Prioriteit: 🟠 Midden
In 3 van de 8 onderzochte examenjaren, als uitleg van een verandering in betalingsbereidheid of bij veilingen.
Wat moet je kunnen?
- Uit betalingsbereidheden een vraaglijn en het consumentensurplus afleiden.
- Uitleggen waarom de betalingsbereidheid verandert (informatie, voorkeuren, belasting).
- Uitleggen waarom vragers bij een veiling hun echte betalingsbereidheid (niet) bieden.
De kern
- Vraaglijn: bij elke hoeveelheid geeft de lijn de betalingsbereidheid van de laatste koper.
- Consumentensurplus = betalingsbereidheid − betaalde prijs, opgeteld over alle kopers (zie Consumenten- en producentensurplus).
- Een hogere betalingsbereidheid bij elke hoeveelheid = vraaglijn naar rechts.
- Bij een veiling met gesloten bod (hoogste bod betaalt eigen bod) kan de verkoper de volledige betalingsbereidheid afromen (zie Prijsdiscriminatie).
Zo wordt het gevraagd
- “Leg uit waarom de ondernemers hun maximale betalingsbereidheid … zullen aangeven. Ga in op asymmetrische informatie en risicoaversie.” (2022-2 vraag 20).
- “De onderzoekers stellen dat een succesvolle bewustwordingscampagne de betalingsbereidheid voor friet zodanig kan veranderen dat … beide cafetaria’s op termijn geen winst meer kunnen maken” (2021-2 vraag 4).
- “Verklaar de verandering van de betalingsbereidheid in vergelijking (1)” na afschaffing van de dividendbelasting (2021-2 vraag 22).
Uitgewerkt voorbeeld
Van betalingsbereidheid naar surplus
Vijf klanten met betalingsbereidheid €10, €8, €6, €4 en €2. De prijs is €5.
- Kopers: de drie met €10, €8 en €6.
- Consumentensurplus: €9.
Valkuilen
- Betalingsbereidheid verwarren met de marktprijs.
- Vergeten dat bij een lagere betalingsbereidheid de hele vraaglijn verschuift (niet een beweging langs de lijn).
Test jezelf
Een campagne maakt mensen bewust van de ongezondheid van friet. Wat gebeurt er met de vraaglijn?
De betalingsbereidheid daalt, dus de vraaglijn verschuift naar links.
Waarom bieden deelnemers bij een veiling met gesloten bod soms toch hun maximale betalingsbereidheid?
Ze weten niet wat anderen bieden (asymmetrische informatie) en willen, als ze risicoavers zijn, de kans verkleinen dat ze het goed mislopen.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2022 tijdvak 2, vraag 20: betalingsbereidheid bij een veiling (2p)
- 2021 tijdvak 2, vraag 4 en 22: bewustwordingscampagne en dividendbelasting (2p + 2p)
- 2021 tijdvak 3, vraag 1: begrotingsregel en marktwaarde van speelsters (2p)
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 3 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 37,5%.
- 2022 tijdvak 2: vraag 20
- 2021 tijdvak 3: vraag 1
- 2021 tijdvak 2: vraag 4, 22
- 2019 tijdvak 1: vraag 11