Prioriteit: 🟢 Laag
In 2 van de 8 onderzochte examenjaren (2025, 2026), meestal in een opgave over een monopolist met een patent.
Wat moet je kunnen?
- De afruil uitleggen tussen welvaartsverlies nu en innovatie later.
- Beredeneren wat er gebeurt als een patent afloopt.
De kern
| Termijn | Effect van een octrooi |
|---|---|
| kort | monopolie → hogere prijs, lagere afzet, welvaartsverlies (zie Marktmacht en welvaartsverlies (Harberger-driehoek)) |
| lang | prikkel tot R&D en innovatie → hogere totale factorproductiviteit |
| na afloop | concurrenten treden toe → prijs daalt richting MK, uitkomst wordt (bijna) Pareto-efficiënt |
- Zonder octrooi kunnen anderen een uitvinding meteen kopiëren: de uitvinder verdient zijn onderzoekskosten dan niet terug.
Valkuilen
- Alleen het nadeel (monopolie) noemen, of alleen het voordeel (innovatie).
- Vergeten dat het monopolie tijdelijk is.
Test jezelf
Waarom zou een bedrijf zonder patentbescherming minder investeren in onderzoek?
Concurrenten kunnen de uitvinding kopiëren, zodat het bedrijf zijn onderzoekskosten niet terugverdient.
Wat gebeurt er met prijs en surplus als een patent afloopt en er veel concurrenten komen?
De prijs daalt en het totale surplus stijgt (minder welvaartsverlies).
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 2 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 25%.
- 2026 tijdvak 2: vraag 18
- 2025 tijdvak 2: vraag 6 (contextueel)