Prioriteit: 🟠 Midden
In 4 van de 8 examenjaren, als rendementsberekening (ook gewogen over een portefeuille) of als uitleg van het verband tussen rente en obligatiekoers.
Wat moet je kunnen?
- Het rendement van een belegging en van een portefeuille (gewogen gemiddelde) berekenen.
- Uitleggen waarom obligatiekoersen stijgen als de rente daalt.
- De afweging tussen rendement en risico uitleggen, ook bij levenscyclusbeleggen.
De kern
| Belegging | Verwacht rendement | Risico |
|---|---|---|
| aandelen | hoog | hoog (conjunctuurgevoelig) |
| obligaties | lager | lager (renterisico) |
| spaarrekening | laag | zeer laag |
- Rente daalt → de vaste coupon van een bestaande obligatie wordt relatief aantrekkelijk → vraag ↑ → koers stijgt.
- Portefeuillerendement = gewogen gemiddelde van de rendementen per categorie.
- Levenscyclus: jong veel aandelen (lange horizon), ouder meer obligaties (minder risico vlak voor de uitkering).
- De keuze hangt af van risicoaversie (zie Risico en risicoaversie).
Zo wordt het gevraagd
- “Bereken het rendement van het Noorse staatsfonds in 2016” als gewogen gemiddelde (2022-3 vraag 7, 1p).
- “Leg uit dat de koersen van staatsobligaties stijgen als gevolg van een dalende rente” (2022-1 vraag 22).
- “Schrijf het vervolg van de uitspraak”: hogere aandelenweging maakt de portefeuille conjunctuurgevoeliger (2022-3 vraag 10, 3p).
- “Toon met een berekening aan dat de verwachte koerswinst meer dan 10% zal zijn.” (2021-2 vraag 23).
Zo formuleer je het antwoord. Rendement van een portefeuille: gewogen gemiddelde, dus de som van (aandeel in de portefeuille × rendement), met de wegingen uit de bron. Uitlegvraag over obligaties: dalende rente → oude obligaties met een hogere rente worden aantrekkelijker → de vraag stijgt → de koers stijgt. Bij een vraag over risico maak je het verschil tussen aandelen (afhankelijk van bedrijfsresultaten) en obligaties (vaste rente) expliciet.
Zo scoor je de punten. 2022-3 vraag 7 is 1p voor alleen de juiste berekening. Bij 2022-3 vraag 10 (3p): 1p voor het verschil in risico tussen aandelen en obligaties en 2p voor het gevolg in de context; noem je de toename van het risico niet, dan krijg je van die 2 punten er hooguit 1.
Uitgewerkt voorbeeld
Portefeuillerendement (examenstijl, vergelijk 2022-3 vraag 7)
60% aandelen met 8% rendement, 30% obligaties met 2%, 10% vastgoed met 5%. 5,9%
Valkuilen
- Het dividend vergeten in het rendement (alleen de koerswinst nemen).
- Rendementen ongewogen middelen.
- Denken dat obligatiekoersen meestijgen met de rente.
Test jezelf
Je koopt een aandeel voor €50, ontvangt €2 dividend en verkoopt voor €54. Wat is je rendement?
.
Waarom belegt een pensioenfonds voor oudere deelnemers vooral in obligaties?
Er is weinig tijd om koersdalingen van aandelen op te vangen voordat het geld nodig is.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren — 50%.
Examen Vraag Antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 22 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 7 · 1 punt antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 10 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 21 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 4 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 12 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 22 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 23 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 29 · 3 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 24 · 2 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2022 tijdvak 3: vraag 7 (rendement van het Noorse staatsfonds berekenen), 10 (3p, aandelenweging en vergrijzingslasten), 21 (koersverwachting bij dalend consumentenvertrouwen)
- 2022 tijdvak 1: vraag 22 (dalende rente → hogere koers van staatsobligaties)
- 2021 tijdvak 2: vraag 22, 23 (verwachte koerswinst berekenen via vraag en aanbod van een aandeel)
- 2021 tijdvak 1: vraag 4 (loonsverhoging en aandelenuitgifte), 12 (3p, levenscyclusbeleggen)
- 2019 tijdvak 1: vraag 29 (3p, beleggingsadvies aan jongere en oudere werknemers)
- 2018 tijdvak 1: vraag 24 (dalend verwacht rendement → lagere pensioenuitkering)