Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, bijna elk tijdvak als hele vraag van 2 tot 4 punten, vaak met de vaste toevoeging “zonder getallen in te vullen of een schets te maken”.
Wat moet je kunnen?
- Uit de bouw van een formule afleiden wat er met de uitkomst gebeurt als één variabele verandert.
- Die redenering in korte stappen opschrijven, zonder getallenvoorbeeld.
- Een bewering toetsen met de formule (soms met een tegenvoorbeeld).
De kern
| Bouwsteen | Als het deel groter wordt |
|---|---|
| teller van een breuk (noemer vast, positief) | breuk groter |
| noemer van een breuk (teller vast, positief) | breuk kleiner |
| met | groter |
| met (bijvoorbeeld ) | kleiner |
| , , | groter |
| term met een minteken ervoor | uitkomst kleiner |
- Werk de keten van binnen naar buiten af: “Als groter wordt, wordt kleiner, dus wordt groter, dus wordt groter.”
- Houd de andere variabelen constant en zeg dat erbij.
- Bij “onderzoek of de bewering juist is” mag één tegenvoorbeeld volstaan als de bewering niet klopt.
Zo wordt het gevraagd
- “Beredeneer aan de hand van de formule, zonder getallen in te vullen of een schets/tekening te maken,” dat de huurprijs hoger wordt als de reistijd korter wordt (2024-2 vraag 6).
- “Beredeneer met behulp van formules 2 en 3” of aquaplaning bij een zwaar beladen auto bij een hogere of lagere snelheid ontstaat (2025-1 vraag 15).
- Met de formule onderzoeken of “twee keer zo hoog is twee keer zo ver kijken” klopt (2022-3 vraag 16).
Zo formuleer je het antwoord. Eén stap per zin, steeds met “als … groter wordt, dan wordt …”, en een conclusie in de woorden van de vraag.
Zo scoor je de punten. Elke schakel is een punt: bij 2024-2 vraag 6 (3p) 1p voor het herschrijven tot , 1p voor ” kleiner, dan kleiner” en 1p voor “delen door een kleiner getal, dus groter”. Bij 2025-1 vraag 15 (3p) net zo: kleiner, groter, groter.
Uitgewerkt voorbeeld
Negatieve exponent (examenstijl, vergelijk 2024-2 vraag 6)
. Beredeneer zonder getallen dat groter wordt als kleiner wordt.
- Herschrijf:
- Als kleiner wordt, wordt kleiner.
- Delen door een kleiner (positief) getal geeft een grotere uitkomst, dus wordt groter.
Keten door twee formules (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 15)
en . Bij een zware auto wordt groter ( en gelijk). Wat gebeurt er met ?
- groter, dus kleiner.
- kleiner, dus groter.
- groter, dus de wortel en groter: wordt groter.
Valkuilen
- Toch een getallenvoorbeeld geven: als de vraag dat verbiedt, telt het niet.
- Een schakel overslaan (” groter, dus groter”): elke stap is een punt.
- Vergeten te zeggen welke variabelen constant blijven.
- Bij een negatieve exponent de richting omdraaien.
Test jezelf
voor . Neemt toe of af als toeneemt?
De teller is constant, de noemer wordt groter, dus neemt af.
. Iemand meet te klein. Wordt te groot of te klein?
kleiner, noemer kleiner, dus te groot.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 9 · 3 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 13 · 3 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 18 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 15 · 3 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 10 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 14 · 3 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 16 · 4 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 6 · 3 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 9 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 14 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 16 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 2 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 2 · 3 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 4 · 3 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 15 · 4 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 19 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: vraag 9 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Beredeneer met behulp van figuur 2 en formule 2’: C daalt bij meer bewolking, V = Vmax·C·W met Vmax en W constant, dus V daalt, dus de stad koelt af.
- 2026 tijdvak 2: vraag 13 (3p): in vraagstelling — redeneren over het teken van de factoren in de formule, zonder getallenvoorbeeld. vraag 18 (2p): in vraagstelling — conclusie trekken uit de ligging van punten, zonder te rekenen.
- 2025 tijdvak 1: vraag 15 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Beredeneer met behulp van formules 2 en 3’: l groter dus V = b/l kleiner, dus P/V groter, dus S groter (zwaar beladen: aquaplaning pas bij hogere snelheid).
- 2025 tijdvak 2: vraag 10 (2p): in vraagstelling — redeneren met de formule zonder getallenvoorbeeld (factor √2). vraag 14 (3p): in vraagstelling — redeneren met de rekenregels voor logaritmen zonder getallenvoorbeeld.
- 2024 tijdvak 1: vraag 16 (4p): in vraagstelling — redenering in stappen over de delen van de formule.
- 2024 tijdvak 2: vraag 6 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Beredeneer aan de hand van de formule, zonder getallen in te vullen of een schets/tekening te maken’: r kleiner, dan r^0,571 kleiner, dan delen door een kleiner getal, dus H groter.
- 2023 tijdvak 2: vraag 9 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Geef een redenering’: Pₙ is het product van r, Pₙ₋₁ en 1 − Pₙ₋₁, alle tussen 0 en 1, dus elke stap kleiner; Pₙ nadert 0.
- 2022 tijdvak 3: vraag 14 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Beredeneer aan de hand van de formule’: 12 742x + x² stijgt als x stijgt, dus de wortel ook. vraag 16 (3p): in vraagstelling — bewering ‘twee keer zo hoog is twee keer zo ver’ toetsen met de formule.
- 2021 tijdvak 1: vraag 2 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — ‘beredeneer … zonder getallen in te vullen of een schets te maken’: p groter, noemer groter, teller constant, dus R kleiner.
- 2021 tijdvak 3: vraag 2 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Beredeneer met behulp van de formule’: B = 3 invullen in 2(V + H) = B(L + H) en vergelijken: 2V = 3L + H > …, dus V > L.
- 2019 tijdvak 1: vraag 4 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Beredeneer uitsluitend met behulp van de formule, zonder getallen in te vullen of een schets te maken’: teller constant, noemer groeit, dus P neemt af.
- 2018 tijdvak 2: vraag 15 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Beredeneer aan de hand van bovenstaande formule’: b kleiner, 1/b groter, 1/c groter, c kleiner. vraag 19 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Beredeneer’: gemeten lengte groter, noemer groter, dus kleinere Jackson Ratio.