Kruislingse elasticiteit

Prioriteit: 🟠 Midden

In 4 van de 8 onderzochte examenjaren, als typering (substituut of complement) of als berekening, soms samen met de eigen prijselasticiteit.

Wat moet je kunnen?

• $E_{xy}$ berekenen en het teken interpreteren.
• Bepalen of goederen substituten of complementen zijn (ook uit een vraagfunctie).
• De kruislingse en de eigen prijselasticiteit combineren in één berekening.

De kern

$E_{xy}=\frac{\%\Delta Q_x}{\%\Delta P_y}$

$E_{xy}$	Relatie	Voorbeeld
> 0	substituten	trein en bus, koffie en thee
< 0	complementen	printer en inkt, friet en mayonaise
≈ 0	onafhankelijk	brood en schoenen

• In een vraagfunctie $Q_x=-a{P}_x+b{P}_y+c$: is $b>0$, dan zijn het substituten; is $b<0$, complementen.
• Een prijsverandering van Y is een verschuiving van de vraaglijn naar X (zie Verschuiving van de vraaglijn).

Zo wordt het gevraagd

• “Verklaar op basis van de vraagvergelijking(en) of beide spellen complementaire of substitueerbare goederen zijn” (2022-1 vraag 2, 1p).
• “Zijn de andere producten uit het assortiment … gemiddeld genomen vooral complementaire goederen of vooral substitutiegoederen van friet?” (2021-2 vraag 1).
• “Bereken aan de hand van tabel 2 de bezettingsgraad tijdens de spits als gevolg van het prijsvoorstel” met eigen en kruislingse elasticiteit (2019-2 vraag 13, 3p).

Uitgewerkt voorbeeld

Eigen en kruislingse elasticiteit samen (examenstijl, vergelijk 2019-2 vraag 13)

Bezetting in de spits is 100%. De spitsprijs stijgt 20% (eigen elasticiteit −0,2); de dalprijs daalt 10% (kruislingse elasticiteit spits/dal +0,3).

1. Eigen effect: $-0,2\times 20\%=-4\%$
2. Kruislings effect: $+0,3\times -10\%=-3\%$ (goedkoper dal trekt reizigers weg uit de spits)
3. Nieuwe bezetting ≈ $100\%-4\%-3\%=$ 93%

Valkuilen

• Het teken van de kruislingse elasticiteit omdraaien bij complementen.
• De prijsverandering van het andere goed als beweging langs de eigen vraaglijn zien.
• Vergeten dat een prijsdaling van een substituut de vraag naar X verlaagt.

Test jezelf

De prijs van Y stijgt 10% en de vraag naar X stijgt 3%. Bereken $E_{xy}$ en typeer.

$E_{xy}=\frac{3}{10}=0,3$: substituten.

$E_{xy}=-0,5$. Wat gebeurt er met de vraag naar X als Y 4% goedkoper wordt?

$-0,5\times -4\%=+2\%$: de vraag naar X stijgt (complementen).

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2019 tijdvak 2, vraag 13: bezetting in de spits (3p)
• 2022 tijdvak 1, vraag 2: vraagvergelijking en typering (1p)
• 2021 tijdvak 2, vraag 1: friet en het assortiment (2p)

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 4 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 50%.

• 2024 tijdvak 2: vraag 17, 19 (approximatie voor Armington-elasticiteit)
• 2024 tijdvak 1: vraag 6
• 2022 tijdvak 1: vraag 2
• 2021 tijdvak 2: vraag 1
• 2021 tijdvak 1: vraag 18(sec)
• 2019 tijdvak 2: vraag 13 (deelconcept)
• 2019 tijdvak 1: vraag 10

---

Ondersteunende onderwerpen

• Individuele en collectieve vraaglijn
• Verschuiving van de vraaglijn

Onderwerpen die dit ondersteunt

• (geen)