Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 6 examenjaren en vaak de zwaarste vragen van het examen (3–4p): verkoop-, bezettings-, prijs- en efficiencyresultaat berekenen.
Wat moet je kunnen?
- Het verkoopresultaat en het bezettingsresultaat berekenen.
- Het prijs- en efficiencyresultaat berekenen met de formules van het formuleblad.
- Aangeven of een resultaat voordelig of nadelig is en de oorzaak benoemen.
De kern
| Resultaat | Formule | Voordelig als |
|---|---|---|
| verkoopresultaat | afzet × (verkoopprijs − kostprijs) | verkoopprijs > kostprijs |
| bezettingsresultaat | werkelijke bezetting > normale bezetting | |
| efficiencyresultaat | minder input gebruikt dan standaard | |
| prijsresultaat | goedkoper ingekocht dan standaard |
(/ = standaard/werkelijke hoeveelheid, / = standaard/werkelijke prijs, = constante kosten, = normale bezetting)
- Totaal resultaat = verkoopresultaat + budgetresultaat.
- Kostprijs = (zie Integrale kostprijs en variabele kostprijs).
- Voorcalculatorisch (begroot) of nacalculatorisch (gerealiseerd): zelfde formules, andere cijfers (zie Voorcalculatorische en nacalculatorische resultatenrekening).
flowchart TD A[Verschil tussen begroot en werkelijk resultaat] --> B[Verkoopresultaat<br>afzet × verkoopprijs − kostprijs] A --> C[Budgetresultaat<br>toegestane − werkelijke kosten] C --> D[Bezettingsresultaat<br>W − N × C/N] C --> E[Efficiencyresultaat<br>sh − wh × sp] C --> F[Prijsresultaat<br>sp − wp × wh]
Zo wordt het gevraagd
- “Bereken het gerealiseerde verkoopresultaat/bezettingsresultaat … geef aan of voordelig/nadelig” (2022-1 vraag 3–4).
- Een volledig budgetresultaat opstellen: bezettings-, prijs- en variabele-kostenresultaat (2026-1 vraag 11, 4p).
- “Bereken het verwachte resultaat … Maak hierbij gebruik van het verkoopresultaat en het bezettingsresultaat.” (2025-1 vraag 27).
- “Welke van deze twee oorzaken heeft de grootste invloed op het nadelige budgetresultaat?” (2021-3 vraag 8).
Zo formuleer je het antwoord. Gebruik per resultaat de vaste formule en zet het teken erbij: verkoopresultaat = (werkelijke − begrote afzet) of (werkelijke − standaardprijs) × aantal, bezettingsresultaat = (werkelijke − normale productie) × C/N, prijsresultaat = (standaardprijs − werkelijke prijs) × werkelijke hoeveelheid, efficiencyresultaat = (standaard − werkelijke hoeveelheid) × standaardprijs. Vermeld altijd voordelig of nadelig.
Zo scoor je de punten. Bij 2022-1 vraag 3 en 4 kost elke fout 1 punt; het teken (voordelig of nadelig) hoort bij het antwoord. Bij 2025-1 vraag 27 (3p) 2p voor het verkoopresultaat en 1p voor het bezettingsresultaat met het totaal.
Uitgewerkt voorbeeld
Constante kosten €200.000, normale productie 10.000 stuks (), variabele kosten €30: kostprijs €50. Verkoopprijs €60. Werkelijk: 9.500 geproduceerd, 9.000 verkocht. Grondstof: standaard 2 kg per stuk à €5; werkelijk 19.500 kg à €5,20.
- Verkoopresultaat: €90.000 voordelig
- Bezettingsresultaat: €10.000 nadelig
- Efficiencyresultaat: ; €2.500 nadelig
- Prijsresultaat: €3.900 nadelig
Valkuilen
- Het bezettingsresultaat berekenen met de afzet in plaats van de productie.
- baseren op de normale productie in plaats van de werkelijke productie.
- Voordelig en nadelig omdraaien (let op het teken).
- In het prijsresultaat met vermenigvuldigen in plaats van .
Test jezelf
De werkelijke bezetting is hoger dan normaal. Is het bezettingsresultaat voordelig of nadelig?
Voordelig: de constante kosten worden over meer producten verdeeld dan in de kostprijs is aangenomen.
Standaard 3 uur per product à €40; werkelijk 2.900 uur voor 1.000 producten. Bereken het efficiencyresultaat.
voordelig.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 2, vraag 6–7: lijnen in de grafiek benoemen en het gerealiseerde resultaat (2p + 4p) · antwoord 6, 7 · bijlage
- 2024 tijdvak 2, vraag 8–12: bedrijfs-, bezettings- en prijsresultaten van de bezorgdienst · antwoord 8, 12 · bijlage
- 2023 tijdvak 2, vraag 27–30: verschillenanalyse · antwoord 27, 30 · bijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 6 examenjaren — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 11 · 4 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2026 tijdvak 2 vraag 6 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 7 · 4 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 27 · 3 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 26 · 2 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2024 tijdvak 1 vraag 27 · 5 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2024 tijdvak 2 vraag 8 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 9 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 10 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 11 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 12 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 14 · 2 punten antwoord bijlage 2023 tijdvak 2 vraag 27 · 2 punten antwoord bijlage 2023 tijdvak 2 vraag 28 · 2 punten antwoord bijlage 2023 tijdvak 2 vraag 29 · 2 punten antwoord bijlage 2023 tijdvak 2 vraag 30 · 2 punten antwoord bijlage 2022 tijdvak 1 vraag 3 · 2 punten antwoord bijlage 2022 tijdvak 1 vraag 4 · 2 punten antwoord bijlage 2021 tijdvak 2 vraag 14 · 2 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2021 tijdvak 2 vraag 15 · 2 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2021 tijdvak 3 vraag 8 · 3 punten antwoord bijlage 2021 tijdvak 3 vraag 9 · 2 punten antwoord bijlage Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
- Voorcalculatorische en nacalculatorische resultatenrekening
- Tarief berekenen dienstverlenende organisatie
- Integrale kostprijs en variabele kostprijs
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)