Prioriteit: 🟠 Midden
In 3 van de 8 examenjaren, als rekenvraag (overschot, wachtlijst) bij huurwoningen of minimumtarieven.
Wat moet je kunnen?
- Het overschot of de wachtlijst berekenen bij een min- of maximumprijs.
- De verhandelde hoeveelheid bepalen.
- Het effect op het surplus en de verdeling ervan beredeneren.
De kern
| Minimumprijs | Maximumprijs | |
|---|---|---|
| ligging (om effect te hebben) | boven de evenwichtsprijs | onder de evenwichtsprijs |
| gevolg | aanbodoverschot () | vraagoverschot (): wachtlijsten, schaarste |
| verhandelde hoeveelheid | ||
| wie wint | aanbieders die nog verkopen | vragers die nog kopen |
- Beide geven een welvaartsverlies: er wordt minder verhandeld dan in het evenwicht (zie Totaal surplus en Pareto-efficiëntie).
- Een minimumprijs onder of een maximumprijs boven de evenwichtsprijs heeft geen effect.

Zo wordt het gevraagd
- “Bereken hoeveel huishoudens op de wachtlijst staan” bij een maximumhuur (2023-2 vraag 26, 1p).
- “Toon met een berekening aan of het armoedeprobleem … wordt verminderd” bij een minimumtarief voor zzp’ers (2022-2 vraag 5).
Zo formuleer je het antwoord. Maximumprijs: vul de gereguleerde prijs in de vraagvergelijking in, bereken de gevraagde hoeveelheid; het verschil met het aanbod (of de capaciteit) is het tekort of de wachtlijst. Minimumprijs: dan geldt de gevraagde hoeveelheid; reken de omzet voor en na uit en trek een conclusie.
Zo scoor je de punten. 2023-2 vraag 26 is 1p voor de juiste berekening van de wachtlijst. Bij 2022-2 vraag 5 1p voor de omzet zonder en 1p voor de omzet met het minimumtarief, met conclusie.
Uitgewerkt voorbeeld
Maximumhuur (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 26)
Vraag naar woningen: (duizenden); er zijn 500 duizend woningen (vast aanbod). Maximumhuur €200.
- Evenwicht zonder regulering: .
- Bij €200: duizend.
- Wachtlijst: 100 duizend huishoudens.
Valkuilen
- Bij een maximumprijs de gevraagde hoeveelheid als verhandelde hoeveelheid nemen.
- Een minimumprijs onder het evenwicht toch effect geven.
- Het welvaartsverlies vergeten bij de beoordeling.
Test jezelf
De minimumprijs ligt onder de evenwichtsprijs. Wat gebeurt er?
Niets: de markt komt gewoon in evenwicht.
Wie profiteert van een maximumhuur?
Huurders die wel een woning hebben (ze betalen minder); wie op de wachtlijst staat, heeft er niets aan.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2023 tijdvak 2, vraag 27: huur en omzetmaximalisatie, stelling toetsen met een berekening (2p) · antwoord
- 2026 tijdvak 2, vraag 4: het verlies van de overheid arceren (2p) · antwoord · uitwerkbijlage
Alle vindplaatsen
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)