Prioriteit: 🟢 Laag

In 2 van de 8 examenjaren (2023 tijdvak 2, 2026 tijdvak 1), als kansvraag of genotypen afleiden (2p).

Wat moet je kunnen?

  • Bij twee genen de gameten opschrijven en een kruisingsschema van 4 × 4 maken.
  • De kans op een genotype berekenen met en zonder koppeling.

De kern

  • Twee genen, niet gekoppeld (aparte chromosomen): elke ouder AaBb vormt vier gameten (AB, Ab, aB, ab), elk 1/4.
    • Fenotypen bij AaBb × AaBb: 9 : 3 : 3 : 1.
    • Kans op genotype AaBb: (kansen per gen vermenigvuldigen).
    • Testkruising AaBb × aabb: AaBb : Aabb : aaBb : aabb = 1 : 1 : 1 : 1.
  • Twee genen, gekoppeld (dicht bij elkaar op één chromosoom), zonder crossing-over: AB/ab vormt alleen gameten AB en ab. Dan geeft AB/ab × AB/ab: AABB : AaBb : aabb = 1 : 2 : 1, dus de kans op AaBb is in plaats van .
  • Crossing-over in de meiose kan gekoppelde genen ontkoppelen.

Zo wordt het gevraagd

  • Kans op een genotype bij twee gekoppelde genen, en of die kans zonder koppeling kleiner, even groot of groter is (2023-2 vraag 4, meerkeuze).
  • Genotypen van kind en moeder afleiden voor twee genen uit gegevens over antistoffen (2026-1 vraag 11; 1p per persoon).

Valkuilen

  • Bij gekoppelde genen toch vier soorten gameten tekenen.
  • Kansen per gen optellen in plaats van vermenigvuldigen.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt

  • (geen)