Prioriteit: đź”´ Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, vooral als uitlegvraag: “Betrek de totale factorproductiviteit in je antwoord.”
Wat moet je kunnen?
- Uitleggen hoe een maatregel (R&D, onderwijs, instituties) A verhoogt.
- Arbeidsproductiviteit, kapitaal en A uit elkaar houden.
- Berekenen welk deel van de productiviteitsgroei door een bepaalde factor komt.
De kern
| Verhoogt A | Hoe |
|---|---|
| innovatie en R&D | nieuwe producten en processen |
| onderwijs en scholing | werknemers werken slimmer |
| handel en concurrentie | specialisatie, prikkel tot efficiëntie |
| instituties | eigendomsrechten, rechtsstaat, goede overheid |
| infrastructuur | minder tijdverlies en transactiekosten |
- Arbeidsproductiviteit (productie per gewerkt uur) stijgt door meer kapitaal per werknemer of door een hogere A.
- Hogere A verlaagt de loonkosten per product, wat de inflatie kan drukken (zie Categoriale inkomensverdeling en AIQ).
- Groeibeleid richt zich vaak op A omdat meer K of L alleen een eindige groei geeft (zie Structurele economische groei).
Zo wordt het gevraagd
- “Leg de conclusie van de onderzoekers uit. Betrek de totale factorproductiviteit in je antwoord” bij R&D (2023-2 vraag 5).
- “Bereken voor welk deel de stijging van de arbeidsproductiviteit in 2014 ten opzichte van 2003 werd veroorzaakt door ICT.” (2018-2 vraag 8).
- “Verklaar met behulp van figuur 1 dat een lagere groei van de lonen kan leiden tot een lagere groei van de arbeidsproductiviteit” (2022-1 vraag 15).
- “Leg argument c uit”: meer opleidingskansen, hoger opleidingsniveau, hogere groei (2019-2 vraag 25).
Zo formuleer je het antwoord. Maak de keten naar groei compleet: investering of opleiding → hogere productiviteit van arbeid en kapitaal samen (totale factorproductiviteit) → bij dezelfde inzet van productiefactoren groeit de productiecapaciteit → structurele groei. Rekenvraag: vermenigvuldig groeifactoren en druk het gevraagde deel uit als percentage van de totale stijging.
Zo scoor je de punten. 2p: bij 2023-2 vraag 5 1p voor de stijging van de totale factorproductiviteit en 1p voor de groei van de productiecapaciteit; bij 2022-1 vraag 15 1p voor minder arbeidsbesparende investeringen en 1p voor de achterblijvende productiviteit. Bij 2018-2 vraag 8 werd een andere juiste afronding ook goedgerekend.
Uitgewerkt voorbeeld
Aandeel van ICT (examenstijl, vergelijk 2018-2 vraag 8)
De arbeidsproductiviteit steeg in een periode met 20%. Daarvan kwam 8 procentpunt door ICT. Aandeel ICT: 40%.
R&D en A (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 5)
R&D levert nieuwe productiemethoden op → met dezelfde hoeveelheid kapitaal en arbeid wordt meer geproduceerd → A stijgt → hogere structurele groei.
Valkuilen
- Een hogere A verwarren met meer kapitaal (“meer machines”).
- Arbeidsproductiviteit gelijkstellen aan A.
- Bij “betrek A” niet zeggen dat de input gelijk blijft.
Test jezelf
Waarom kan een lagere loonstijging tot een lagere productiviteitsgroei leiden?
Arbeid blijft goedkoop, dus bedrijven hebben minder prikkel om te investeren in arbeidsbesparende technologie.
Hoe verhogen goede eigendomsrechten de A?
Ondernemers durven te investeren en innoveren, omdat ze zeker zijn van de opbrengst.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren — 75%.
Examen Vraag Antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 29 · 2 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 5 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 15 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 25 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 4 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 20 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 25 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 8 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 9 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 11 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 18 · 2 punten antwoord Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)