Prioriteit: 🔴 Hoog

In 8 van de 8 examenjaren, bijna altijd als rekenbasis voor winst of break-even (2–4p).

Wat moet je kunnen?

  • Rekenen met TK, TCK, TVK, GTK en MK, ook terugrekenen (bijvoorbeeld TCK uit winst en omzet).
  • MK bepalen als afgeleide van de TK-functie.
  • Herkennen of variabele kosten proportioneel, degressief of progressief zijn.
  • Kostenvlakken arceren in een grafiek.

De kern

KostensoortFormuleBetekenis
TKTCK + TVKalle kosten
TCKvast bedraghangt niet af van
TVKafhankelijk van grondstoffen, stukloon
GTKkosten per stuk
GVKvariabele kosten per stuk
MK of kosten van één extra stuk
Variabele kostenMK
proportioneelconstant (TVK is een rechte lijn)
degressiefdalend
progressiefstijgend
  • Winst = TO − TK; winst per stuk = GO − GTK (zie Winstmaximalisatie en break-even).
  • In een grafiek is TCK het vlak tussen GTK en GVK maal ; TVK is GVK maal .

Zo wordt het gevraagd

  • “Bereken de totale vaste (constante) kosten” uit een gegeven prijs en winst (2026-1 vraag 2).
  • “Is hier sprake van degressief/proportioneel/progressief variabele kosten? Leg uit.” (2025-2 vraag 1).
  • “Arceer … de totale vaste (constante) kosten bij een verkoopprijs van € 3” (2025-1 vraag 13, 1p).
  • “Bereken de procentuele stijging van de totale vaste (constante) kosten” met TCK = TO − TVK − TW (2025-1 vraag 27).

Zo formuleer je het antwoord. Schrijf bij elke rekenvraag de relatie op die je gebruikt (TW = TO − TK, TK = TCK + TVK, GTK = TK / Q) en werk in stappen: eerst de afzet (bijvoorbeeld uit GO = MO), dan TO en TVK, dan de gevraagde grootheid. Bij “degressief, proportioneel of progressief” koppel je het verloop van de MK- of GVK-lijn aan de naam.

Zo scoor je de punten. 1p per rekenstap: bij 2026-1 vraag 2 1p voor afzet, TO en TVK en 1p voor de TCK; bij 2025-1 vraag 27 1p voor de nieuwe TCK en 1p voor de procentuele stijging.

Uitgewerkt voorbeeld

Minimum van de GTK

.

  1. , (progressief: stijgt)
  2. ;
  3. Minimum GTK waar :
  4. €50, en . ✓

TCK terugrekenen (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 2)

Omzet €900.000, variabele kosten €500.000, winst €150.000. €250.000.

Valkuilen

  • GTK en GVK door elkaar halen.
  • Denken dat TCK op korte termijn verandert met de productie.
  • MK uitrekenen als TK/q (dat is GTK).
  • Bij arceren het hele vlak onder de GTK nemen voor alleen de vaste kosten.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

  • (geen)

Onderwerpen die dit ondersteunt