Prioriteit: 🔴 Hoog

In 7 van de 8 examenjaren, vaak als tweede element in een antwoord over principaal-agent, verzekeren of regulering.

Wat moet je kunnen?

  • Aanwijzen wie meer weet en waarover.
  • Uitleggen welk probleem daaruit volgt: averechtse selectie, moral hazard of een principaal-agentprobleem.
  • Uitleggen hoe toezicht, garanties, keurmerken of vergelijkingssites de asymmetrie verkleinen.

De kern

BegripBetekenis
onvolledige informatieniet alle informatie is beschikbaar → zoek- en transactiekosten
asymmetrische informatieéén partij weet meer dan de andere
gevolg vóór de transactieaverechtse selectie (zie Averechtse selectie en moral hazard)
gevolg na de transactiemoral hazard
opdrachtgever-opdrachtnemerprincipaal-agentprobleem (zie Principaal-agentrelatie)

Oplossingen

  • De geïnformeerde partij laat informatie zien (signaleren): garantie, keurmerk, diploma.
  • De andere partij controleert (screenen, toezicht) of maakt afspraken met prikkels (eigen risico, bonus).
  • Vergelijkingssites verlagen zoekkosten: meer concurrentie, lagere prijzen.

Zo wordt het gevraagd

  • “Leg uit dat als gevolg van een dergelijke informatieachterstand het effect van een bepaalde heffing op de CO2-uitstoot onzeker is”: de overheid kent de kosten van bedrijven niet (2018-2 vraag 24).
  • “Beschrijf het principaal-agent probleem tussen PostNV en de overheid én leg uit hoe toezicht … dit kan verminderen” (2023-2 vraag 16, 3p).
  • “Leg uit dat er sprake kan zijn van een principaal-agentprobleem” tussen consument en vergelijkingssite: tegengestelde belangen plus asymmetrische informatie (2025-1 vraag 6).

Zo formuleer je het antwoord. Noem de twee partijen, wie de informatieachterstand heeft en wat die partij precies niet weet, en koppel dat aan de context. Bij een principaal-agentprobleem noem je altijd beide elementen: tegengestelde belangen én asymmetrische informatie.

Zo scoor je de punten. 1p per element: bij 2025-1 vraag 6 1p voor de tegengestelde belangen en 1p voor de asymmetrische informatie. Bij 2023-2 vraag 16 (3p) komt er 1p bij voor de uitleg hoe toezicht de informatieachterstand verkleint.

Uitgewerkt voorbeeld

Tweedehands auto

De verkoper weet of de auto gebreken heeft, de koper niet.

  1. Kopers bieden daarom een gemiddelde prijs.
  2. Eigenaars van goede auto’s vinden die prijs te laag en verkopen niet.
  3. Er blijven relatief veel slechte auto’s over: averechtse selectie.
  4. Oplossing: de verkoper geeft een garantie of een onafhankelijke keuring, zodat de koper informatie krijgt.

Valkuilen

  • Alleen “de ene partij weet meer” schrijven zonder te zeggen wie en wat.
  • Asymmetrische informatie als eindconclusie geven, terwijl de vraag naar het gevolg (selectie, moral hazard) vraagt.
  • Toezicht noemen zonder uit te leggen dat het de informatieachterstand verkleint.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

  • (geen)

Onderwerpen die dit ondersteunt