Prioriteit: 🔴 Hoog

In 6 van de 6 examenjaren en vaak de zwaarste vragen van het examen (3–4p): verkoop-, bezettings-, prijs- en efficiencyresultaat berekenen.

Wat moet je kunnen?

  • Het verkoopresultaat en het bezettingsresultaat berekenen.
  • Het prijs- en efficiencyresultaat berekenen met de formules van het formuleblad.
  • Aangeven of een resultaat voordelig of nadelig is en de oorzaak benoemen.

De kern

ResultaatFormuleVoordelig als
verkoopresultaatafzet × (verkoopprijs − kostprijs)verkoopprijs > kostprijs
bezettingsresultaatwerkelijke bezetting > normale bezetting
efficiencyresultaatminder input gebruikt dan standaard
prijsresultaatgoedkoper ingekocht dan standaard

(/ = standaard/werkelijke hoeveelheid, / = standaard/werkelijke prijs, = constante kosten, = normale bezetting)

flowchart TD
    A[Verschil tussen begroot en werkelijk resultaat] --> B[Verkoopresultaat<br>afzet × verkoopprijs − kostprijs]
    A --> C[Budgetresultaat<br>toegestane − werkelijke kosten]
    C --> D[Bezettingsresultaat<br>W − N × C/N]
    C --> E[Efficiencyresultaat<br>sh − wh × sp]
    C --> F[Prijsresultaat<br>sp − wp × wh]

Zo wordt het gevraagd

  • “Bereken het gerealiseerde verkoopresultaat/bezettingsresultaat … geef aan of voordelig/nadelig” (2022-1 vraag 3–4).
  • Een volledig budgetresultaat opstellen: bezettings-, prijs- en variabele-kostenresultaat (2026-1 vraag 11, 4p).
  • “Bereken het verwachte resultaat … Maak hierbij gebruik van het verkoopresultaat en het bezettingsresultaat.” (2025-1 vraag 27).
  • “Welke van deze twee oorzaken heeft de grootste invloed op het nadelige budgetresultaat?” (2021-3 vraag 8).

Zo formuleer je het antwoord. Gebruik per resultaat de vaste formule en zet het teken erbij: verkoopresultaat = (werkelijke − begrote afzet) of (werkelijke − standaardprijs) × aantal, bezettingsresultaat = (werkelijke − normale productie) × C/N, prijsresultaat = (standaardprijs − werkelijke prijs) × werkelijke hoeveelheid, efficiencyresultaat = (standaard − werkelijke hoeveelheid) × standaardprijs. Vermeld altijd voordelig of nadelig.

Zo scoor je de punten. Bij 2022-1 vraag 3 en 4 kost elke fout 1 punt; het teken (voordelig of nadelig) hoort bij het antwoord. Bij 2025-1 vraag 27 (3p) 2p voor het verkoopresultaat en 1p voor het bezettingsresultaat met het totaal.

Uitgewerkt voorbeeld

Vier resultaten berekenen (examenstijl, vergelijk 2022-1 vraag 3–4)

Constante kosten €200.000, normale productie 10.000 stuks (), variabele kosten €30: kostprijs €50. Verkoopprijs €60. Werkelijk: 9.500 geproduceerd, 9.000 verkocht. Grondstof: standaard 2 kg per stuk à €5; werkelijk 19.500 kg à €5,20.

  1. Verkoopresultaat: €90.000 voordelig
  2. Bezettingsresultaat: €10.000 nadelig
  3. Efficiencyresultaat: ; €2.500 nadelig
  4. Prijsresultaat: €3.900 nadelig

Valkuilen

  • Het bezettingsresultaat berekenen met de afzet in plaats van de productie.
  • baseren op de normale productie in plaats van de werkelijke productie.
  • Voordelig en nadelig omdraaien (let op het teken).
  • In het prijsresultaat met vermenigvuldigen in plaats van .

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt

  • (geen)