Prioriteit: 🔴 Hoog
In 7 van de 8 onderzochte examenjaren, als uitlegvraag (waarom stijgt, waarom steiler, waarom verschuift) of als tekenopdracht in het IS-MB-GA-model.
Wat moet je kunnen?
- Uitleggen waarom de GA-curve stijgt (loon- en prijsrigiditeit, reële kosten).
- Uitleggen wat de helling bepaalt (flexibiliteit van lonen en prijzen).
- Uitleggen hoe de GA-curve over de tijd verschuift via de inflatieverwachting.
De kern
- Assen: horizontaal het inkomen Y, verticaal de inflatie π. Bij is de inflatie gelijk aan de verwachte inflatie.
| Situatie | Mechanisme | Gevolg |
|---|---|---|
| inflatie hoger dan verwacht | nominale lonen en inkoopprijzen liggen vast in contracten → reële kosten dalen | productie stijgt (beweging langs GA) |
| inflatie lager dan verwacht | reële kosten stijgen | productie daalt |
| lonen flexibeler (kortere cao’s, soepeler ontslagrecht) | kosten passen sneller aan | GA steiler |
| inflatieverwachting stijgt | nieuwe loonafspraken hoger | GA verschuift omhoog |
- Op lange termijn: , de GA-curve schuift tot de output gap weg is (zie IS-MB-GA-model — conjunctuuranalyse).
- Een steilere GA-curve betekent dat de economie sneller terugkeert naar evenwicht.
Zo wordt het gevraagd
- “Leg aan de hand van de GA-curve uit dat de productie door de schok daalt” (2023-2 vraag 22).
- “Leg uit dat door versoepeling van het ontslagrecht de GA-curve steiler wordt.” (2025-2 vraag 24).
- “Leg het pleidooi van de econoom uit”: kortere cao-looptijd, steilere GA, sneller evenwicht (2023-2 vraag 25).
- “Leg uit dat de GA-curve zal verschuiven over de tijd” (2023-1 vraag 22).
Uitgewerkt voorbeeld
Negatieve vraagschok (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 22)
Door een vertrouwensschok daalt de inflatie onder de verwachte inflatie.
- Lonen en inkoopprijzen liggen vast in contracten.
- De verkoopprijzen stijgen minder dan verwacht, dus de reële productiekosten stijgen.
- Produceren wordt minder winstgevend: bedrijven verlagen hun productie (beweging langs de GA-curve naar links-onder).
- Later dalen de inflatieverwachting en de nieuwe loonafspraken: de GA-curve verschuift omlaag.
Valkuilen
- Een beweging langs de GA-curve verwarren met een verschuiving ervan.
- Nominale en reële lonen door elkaar halen in de uitleg.
- Denken dat flexibelere lonen de curve vlakker maken (het is steiler).
Test jezelf
Waarom wordt de GA-curve steiler als cao's korter lopen?
Lonen worden vaker aangepast aan de werkelijke inflatie, dus een afwijking heeft minder lang effect op de reële kosten en de productie.
Wat gebeurt er met de GA-curve als de inflatieverwachting daalt?
Hij verschuift omlaag.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2023 tijdvak 2, vraag 22, 23 en 25: vertrouwensschok, tekenen en cao-looptijd (2p per vraag)
- 2023 tijdvak 1, vraag 21–22: beweging langs en verschuiving van GA (2p + 2p)
- 2025 tijdvak 2, vraag 24: ontslagrecht en helling (2p)
- 2021 tijdvak 2, vraag 17 en 19: starre prijzen en inflatieverwachtingen (1p + 2p)
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 87,5%.
- 2026 tijdvak 2: vraag 14, 15
- 2026 tijdvak 1: vraag 13
- 2025 tijdvak 2: vraag 24
- 2025 tijdvak 1: vraag 25 (contextueel)
- 2024 tijdvak 2: vraag 13
- 2024 tijdvak 1: vraag 18, 21(sec)
- 2023 tijdvak 2: vraag 22, 23, 25
- 2023 tijdvak 1: vraag 21, 22
- 2021 tijdvak 2: vraag 16, 17, 19, 20
- 2019 tijdvak 1: vraag 9
- 2018 tijdvak 1: vraag 29(sec), 31(sec)