Marktmacht en welvaartsverlies (Harberger-driehoek)

Prioriteit: 🟢 Laag

In 2 van de 8 onderzochte examenjaren (2021, 2024) direct; het idee komt terug bij monopolie, heffingen en octrooien.

Wat moet je kunnen?

• Het welvaartsverlies door marktmacht aanwijzen en berekenen.
• Onderscheid maken tussen verlies (driehoek) en herverdeling (rechthoek).

De kern

• Harberger-driehoek: tussen de afzet bij marktmacht en de afzet bij volkomen concurrentie, onder de vraaglijn en boven de MK-lijn.
• Oppervlakte: $\frac{1}{2}\times (Q_{\text{vc}}-Q_{\text{mono}})\times (P_{\text{mono}}-MK)$ (bij constante MK).
• De rechthoek tussen $P_{\text{mono}}$ en MK bij $Q_{\text{mono}}$ is geen verlies maar een overdracht van consument naar producent.
• Zie Totaal surplus en Pareto-efficiëntie.

Valkuilen

• De hele winst van de monopolist als welvaartsverlies zien.
• De driehoek tot de prijsas doortrekken.

Test jezelf

Vraag $P=60-Q$, $MK=20$. Bereken het welvaartsverlies bij monopolie.

Volkomen concurrentie: $Q=40$. Monopolie: $MO=60-2Q=20\Rightarrow Q=20$, $P=40$. Verlies: $\frac{1}{2}\times 20\times 20=€200$.

Waarom ontstaat er welvaartsverlies bij marktmacht?

Er worden eenheden niet geproduceerd waarvoor de betalingsbereidheid hoger is dan de marginale kosten.

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 2 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 25%.

• 2024 tijdvak 1: vraag 4
• 2021 tijdvak 3: vraag 20

---

Ondersteunende onderwerpen

• Marktvormen
• Totaal surplus en Pareto-efficiëntie

Onderwerpen die dit ondersteunt

• (geen)