Prijsregulering (min- en maximumprijzen)

Prioriteit: 🟠 Midden

In 3 van de 8 onderzochte examenjaren, als rekenvraag (overschot, wachtlijst) bij huurwoningen of minimumtarieven.

Wat moet je kunnen?

• Het overschot of de wachtlijst berekenen bij een min- of maximumprijs.
• De verhandelde hoeveelheid bepalen.
• Het effect op het surplus en de verdeling ervan beredeneren.

De kern

	Minimumprijs	Maximumprijs
ligging (om effect te hebben)	boven de evenwichtsprijs	onder de evenwichtsprijs
gevolg	aanbodoverschot ($Q_a>Q_v$)	vraagoverschot ($Q_v>Q_a$): wachtlijsten, schaarste
verhandelde hoeveelheid	$Q_v$	$Q_a$
wie wint	aanbieders die nog verkopen	vragers die nog kopen

• Beide geven een welvaartsverlies: er wordt minder verhandeld dan in het evenwicht (zie Totaal surplus en Pareto-efficiëntie).
• Een minimumprijs onder of een maximumprijs boven de evenwichtsprijs heeft geen effect.

Zo wordt het gevraagd

• “Bereken hoeveel huishoudens op de wachtlijst staan” bij een maximumhuur (2023-2 vraag 26, 1p).
• “Toon met een berekening aan of het armoedeprobleem … wordt verminderd” bij een minimumtarief voor zzp’ers (2022-2 vraag 5).

Uitgewerkt voorbeeld

Maximumhuur (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 26)

Vraag naar woningen: $Q_v=-2P+1000$ (duizenden); er zijn 500 duizend woningen (vast aanbod). Maximumhuur €200.

1. Evenwicht zonder regulering: $-2P+1000=500\Rightarrow P=€250$.
2. Bij €200: $Q_v=-400+1000=600$ duizend.
3. Wachtlijst: $600-500=$ 100 duizend huishoudens.

Valkuilen

• Bij een maximumprijs de gevraagde hoeveelheid als verhandelde hoeveelheid nemen.
• Een minimumprijs onder het evenwicht toch effect geven.
• Het welvaartsverlies vergeten bij de beoordeling.

Test jezelf

De minimumprijs ligt onder de evenwichtsprijs. Wat gebeurt er?

Niets: de markt komt gewoon in evenwicht.

Wie profiteert van een maximumhuur?

Huurders die wel een woning hebben (ze betalen minder); wie op de wachtlijst staat, heeft er niets aan.

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2023 tijdvak 2, vraag 26–27: wachtlijst en huur (1p + 2p)
• 2022 tijdvak 2, vraag 5: minimumtarief voor zzp’ers (2p)

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 3 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 37,5%.

• 2026 tijdvak 2: vraag 4
• 2023 tijdvak 2: vraag 26, 27
• 2022 tijdvak 2: vraag 5

---

Ondersteunende onderwerpen

• Marktevenwicht
• Totaal surplus en Pareto-efficiëntie

Onderwerpen die dit ondersteunt

• (geen)