele ruil).

Zo wordt het gevraagd

  • “Geef een argument voor de verwachting van Hans over de investeringen” op basis van de conjunctuurklok (2022-3 vraag 20).
  • “Leg argument I uit”: hogere inkomens sparen meer, wat via de vermogensmarkt de productiecapaciteit vergroot (2019-2 vraag 26).
  • “Leg deze stelling uit”: investeringen hangen af van de verwachte toekomstige prijs van een emissierecht (2018-2 vraag 28).

Zo formuleer je het antwoord. Maak de schakel naar productiecapaciteit of verwachtingen expliciet: waarom investeren bedrijven (meer vraag, lagere rente, verwachte prijzen) en wat doet dat met de productiecapaciteit. Gebruik gegevens uit de context, bijvoorbeeld twee kwartalen stijgend bbp of stijgende uitvoer.

Zo scoor je de punten. 2p: bij 2019-2 vraag 26 1p voor meer aanbod op de vermogensmarkt met een lagere rente en 1p voor meer investeringen en productiecapaciteit; het tweede punt telt alleen als het eerste goed is uitgelegd.

Uitgewerkt voorbeeld

Besparingen en groei (examenstijl, vergelijk 2019-2 vraag 26)

  1. Huishoudens met een hoog inkomen sparen een groter deel van hun inkomen.
  2. Via banken komt dat spaargeld beschikbaar als lening voor bedrijven.
  3. Bedrijven investeren in machines en gebouwen: de kapitaalvoorraad groeit.
  4. De productiecapaciteit stijgt: hogere structurele groei.

Valkuilen

  • Aandelen kopen op de beurs een “investering” noemen in de macro-economische zin (dat is een belegging; de kapitaalvoorraad groeit niet).
  • Alleen het bestedingseffect noemen als naar de lange termijn wordt gevraagd.
  • Menselijk kapitaal vergeten als vorm van kapitaal.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt