Prioriteit: 🔴 Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, vaak als tweede element in een antwoord over principaal-agent, verzekeren of regulering.
Wat moet je kunnen?
- Aanwijzen wie meer weet en waarover.
- Uitleggen welk probleem daaruit volgt: averechtse selectie, moral hazard of een principaal-agentprobleem.
- Uitleggen hoe toezicht, garanties, keurmerken of vergelijkingssites de asymmetrie verkleinen.
De kern
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| onvolledige informatie | niet alle informatie is beschikbaar → zoek- en transactiekosten |
| asymmetrische informatie | één partij weet meer dan de andere |
| gevolg vóór de transactie | averechtse selectie (zie Averechtse selectie en moral hazard) |
| gevolg na de transactie | moral hazard |
| opdrachtgever-opdrachtnemer | principaal-agentprobleem (zie Principaal-agentrelatie) |
Oplossingen
- De geïnformeerde partij laat informatie zien (signaleren): garantie, keurmerk, diploma.
- De andere partij controleert (screenen, toezicht) of maakt afspraken met prikkels (eigen risico, bonus).
- Vergelijkingssites verlagen zoekkosten: meer concurrentie, lagere prijzen.
Zo wordt het gevraagd
- “Leg uit dat als gevolg van een dergelijke informatieachterstand het effect van een bepaalde heffing op de CO2-uitstoot onzeker is”: de overheid kent de kosten van bedrijven niet (2018-2 vraag 24).
- “Beschrijf het principaal-agent probleem tussen PostNV en de overheid én leg uit hoe toezicht … dit kan verminderen” (2023-2 vraag 16, 3p).
- “Leg uit dat er sprake kan zijn van een principaal-agentprobleem” tussen consument en vergelijkingssite: tegengestelde belangen plus asymmetrische informatie (2025-1 vraag 6).
Zo formuleer je het antwoord. Noem de twee partijen, wie de informatieachterstand heeft en wat die partij precies niet weet, en koppel dat aan de context. Bij een principaal-agentprobleem noem je altijd beide elementen: tegengestelde belangen én asymmetrische informatie.
Zo scoor je de punten. 1p per element: bij 2025-1 vraag 6 1p voor de tegengestelde belangen en 1p voor de asymmetrische informatie. Bij 2023-2 vraag 16 (3p) komt er 1p bij voor de uitleg hoe toezicht de informatieachterstand verkleint.
Uitgewerkt voorbeeld
Tweedehands auto
De verkoper weet of de auto gebreken heeft, de koper niet.
- Kopers bieden daarom een gemiddelde prijs.
- Eigenaars van goede auto’s vinden die prijs te laag en verkopen niet.
- Er blijven relatief veel slechte auto’s over: averechtse selectie.
- Oplossing: de verkoper geeft een garantie of een onafhankelijke keuring, zodat de koper informatie krijgt.
Valkuilen
- Alleen “de ene partij weet meer” schrijven zonder te zeggen wie en wat.
- Asymmetrische informatie als eindconclusie geven, terwijl de vraag naar het gevolg (selectie, moral hazard) vraagt.
- Toezicht noemen zonder uit te leggen dat het de informatieachterstand verkleint.
Test jezelf
Een werkgever kan niet zien hoe hard een thuiswerker werkt. Welk probleem ontstaat?
Een principaal-agentprobleem (moral hazard): de werknemer kan minder inzet leveren zonder dat het opvalt.
Waarom verlagen vergelijkingssites de premies?
Ze verkleinen de informatieachterstand van consumenten: overstappen wordt makkelijker, dus verzekeraars moeten scherper concurreren.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren — 87,5%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 6 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 5 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 6 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 18 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 14 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 23 · 3 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 16 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 9 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 20 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 9 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 8 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 10 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 27 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 24 · 2 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag 6
- 2025 tijdvak 2: vraag 18 (contextueel)
- 2025 tijdvak 1: vraag 5, 6 (contextueel)
- 2024 tijdvak 2: vraag 23
- 2024 tijdvak 1: vraag 14(sec)
- 2023 tijdvak 2: vraag 16
- 2022 tijdvak 2: vraag 9, 20
- 2021 tijdvak 2: vraag 8, 10
- 2021 tijdvak 1: vraag 9(sec)
- 2018 tijdvak 2: vraag 24 (complicatie)
- 2018 tijdvak 1: vraag 27(sec)
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)