Prioriteit: 🟠 Midden
In 4 van de 8 examenjaren, als typering (substituut of complement) of als berekening, soms samen met de eigen prijselasticiteit.
Wat moet je kunnen?
- berekenen en het teken interpreteren.
- Bepalen of goederen substituten of complementen zijn (ook uit een vraagfunctie).
- De kruislingse en de eigen prijselasticiteit combineren in één berekening.
De kern
| Relatie | Voorbeeld | |
|---|---|---|
| > 0 | substituten | trein en bus, koffie en thee |
| < 0 | complementen | printer en inkt, friet en mayonaise |
| ≈ 0 | onafhankelijk | brood en schoenen |
- In een vraagfunctie : is , dan zijn het substituten; is , complementen.
- Een prijsverandering van Y is een verschuiving van de vraaglijn naar X (zie Verschuiving van de vraaglijn).
Zo wordt het gevraagd
- “Verklaar op basis van de vraagvergelijking(en) of beide spellen complementaire of substitueerbare goederen zijn” (2022-1 vraag 2, 1p).
- “Zijn de andere producten uit het assortiment … gemiddeld genomen vooral complementaire goederen of vooral substitutiegoederen van friet?” (2021-2 vraag 1).
- “Bereken aan de hand van tabel 2 de bezettingsgraad tijdens de spits als gevolg van het prijsvoorstel” met eigen en kruislingse elasticiteit (2019-2 vraag 13, 3p).
Zo formuleer je het antwoord. Typering: kijk naar het teken (van de kruislingse elasticiteit of van de prijscoëfficiënt van het andere goed in de vraagvergelijking): positief = substituten, negatief = complementen, en zeg wat dat in de context betekent (lagere prijs van B → minder vraag naar A). Bij een rekenvraag werk je het effect van de eigen en van de kruislingse elasticiteit na elkaar uit als groeifactoren.
Zo scoor je de punten. 2022-1 vraag 2 is 1p voor de verklaring met het teken van de coëfficiënt en de juiste conclusie. Bij 2019-2 vraag 13 (3p) 1p per effect (eigen prijs, kruislingse prijs) en 1p voor de nieuwe bezettingsgraad.
Uitgewerkt voorbeeld
Eigen en kruislingse elasticiteit samen (examenstijl, vergelijk 2019-2 vraag 13)
Bezetting in de spits is 100%. De spitsprijs stijgt 20% (eigen elasticiteit −0,2); de dalprijs daalt 10% (kruislingse elasticiteit spits/dal +0,3).
- Eigen effect:
- Kruislings effect: (goedkoper dal trekt reizigers weg uit de spits)
- Nieuwe bezetting ≈ 93%
Valkuilen
- Het teken van de kruislingse elasticiteit omdraaien bij complementen.
- De prijsverandering van het andere goed als beweging langs de eigen vraaglijn zien.
- Vergeten dat een prijsdaling van een substituut de vraag naar X verlaagt.
Test jezelf
De prijs van Y stijgt 10% en de vraag naar X stijgt 3%. Bereken en typeer.
: substituten.
. Wat gebeurt er met de vraag naar X als Y 4% goedkoper wordt?
: de vraag naar X stijgt (complementen).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2024 tijdvak 1, vraag 6: kruislingse prijselasticiteit en de CO2-uitstoot van product A (2p) · antwoord
- 2024 tijdvak 2, vraag 19: de Armington-elasticiteit berekenen (2p) · antwoord
- 2019 tijdvak 1, vraag 10: concurrentie tussen private en publieke onderwijsinstellingen uit de coëfficiënten (2p) · antwoord
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren — 50%.
Examen Vraag Antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 6 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 17 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 19 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 2 · 1 punt antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 18 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 1 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 10 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 13 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)