Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren, als halfreacties bij elektrolyse (3–4p) en als rekenvraag lading ↔ stof (3–5p).
Wat moet je kunnen?
- De halfreacties aan beide elektroden en de totaalvergelijking opstellen.
- Rekenen met stroomsterkte, tijd, lading en mol elektronen.
- Uitleggen welke ionen door een membraan gaan tijdens elektrolyse of opladen.
De kern
| Bij elektrolyse | Negatieve elektrode | Positieve elektrode |
|---|---|---|
| soort reactie | reductie (OX neemt e⁻ op) | oxidatie (RED staat e⁻ af) |
- De stroombron pompt elektronen naar de negatieve elektrode; daar reageert de sterkste oxidator.
- Opladen van een accu is elektrolyse: de reacties van het ontladen lopen omgekeerd (zie Elektrochemische cel).
- “Minimale” stroom of lading: je gaat uit van 100% rendement.
Zo wordt het gevraagd
- “Geef de vergelijkingen van de halfreacties die verlopen en geef de totaalvergelijking. Gebruik molecuulformules” (2026-1): 4p.
- “Bereken de minimale stroomsterkte in ampère die nodig was tijdens het experiment” (2026-1): 3p.
- “Bereken de toename van de dikte van de koperelektrode in mm”: lading → mol e⁻ → mol Cu → massa → volume → dikte (2021-3): 5p.
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf beide halfreacties met elektronen, maak het aantal elektronen gelijk, tel op en streep H⁺ (of OH⁻) en e⁻ weg. Rekenvraag: mol stof → mol elektronen → lading () → stroomsterkte () of omgekeerd, en eindig met de gevraagde grootheid in het juiste aantal significante cijfers.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-1 vraag 17 (4p) 1p voor de formule van glycerol, 1p voor de rest van die halfreactie, 1p voor de tweede halfreactie in de juiste verhouding en 1p voor het wegstrepen. Bij 2026-1 vraag 18 1p voor de lading, 1p voor de stroomsterkte en 1p voor de significantie.
Uitgewerkt voorbeeld
Minimale stroomsterkte (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 18)
In 30 minuten moet 0,010 mol product ontstaan; per molecuul zijn 2 e⁻ nodig.
- mol
- C
- 1,1 A
Valkuilen
- De polen van een elektrochemische cel overnemen: bij elektrolyse is de negatieve elektrode de plek van reductie.
- Minuten of uren niet omrekenen naar seconden.
- Het aantal elektronen per deeltje uit de halfreactie vergeten.
Test jezelf
Geef de halfreacties bij elektrolyse van water in zuur milieu.
Positief: . Negatief: .
Waarom is de berekende stroomsterkte een minimum?
In werkelijkheid gaat een deel van de elektronen naar nevenreacties: het rendement is lager dan 100%.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 1, vraag 17–18: halfreacties glycerol → DHA en minimale stroomsterkte (4p + 3p) · antwoord 17, 18
- 2021 tijdvak 3, vraag 15: dikte-toename van een koperelektrode (5p) · antwoord
- 2024 tijdvak 1, vraag 7–8: ionen door het membraan bij opladen, lading uit massa water (2p + 3p) · antwoord 7, 8
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 17 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 1 vraag 7 · 2 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 12 · 5 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 15 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 3 vraag 15 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 28 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 11 · 2 punten antwoord — Toelichting per vindplaats