Prijsdiscriminatie

Prioriteit: 🟠 Midden

In 5 van de 8 onderzochte examenjaren, bijna altijd als “Beargumenteer of het plan voldoet aan de twee voorwaarden van prijsdiscriminatie” (2p).

Wat moet je kunnen?

• De twee voorwaarden toetsen in een concrete situatie.
• Uitleggen waarom prijsdiscriminatie de winst verhoogt.
• Per deelmarkt de winstmaximaliserende prijs berekenen.

De kern

Voorwaarden

1. De aanbieder kan de vragers opsplitsen in groepen met een verschillende betalingsbereidheid (of prijselasticiteit).
2. Doorverkoop tussen de groepen is niet mogelijk. (En de aanbieder moet marktmacht hebben.)

• Per groep geldt $MO=MK$; de groep met de minst elastische vraag krijgt de hoogste prijs.
• Een deel van het consumentensurplus wordt winst (zie Consumenten- en producentensurplus).
• Perfecte prijsdiscriminatie (ieder betaalt zijn betalingsbereidheid, zoals bij een veiling met gesloten bod): consumentensurplus = 0.

Zo wordt het gevraagd

• “Beargumenteer of het plan voldoet aan de twee voorwaarden van prijsdiscriminatie” (2024-2 vraag 4).
• “Leg uit of [door] deze subsidie prijsdiscriminatie ontstaat” (2025-2 vraag 3).
• “Leg de gevolgen uit … voor het consumentensurplus van de startups” bij een veiling met gesloten bod (2022-2 vraag 21).
• “Geef voor beide stellingen een verklaring”: verschil in betalingsbereidheid en een voorwaarde die niet vervuld is (2022-1 vraag 26).

Uitgewerkt voorbeeld

Twee deelmarkten

Groep A: $P=100-Q$; groep B: $P=60-Q$; $MK=20$.

• A: $MO=100-2Q=20\Rightarrow Q=40$, $P=60$, winst $40\times 40=€1.600$
• B: $MO=60-2Q=20\Rightarrow Q=20$, $P=40$, winst $20\times 20=€400$
• Samen €2.000. Eén uniforme prijs ($P=50$, $Q=60$) geeft $30\times 60=$ €1.800.

Prijsdiscriminatie levert €200 meer winst op. ✓

Valkuilen

• Maar één voorwaarde noemen.
• Kortingen die iedereen kan krijgen (bijvoorbeeld een volumekorting) altijd prijsdiscriminatie noemen.
• De hoge prijs bij de elastische groep leggen (het is andersom).

Test jezelf

Waarom werkt studentenkorting in de bioscoop wel als prijsdiscriminatie?

Studenten zijn te herkennen (studentenkaart) en een kaartje is persoonsgebonden, dus doorverkoop is lastig.

Welke groep krijgt bij prijsdiscriminatie de hoogste prijs?

De groep met de minst prijselastische vraag.

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2024 tijdvak 2, vraag 4: twee voorwaarden toetsen (2p)
• 2025 tijdvak 2, vraag 3: subsidie en prijsdiscriminatie (2p)
• 2022 tijdvak 1, vraag 5 en 26: elasticiteiten en doorverkoop (2p + 2p)
• 2019 tijdvak 2, vraag 17: gemiddeld tarief bij kortingen (3p)

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 5 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 62,5%.

• 2026 tijdvak 2: vraag 3
• 2025 tijdvak 2: vraag 3
• 2024 tijdvak 2: vraag 4
• 2022 tijdvak 2: vraag 21
• 2022 tijdvak 1: vraag 5, 26
• 2019 tijdvak 2: vraag 17

---

Ondersteunende onderwerpen

• Prijs- en afzetbepaling per marktvorm
• Consumenten- en producentensurplus

Onderwerpen die dit ondersteunt

• (geen)