Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, vaak als hele vraag van 3 of 4 punten (“met hoeveel procent per jaar …”) en als stap in een grotere opgave.
Wat moet je kunnen?
- Een groeifactor per kleine stap omrekenen naar een grotere periode (macht).
- Uit een totale toename over een periode de groeifactor per stap berekenen (wortel).
- Het resultaat terugvertalen naar een groeipercentage.
De kern
| Van | Naar | Berekening |
|---|---|---|
| per maand | per jaar | |
| per jaar | per maand | |
| factor over jaar | per jaar | |
| per 20 minuten | per uur | |
| per 10 jaar |
- Factor over de periode: “4 keer zo groot” is ; “40% afgenomen” is ; van 1700 naar 412 000 is .
- Rond de groeifactor af zoals gevraagd, maar reken door met de onafgeronde waarde.
Zo wordt het gevraagd
- “Bereken … met hoeveel procent per jaar” het aantal toenam, uit een begin- en eindwaarde over 25 jaar (2026-1 vraag 16).
- Een maandelijkse rente omrekenen naar een rentepercentage per jaar (2026-2 vraag 9).
- “Bereken de jaarlijkse procentuele afname” bij een daling van 40% in 25 jaar (2023-1 vraag 14).
Zo formuleer je het antwoord. Noem de factor over de hele periode, de groeifactor per stap met de wortel (of de macht), en het percentage in de gevraagde nauwkeurigheid.
Zo scoor je de punten. Bij 2023-1 vraag 14 (4p): 1p voor de factor 0,6, 1p voor , 1p voor 0,9797 en 1p voor 2,0%. Wie rekent, krijgt hoogstens 1p. Bij 2021-3 vraag 6 levert op dezelfde manier hoogstens 1p op.
Uitgewerkt voorbeeld
Per maand naar per jaar (examenstijl, vergelijk 2026-2 vraag 9)
Een lening heeft 1,2% rente per maand. Hoeveel procent is dat per jaar? Geef je antwoord in één decimaal.
- Groeifactor per maand:
- Per jaar:
- Dat is 15,4% per jaar (niet ).
Totale afname naar per jaar (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 14)
Een aantal vlinders nam in 20 jaar met 35% af, uitgaande van een exponentiële trend. Hoeveel procent per jaar?
- Factor over 20 jaar:
- Per jaar:
- Afname per jaar: 2,1%
Controle: ✓
Valkuilen
- Het percentage delen door het aantal jaren () in plaats van een wortel te nemen.
- Het verschil gebruiken in plaats van de factor: is fout.
- Bij een afname vergeten dat de factor kleiner dan 1 is.
- Bij “per 10 jaar” de factor met 10 vermenigvuldigen in plaats van tot de macht 10 te nemen.
Test jezelf
Iets groeit 5% per jaar. Hoeveel procent per 10 jaar?
, dus 62,9% per 10 jaar.
Een hoeveelheid neemt elke week met 2% af. Welk deel is er na een jaar (52 weken) nog over?
0,35, dus ongeveer 35%.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren: 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 — 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 5 · 2 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 16 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 9 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 15 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 18 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 16 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 22 · 7 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 2 vraag 19 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 17 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 13 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 19 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 6 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 10 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: vraag 5 (2p): zichtbaar in correctievoorschrift — groeifactor per 20 minuten omzetten naar per uur (tot de macht 3). vraag 16 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: groeifactor per 25 jaar (412 000/1700) omrekenen naar per jaar: (412 000/1700)^(1/25) = 1,2455…, dus 24,6% per jaar. Met (412 000 − 1700) of 242/25 gerekend: hoogstens 1p.
- 2026 tijdvak 2: vraag 9 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: 0,7% per maand omrekenen naar een rentepercentage per jaar: 1,007¹² = 1,087…, dus 8,7%. Antwoord in 1 decimaal.
- 2024 tijdvak 1: vraag 14 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — jaarlijkse factor tot de macht het aantal jaren in elke periode. vraag 15 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — factor 0,4 per 15 jaar omrekenen naar 0,941 per jaar. vraag 18 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — factor per 7 jaar naar per jaar.
- 2024 tijdvak 2: vraag 16 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: groeifactor per 40 jaar (34 497/11 529) omrekenen naar per jaar: 1,0278 (vier decimalen).
- 2023 tijdvak 1: vraag 14 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: 40% afname in 25 jaar: factor 0,6, per jaar 0,6^(1/25) = 0,9797, dus 2,0% afname per jaar (één decimaal). Met 0,6/25: max. 1p. vraag 22 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — groeifactor per 49 jaar omrekenen naar per jaar: (156/46)^(1/49) = 1,025.
- 2022 tijdvak 2: vraag 19 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘zonder waarden voor K uit te rekenen’: groeifactor per 10 jaar e^(0,203) = 1,225, dus 22,5% (één decimaal).
- 2022 tijdvak 3: vraag 17 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: 4,3% per jaar omrekenen naar per maand: 1,043^(1/12) = 1,00351 (vijf decimalen).
- 2021 tijdvak 1: vraag 13 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — jaarlijkse groeifactor uit 2009 en 2016: (95,1/3,7)^(1/7) = 1,59. Met (95,1 − 3,7) of 95,1/3,7 : 7: max. 2p. vraag 19 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — groeifactor 21/15 = 1,4 over 53 jaar, per jaar 1,4^(1/53) = 1,00636.
- 2021 tijdvak 3: vraag 6 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: vier keer zo groot in 25 jaar: 4^(1/25) = 1,0570, dus 5,7% per jaar (één decimaal). Met 4/25: max. 1p.
- 2019 tijdvak 2: vraag 10 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — groeifactor per week omrekenen naar per jaar: 0,9704⁵² = 0,2096.
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)