Prioriteit: đź”´ Hoog
In 7 van de 8 onderzochte examenjaren, als rekenvraag (verwachte schade, premie) of als uitleg bij hypotheken, sparen en verzekeren.
Wat moet je kunnen?
- De verwachte waarde of verwachte schade berekenen.
- Bepalen of iemand risicoavers, risiconeutraal of risicozoekend is.
- Uitleggen waarom een hogere lening ten opzichte van de woningwaarde een hogere rente geeft.
De kern
| Houding | Betaalt voor zekerheid | Voorbeeld |
|---|---|---|
| risicoavers | meer dan de verwachte schade | verzekeren tegen een premie boven de verwachte schade |
| risiconeutraal | precies de verwachte schade | kijkt alleen naar de verwachte waarde |
| risicozoekend | minder (of niets) | loterij, speculatieve belegging |
- Hoe hoger het risico voor de geldgever (bijvoorbeeld een hoge lening ten opzichte van de huiswaarde), hoe hoger de rente die hij vraagt.
- Verschillen in risicoaversie maken risicoverschuiving mogelijk: de een draagt risico voor de ander tegen een vergoeding (zie Verzekeren en Financiële sector en risicoverschuiving).
Zo wordt het gevraagd
- “Zijn de potentiële verzekerden volgens de aannames risico-zoekend, risiconeutraal of risico-avers? Licht je antwoord toe.” (2021-2 vraag 6, 1p).
- “Bereken de totale verzekeringspremie”: verwachte schade per groep plus 20% opslag (2023-1 vraag 15).
- “Leg uit waarom de hypotheekrente stijgt bij een toenemende H/A-verhouding” (2022-1 vraag 7).
- “Beargumenteer dat consumenten hun spaargeld bij een bank aanhouden ondanks een negatieve nominale rente” (2026-1 vraag 10, 1p).
Uitgewerkt voorbeeld
Premie met opslag (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 15)
Een verzekeraar heeft 90 klanten met verwachte schade €100 en 10 klanten met verwachte schade €2.000. Hij rekent 20% opslag.
- Totale verwachte schade: , dus gemiddeld €290 per klant
- Premie met opslag: €348 per klant
Risicohouding bepalen
Kans op schade 2%, schade €5.000: verwachte schade . Iemand verzekert zich voor €130. Hij betaalt meer dan de verwachte schade, dus hij is risicoavers.
Valkuilen
- Verwachte schade verwarren met de maximale schade.
- Denken dat een risicoavers persoon nooit risico neemt (hij wil er alleen een vergoeding voor).
- Bij een negatieve rente vergeten dat contant geld ook risico’s heeft (diefstal, onhandig).
Test jezelf
Iemand accepteert een premie van €80 terwijl de verwachte schade €100 is. Wat zegt dat over de verzekeraar?
De verzekeraar vraagt minder dan de verwachte schade: hij maakt op deze klant verwacht verlies (dat kan alleen bij andere motieven of een fout in de inschatting).
Waarom vraagt een bank meer rente bij een hypotheek van 100% van de woningwaarde dan bij 60%?
Het risico op een restschuld bij wanbetaling is groter, dus de bank wil een hogere vergoeding.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2023 tijdvak 1, vraag 15: totale verzekeringspremie (2p)
- 2021 tijdvak 2, vraag 6: risicohouding van verzekerden (1p)
- 2022 tijdvak 1, vraag 7: H/A-verhouding en rente (2p)
- 2019 tijdvak 2, vraag 10: voordeel per risicogroep (2p)
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 87,5%.
- 2026 tijdvak 1: vraag 10, 26
- 2024 tijdvak 2: vraag 22
- 2023 tijdvak 2: vraag 6, 28
- 2023 tijdvak 1: vraag 15
- 2022 tijdvak 2: vraag 20
- 2022 tijdvak 1: vraag 7
- 2021 tijdvak 2: vraag 6
- 2021 tijdvak 1: vraag 12(sec)
- 2019 tijdvak 2: vraag 10
- 2019 tijdvak 1: vraag 23, 29(sec)
- 2018 tijdvak 2: vraag 15
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)