Prioriteit: 🔴 Hoog

In 8 van de 8 examenjaren, bijna elk jaar één of twee keer als hele vraag (3 tot 6 punten). Meestal met de vaste instructie dat je geen getallen mag invullen en geen schets mag maken.

Wat moet je kunnen?

  • De afgeleide opstellen en daaruit afleiden of stijgt of daalt (het teken van ).
  • Afleiden of de stijging of daling toenemend of afnemend is (wordt groter of kleiner?).
  • Die redenering zonder getallen en zonder schets opschrijven, via de bouw van de formule.

De kern

is …en wordt …dan is …
positiefgrotertoenemend stijgend
positiefkleinerafnemend stijgend
negatiefkleiner (steeds negatiever)toenemend dalend
negatiefgroter (minder negatief)afnemend dalend

Redeneer over de delen van de formule voor :

  • Negatieve exponent: wordt kleiner als groter wordt.
  • Breuk: de tekens van teller en noemer bepalen het teken; een groeiende noemer maakt de breuk kleiner. Een kwadraat in de noemer is altijd positief.
  • -macht of : altijd positief; groeit als , neemt af als (en dan is ).

Verbiedt de vraag schets en getallen niet, dan telt een schets van ook als redenering (2025-2 vraag 9).

Zo wordt het gevraagd

  • “Beredeneer aan de hand van een formule van de afgeleide, zonder getallen in te vullen of een schets te maken, of …” toenemend of afnemend stijgend (2025-1 vraag 3).
  • Laten zien dat een hoeveelheid steeds kleiner wordt omdat de afgeleide altijd negatief is (2026-2 vraag 13).
  • “Onderzoek met behulp van de afgeleide” of de daling toenemend of afnemend is (2023-1 vraag 4).

Zo formuleer je het antwoord. Eerst de afgeleide, dan in stappen: “als groter wordt, wordt … groter, dus wordt …”, en een conclusie in de woorden van de vraag (“dus is afnemend stijgend”).

Zo scoor je de punten. Bij 2025-1 vraag 3 (3p): 1p voor de afgeleide, 1p voor de redenering over en 1p voor de conclusie. Moet je voor de afgeleide de kettingregel of de quotiëntregel gebruiken, dan krijg je zonder die regel geen punt voor de afgeleide (2021-2 vraag 7, 2023-1 vraag 4).

Uitgewerkt voorbeeld

Afnemend stijgend (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 3)

met . Is toenemend of afnemend stijgend?

  1. Afgeleide:
  2. Teller positief en positief, dus : is stijgend.
  3. Als groter wordt, wordt groter, dus wordt kleiner.
  4. Conclusie: is afnemend stijgend.

Afnemend dalend, met de quotiëntregel (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 4)

met . Is toenemend of afnemend dalend?

  1. Quotiëntregel:
  2. Teller negatief, noemer positief (kwadraat), dus : is dalend.
  3. Als groter wordt, wordt de noemer groter, dus wordt minder negatief (dichter bij 0).
  4. Conclusie: is afnemend dalend.

Valkuilen

  • Redeneren over in plaats van over de formule van .
  • Afnemend dalend en toenemend dalend verwarren: een negatieve afgeleide die naar 0 gaat, hoort bij afnemend dalend.
  • Toch getallen invullen of schetsen terwijl de vraag dat verbiedt: dan telt de redenering niet.
  • De conclusie weglaten: die levert vaak een eigen punt op.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt

  • (geen)