Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren, als berekening (AIQ of de verandering ervan) of als uitleg (globalisering, grondstofprijzen).
Wat moet je kunnen?
- De AIQ berekenen en de procentuele verandering ervan.
- Loonkosten per product berekenen uit loon en arbeidsproductiviteit.
- Uitleggen welke ontwikkelingen de AIQ verhogen of verlagen.
De kern
| Ontwikkeling | Effect op de AIQ |
|---|---|
| lonen stijgen harder dan productiviteit en prijzen | ↑ |
| hogere winsten (bijvoorbeeld hogere exportprijzen van grondstoffen) bij starre lonen | ↓ |
| globalisering: concurrentie van lagelonenlanden drukt lonen | ↓ |
| laagconjunctuur: winst daalt sneller dan lonen | ↑ |
- Procentuele verandering AIQ ≈ % loonsom − % nationaal inkomen (precies: ).
Zo wordt het gevraagd
- “Bereken de arbeidsinkomensquote (AIQ) van Curaçao.” (2025-1 vraag 17).
- “Leg uit dat hogere exportprijzen voor delfstoffen leiden tot een lagere arbeidsinkomensquote” (2026-1 vraag 22).
- “Bereken de procentuele stijging van de loonquote in 2019 ten opzichte van 2018” (2022-1 vraag 17).
- “Bereken de procentuele verandering van de reële loonkosten per eenheid product in 2014 ten opzichte van 2009” (2018-2 vraag 6).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de definitie op (AIQ = totaal arbeidsinkomen / totaal inkomen; loonquote = loonsom / netto toegevoegde waarde), bereken teller en noemer apart en geef de uitkomst als quote of percentage. Bij veranderingen vermenigvuldig je groeifactoren en rond je pas aan het eind af. Bij een uitlegvraag laat je zien welke van de twee harder stijgt: het arbeidsinkomen of het totale inkomen.
Zo scoor je de punten. 2p: 1p voor de juiste teller (bijvoorbeeld het totale arbeidsinkomen) en 1p voor de quote (2025-1 vraag 17). Bij 2018-2 vraag 6 kostte een onjuiste afronding maximaal 1 punt.
Uitgewerkt voorbeeld
Verandering van de AIQ (examenstijl, vergelijk 2022-1 vraag 17)
Arbeidsinkomen €60 miljard, nationaal inkomen €100 miljard: AIQ = 60%. Volgend jaar: loonsom +5%, nationaal inkomen +2%. Nieuwe AIQ: . Procentuele stijging: 2,9%.
Valkuilen
- Procentuele verandering en procentpuntverandering van de AIQ verwarren (hier +1,8 procentpunt, +2,9%).
- Loonkosten per product verwarren met het loon zelf.
- Vergeten dat hogere winsten de AIQ verlagen.
Test jezelf
De lonen stijgen 4% en de arbeidsproductiviteit 4%. Wat gebeurt er met de loonkosten per product?
Ze blijven gelijk.
Waarom stijgt de AIQ vaak in een recessie?
Winsten dalen sneller dan lonen (lonen liggen vast in contracten), dus het aandeel van arbeid stijgt.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 22 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 17 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 16 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 17 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 25 · 4 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 6 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 7 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 11 · 2 punten antwoord Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)