Prioriteit: 🟢 Laag
In 2 van de 8 examenjaren (2023 tijdvak 2, 2026 tijdvak 1), als kansvraag of genotypen afleiden (2p).
Wat moet je kunnen?
- Bij twee genen de gameten opschrijven en een kruisingsschema van 4 × 4 maken.
- De kans op een genotype berekenen met en zonder koppeling.
De kern
- Twee genen, niet gekoppeld (aparte chromosomen): elke ouder AaBb vormt vier gameten (AB, Ab, aB, ab), elk 1/4.
- Fenotypen bij AaBb × AaBb: 9 : 3 : 3 : 1.
- Kans op genotype AaBb: (kansen per gen vermenigvuldigen).
- Testkruising AaBb × aabb: AaBb : Aabb : aaBb : aabb = 1 : 1 : 1 : 1.
- Twee genen, gekoppeld (dicht bij elkaar op één chromosoom), zonder crossing-over: AB/ab vormt alleen gameten AB en ab. Dan geeft AB/ab × AB/ab: AABB : AaBb : aabb = 1 : 2 : 1, dus de kans op AaBb is in plaats van .
- Crossing-over in de meiose kan gekoppelde genen ontkoppelen.
Zo wordt het gevraagd
- Kans op een genotype bij twee gekoppelde genen, en of die kans zonder koppeling kleiner, even groot of groter is (2023-2 vraag 4, meerkeuze).
- Genotypen van kind en moeder afleiden voor twee genen uit gegevens over antistoffen (2026-1 vraag 11; 1p per persoon).
Valkuilen
- Bij gekoppelde genen toch vier soorten gameten tekenen.
- Kansen per gen optellen in plaats van vermenigvuldigen.
Test jezelf
Wat is bij AaBb × AaBb (niet gekoppeld) de kans op een nakomeling met genotype aabb?
1/16.
Twee genen liggen zo dicht bij elkaar dat er geen crossing-over optreedt. Welke gameten vormt AB/ab?
Alleen AB en ab, elk met kans 1/2.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)