Prioriteit: 🔴 Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, als uitlegvraag (waarom stijgt, waarom steiler, waarom verschuift) of als tekenopdracht in het IS-MB-GA-model.
Wat moet je kunnen?
- Uitleggen waarom de GA-curve stijgt (loon- en prijsrigiditeit, reële kosten).
- Uitleggen wat de helling bepaalt (flexibiliteit van lonen en prijzen).
- Uitleggen hoe de GA-curve over de tijd verschuift via de inflatieverwachting.
De kern
- Assen: horizontaal het inkomen Y, verticaal de inflatie π. Bij is de inflatie gelijk aan de verwachte inflatie.
| Situatie | Mechanisme | Gevolg |
|---|---|---|
| inflatie hoger dan verwacht | nominale lonen en inkoopprijzen liggen vast in contracten → reële kosten dalen | productie stijgt (beweging langs GA) |
| inflatie lager dan verwacht | reële kosten stijgen | productie daalt |
| lonen flexibeler (kortere cao’s, soepeler ontslagrecht) | kosten passen sneller aan | GA steiler |
| inflatieverwachting stijgt | nieuwe loonafspraken hoger | GA verschuift omhoog |
- Op lange termijn: , de GA-curve schuift tot de output gap weg is (zie IS-MB-GA-model — conjunctuuranalyse).
- Een steilere GA-curve betekent dat de economie sneller terugkeert naar evenwicht.
Zo wordt het gevraagd
- “Leg aan de hand van de GA-curve uit dat de productie door de schok daalt” (2023-2 vraag 22).
- “Leg uit dat door versoepeling van het ontslagrecht de GA-curve steiler wordt.” (2025-2 vraag 24).
- “Leg het pleidooi van de econoom uit”: kortere cao-looptijd, steilere GA, sneller evenwicht (2023-2 vraag 25).
- “Leg uit dat de GA-curve zal verschuiven over de tijd” (2023-1 vraag 22).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de GA-redenering in twee stappen: (1) de inflatie wijkt af van de verwachting terwijl lonen en inkoopprijzen vastliggen, dus de reële productiekosten veranderen; (2) daardoor verandert de productie. Bij “steiler” of “verschuift”: noem de prijsflexibiliteit of de aanpassing van de inflatieverwachtingen en zeg in welke richting de curve gaat.
Zo scoor je de punten. 2p, 1p per stap (2023-2 vraag 22, 2025-2 vraag 24): 1p voor de verandering van de reële kosten of de prijsflexibiliteit, 1p voor het gevolg voor de productie of de helling.
Uitgewerkt voorbeeld
Negatieve vraagschok (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 22)
Door een vertrouwensschok daalt de inflatie onder de verwachte inflatie.
- Lonen en inkoopprijzen liggen vast in contracten.
- De verkoopprijzen stijgen minder dan verwacht, dus de reële productiekosten stijgen.
- Produceren wordt minder winstgevend: bedrijven verlagen hun productie (beweging langs de GA-curve naar links-onder).
- Later dalen de inflatieverwachting en de nieuwe loonafspraken: de GA-curve verschuift omlaag.
Valkuilen
- Een beweging langs de GA-curve verwarren met een verschuiving ervan.
- Nominale en reële lonen door elkaar halen in de uitleg.
- Denken dat flexibelere lonen de curve vlakker maken (het is steiler).
Test jezelf
Waarom wordt de GA-curve steiler als cao's korter lopen?
Lonen worden vaker aangepast aan de werkelijke inflatie, dus een afwijking heeft minder lang effect op de reële kosten en de productie.
Wat gebeurt er met de GA-curve als de inflatieverwachting daalt?
Hij verschuift omlaag.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 2, vraag 14–15: flexwerk, lagere prijzen en een verticalere GA-curve (2p + 2p) · antwoord 14, 15
- 2026 tijdvak 1, vraag 13: aanpassing van de economie over de tijd tekenen (3p) · antwoord · uitwerkbijlage
- 2021 tijdvak 2, vraag 17 en 19: starre prijzen en inflatieverwachtingen (1p + 2p) · antwoord 17, 19
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren — 87,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 13 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2026 tijdvak 2 vraag 14 · 2 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 15 · 2 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 25 · 2 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 24 · 2 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 18 · 2 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 21 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 2 vraag 13 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 21 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 22 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 22 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 23 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 2 vraag 25 · 2 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 16 · 2 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 17 · 1 punt antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 19 · 2 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 20 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 9 · 1 punt antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 29 · 2 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 31 · 1 punt antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag 14, 15
- 2026 tijdvak 1: vraag 13
- 2025 tijdvak 2: vraag 24
- 2025 tijdvak 1: vraag 25 (contextueel)
- 2024 tijdvak 2: vraag 13
- 2024 tijdvak 1: vraag 18, 21(sec)
- 2023 tijdvak 2: vraag 22, 23, 25
- 2023 tijdvak 1: vraag 21, 22
- 2021 tijdvak 2: vraag 16, 17, 19, 20
- 2019 tijdvak 1: vraag 9
- 2018 tijdvak 1: vraag 29(sec), 31(sec)