Prioriteit: 🔴 Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, vaak de zwaarste rekenvragen van een opgave (2–4p): winstmaximaliserende prijs, maximale winst, break-even-afzet.
Wat moet je kunnen?
- De winstmaximaliserende hoeveelheid en prijs berekenen met MO = MK.
- De maximale winst berekenen.
- De break-even-afzet berekenen.
- Verlies minimaliseren herkennen (ook dan geldt MO = MK).
De kern
| Doel | Voorwaarde |
|---|---|
| maximale winst | |
| break-even | (winst = 0) |
| maximale omzet | |
| minimaal verlies | ook |
Stappen bij een monopolist
- Prijsafzetfunctie: (dit is de GO-lijn).
- , dus .
- Stel en los op.
- Vul in de prijsafzetfunctie in voor de prijs.
- Winst .
Break-even-afzet bij constante GVK: .
Zo wordt het gevraagd
- “Bereken de prijs waarbij Superstream maximale winst behaalt” met en (2023-1 vraag 4).
- “Bereken de maximale totale winst” via MO = MK (2025-2 vraag 2, 3p).
- “Bereken met welk bedrag de totale constante kosten na de fusie moeten afnemen om break-even te draaien.” (2025-2 vraag 21).
- “Bereken hoeveel procent van de accijnsverhoging door Mores wordt doorberekend in de verkoopprijs” (2019-2 vraag 5).
Zo formuleer je het antwoord. Winstmaximalisatie: stel TO op uit de GO-lijn, bepaal MO (afgeleide) en MK, los MO = MK op en vul Q in de GO-lijn in voor de prijs; reken daarna pas TW = TO − TK. Break-even: TO = TK, of per product: prijs − GVK = bijdrage, TCK / bijdrage = break-evenafzet. Werk met formules, niet met aflezen.
Zo scoor je de punten. Bij 2023-1 vraag 4 1p voor Q uit MO = MK en 1p voor de prijs; wie Q afleest uit de figuur in plaats van berekent, krijgt het eerste punt niet. Bij 2025-2 vraag 2 (3p) 1p voor MO en MK, 1p voor Q en P en 1p voor de totale winst.
Uitgewerkt voorbeeld
Monopolist (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 4)
, (Q in duizenden abonnementen).
- Prijs: €101
Controle: de prijs ligt ruim boven MK, zoals je bij een monopolist verwacht. ✓
Break-even
, prijs €50, variabele kosten €20 per stuk. 100 stuks.
Valkuilen
- De prijs aflezen op de MO-lijn in plaats van op de GO-lijn (prijsafzetlijn).
- MO = MK verwarren met GO = GTK (dat is break-even per stuk).
- Winst per stuk vermenigvuldigen met de verkeerde hoeveelheid.
- Constante kosten vergeten bij het berekenen van de totale winst.
Test jezelf
Bij een bepaalde afzet is MO = 15 en MK = 10. Moet het bedrijf meer of minder produceren?
Meer: een extra stuk levert meer op dan het kost.
Een bedrijf maakt verlies, maar P ligt boven de GVK. Moet het op korte termijn doorgaan?
Ja: elk verkocht stuk draagt bij aan de vaste kosten, dus het verlies is kleiner dan bij stoppen.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren — 87,5%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 2 · 2 punten antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 3 · 3 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 10 · 3 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 12 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 2 · 3 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 19 · 3 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 21 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 5 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 22 · 3 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 2 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 18 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 26 · 3 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 4 · 2 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 28 · 2 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 13 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 27 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 18 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 19 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 2 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 3 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 7 · 1 punt antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 15 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 4 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 28 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 4 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 17 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 18 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 3 · 3 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 4 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 5 · 1 punt antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 6 · 2 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag 10
- 2026 tijdvak 1: vraag 2, 3
- 2025 tijdvak 2: vraag 2, 19, 21
- 2025 tijdvak 1: vraag 12, 14
- 2024 tijdvak 2: vraag 2, 18, 26
- 2024 tijdvak 1: vraag 5, 22
- 2023 tijdvak 2: vraag 13
- 2023 tijdvak 1: vraag 4, 28
- 2022 tijdvak 3: vraag 2, 3
- 2022 tijdvak 2: vraag 18, 19
- 2022 tijdvak 1: vraag 27
- 2021 tijdvak 3: vraag 4, 17, 18
- 2021 tijdvak 2: vraag 4, 28
- 2021 tijdvak 1: vraag 7, 15
- 2019 tijdvak 2: vraag 3, 4, 5, 6