Prioriteit: π΄ Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, als rekenvraag (Qv = Qa oplossen) of als uitleg van het prijsmechanisme.
Wat moet je kunnen?
- Het evenwicht berekenen door op te lossen.
- Beredeneren wat een verschuiving van vraag of aanbod doet met prijs en hoeveelheid.
- Overschotten en tekorten bepalen bij een prijs die niet het evenwicht is.
De kern
| Verandering | Evenwichtsprijs | Evenwichtshoeveelheid |
|---|---|---|
| vraag β | β | β |
| vraag β | β | β |
| aanbod β | β | β |
| aanbod β | β | β |
- Prijs boven evenwicht: β aanbodoverschot β druk op de prijs omlaag. De verhandelde hoeveelheid is dan de kleinste van de twee ().
- Prijs onder evenwicht: β vraagoverschot β prijs stijgt.
- Het prijsmechanisme coΓΆrdineert: een tekort drijft de prijs op, wat vraag afremt en aanbod stimuleert.
- Zie ook Verschuiving van de vraaglijn en Prijsregulering (min- en maximumprijzen).
Zo wordt het gevraagd
- βToon met een berekening aan dat de verwachte koerswinst meer dan 10% zal zijnβ door vΓ³Γ³r en na op te lossen (2021-2 vraag 23).
- βToon met een berekening aan of het armoedeprobleem β¦ wordt verminderdβ: minimumtarief boven de evenwichtsprijs (2022-2 vraag 5).
- βLeg uit voor elk van beide doelen of marktwerking ervoor zorgt dat deze worden behaaldβ (2025-2 vraag 26).
- βLaat aan de hand van een berekening zien dat de stelling kloptβ bij evenwicht op de vismarkt (2023-1 vraag 16, 3p).
Zo formuleer je het antwoord. Rekenvraag: stel , los de prijs op, vul die in voor de hoeveelheid en reken pas daarna door naar omzet, koers of procentuele verandering. Bij een minimumprijs boven de evenwichtsprijs geldt de gevraagde hoeveelheid (de korte kant van de markt). Uitlegvraag: vraag- of aanbodoverschot β prijs verandert β nieuw evenwicht.
Zo scoor je de punten. 1p per rekenstap: bij 2021-2 vraag 23 1p voor beide evenwichtskoersen en 1p voor de koersstijging met conclusie; bij 2022-2 vraag 5 1p voor de omzet zonder en 1p voor de omzet met minimumtarief, met conclusie.
Uitgewerkt voorbeeld
Evenwicht en minimumprijs (examenstijl, vergelijk 2022-2 vraag 5)
en .
- Evenwicht: ,
- Minimumprijs β¬30: , β aanbodoverschot van 50
- Er worden maar 80 stuks verhandeld (de vraag bepaalt de hoeveelheid).
Valkuilen
- Bij een prijs boven het evenwicht de aangeboden hoeveelheid als verhandelde hoeveelheid nemen.
- Verschuiving van de lijn verwarren met beweging langs de lijn.
- Vergeten de evenwichtsprijs terug in te vullen om te berekenen.
Test jezelf
De aanbodlijn verschuift naar links. Wat gebeurt er met prijs en hoeveelheid?
Prijs stijgt, hoeveelheid daalt.
Bij de marktprijs is en . Wat gebeurt er met de prijs?
Er is een vraagoverschot, dus de prijs stijgt.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2024 tijdvak 1, vraag 2β3: doorberekening van een heffing en de afname van de CO2-uitstoot (2p + 4p) Β· antwoord 2, 3
- 2026 tijdvak 1, vraag 19: krimp van het tropisch regenwoud berekenen (2p) Β· antwoord
- 2025 tijdvak 1, vraag 19: oorzaak en gevolgen tekenen op drie markten (2p) Β· antwoord Β· uitwerkbijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren β 87,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 19 Β· 2 punten antwoord β 2025 tijdvak 1 vraag 19 Β· 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 26 Β· 2 punten antwoord β 2024 tijdvak 1 vraag 2 Β· 2 punten antwoord β 2024 tijdvak 1 vraag 3 Β· 4 punten antwoord β 2023 tijdvak 1 vraag 16 Β· 3 punten antwoord β 2023 tijdvak 1 vraag 26 Β· 2 punten antwoord β 2022 tijdvak 2 vraag 5 Β· 2 punten antwoord β 2021 tijdvak 2 vraag 23 Β· 2 punten antwoord β 2018 tijdvak 1 vraag 1 Β· 1 punt antwoord β 2018 tijdvak 1 vraag 3 Β· 2 punten antwoord β 2018 tijdvak 1 vraag 4 Β· 2 punten antwoord β 2018 tijdvak 1 vraag 17 Β· 1 punt antwoord β Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
- Individuele en collectieve vraaglijn
- Individuele en collectieve aanbodlijn
- Verschuiving van de vraaglijn
- Verschuiving van de aanbodlijn