Prioriteit: 🟠 Midden

In 3 van de 6 examenjaren, als opstap naar de verschillenanalyse of als berekening van het gerealiseerde resultaat.

Wat moet je kunnen?

  • Voorcalculatorisch (toegestaan, begroot) en nacalculatorisch (gerealiseerd) onderscheiden.
  • Het gerealiseerde resultaat berekenen als verkoopresultaat plus budgetresultaat.
  • Op basis van de verschillen een beheermaatregel voorstellen.

De kern

VoorcalculatorischNacalculatorisch
wanneervoorafachteraf
cijferstoegestaan, begroot (standaard)werkelijk, gerealiseerd
resultaatafzet × (verkoopprijs − kostprijs) bij normale bezettingverkoopresultaat + budgetresultaat
  • Het verschil splitst de Verschillenanalyse in verkoop-, bezettings-, prijs- en efficiencyresultaat.
  • Een groot nadelig efficiencyresultaat wijst bijvoorbeeld op verspilling: een beheermaatregel is betere controle op het verbruik.

Zo wordt het gevraagd

  • Het resultaat berekenen als verkoopresultaat plus budgetresultaat en de daling toetsen aan een norm van 10% (2026-1 vraag 12, 3p).
  • “Bereken het gerealiseerde resultaat voor belasting over de periode” met nacalculatorische gegevens (2023-1 vraag 10).

Zo formuleer je het antwoord. Zet de werkelijke (nacalculatorische) gegevens in een overzicht: omzet − constante kosten − variabele kosten = gerealiseerd resultaat, en vermeld voordelig of nadelig. Gebruik je de verschillenanalyse, dan is resultaat = verkoopresultaat + budgetresultaat. Vergelijk de uitkomst daarna met de norm uit de opgave en trek een conclusie.

Zo scoor je de punten. Bij 2023-1 vraag 10 1p voor de totale kosten en 1p voor het resultaat met “voordelig”; bij 2026-1 vraag 12 (3p) 1p voor het resultaat, 1p voor het vergelijkingsresultaat en 1p voor de procentuele daling met de conclusie.

Uitgewerkt voorbeeld

Gerealiseerd resultaat en een norm (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 12)

Verkoopresultaat €90.000 voordelig; bezettingsresultaat €10.000 nadelig; efficiencyresultaat €2.500 nadelig; prijsresultaat €3.900 nadelig. Resultaat vorige periode: €80.000. Een daling tot 10% is acceptabel.

  1. Resultaat:
  2. Daling: : acceptabel

Valkuilen

  • Een nadelig resultaat optellen in plaats van aftrekken.
  • Toegestane en werkelijke hoeveelheden omdraaien.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt