Prioriteit: 🟠 Midden
In 3 van de 6 onderzochte examenjaren, als opstap naar de verschillenanalyse of als berekening van het gerealiseerde resultaat.
Wat moet je kunnen?
- Voorcalculatorisch (toegestaan, begroot) en nacalculatorisch (gerealiseerd) onderscheiden.
- Het gerealiseerde resultaat berekenen als verkoopresultaat plus budgetresultaat.
- Op basis van de verschillen een beheermaatregel voorstellen.
De kern
| Voorcalculatorisch | Nacalculatorisch | |
|---|---|---|
| wanneer | vooraf | achteraf |
| cijfers | toegestaan, begroot (standaard) | werkelijk, gerealiseerd |
| resultaat | afzet × (verkoopprijs − kostprijs) bij normale bezetting | verkoopresultaat + budgetresultaat |
- Het verschil splitst de Verschillenanalyse in verkoop-, bezettings-, prijs- en efficiencyresultaat.
- Een groot nadelig efficiencyresultaat wijst bijvoorbeeld op verspilling: een beheermaatregel is betere controle op het verbruik.
Zo wordt het gevraagd
- Het resultaat berekenen als verkoopresultaat plus budgetresultaat en de daling toetsen aan een norm van 10% (2026-1 vraag 12, 3p).
- “Bereken het gerealiseerde resultaat voor belasting over de periode” met nacalculatorische gegevens (2023-1 vraag 10).
Uitgewerkt voorbeeld
Gerealiseerd resultaat en een norm (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 12)
Verkoopresultaat €90.000 voordelig; bezettingsresultaat €10.000 nadelig; efficiencyresultaat €2.500 nadelig; prijsresultaat €3.900 nadelig. Resultaat vorige periode: €80.000. Een daling tot 10% is acceptabel.
- Resultaat:
- Daling: : acceptabel
Valkuilen
- Een nadelig resultaat optellen in plaats van aftrekken.
- Toegestane en werkelijke hoeveelheden omdraaien.
Test jezelf
Wat is het verschil tussen toegestane en gerealiseerde kosten?
Toegestaan: wat het volgens de standaard bij de werkelijke productie had mogen kosten; gerealiseerd: wat het werkelijk kostte.
Het prijsresultaat op grondstoffen is sterk nadelig. Noem een beheermaatregel.
Bijvoorbeeld een andere leverancier zoeken of prijsafspraken voor langere tijd maken.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 1, vraag 12: resultaat en norm (3p)
- 2023 tijdvak 1, vraag 10: gerealiseerd resultaat
- 2024 tijdvak 2, vraag 8: nacalculatorische gegevens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 3 van de 6 onderzochte examenjaren (2021-2026) — 50%.
- 2026 tijdvak 1: vraag 12
- 2024 tijdvak 2: vraag 8
- 2023 tijdvak 1: vraag 10