Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, in 17 van de 18 tijdvakken (32 vragen, meestal 3 of 4 punten). Gevraagd wordt vooral een formule opstellen of een parameter terugrekenen, en met de GR berekenen wanneer een grens wordt gehaald.
Wat moet je kunnen?
- Een groeipercentage omzetten in een groeifactor en terug (+4,1% → 1,041; −2% → 0,98).
- Een exponentiële formule opstellen uit een beginwaarde en groeifactor, of uit twee meetpunten.
- Met de GR oplossen wanneer een grens wordt bereikt, ook bij een -macht of een vaste term erbij.
De kern
| Begrip | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| beginwaarde | op | |
| groeifactor | factor per tijdstap | : groei, : afname |
| groeipercentage | : +3,5% per jaar |
- Uit twee meetpunten: , daarna terugrekenen met één punt.
- -macht: heeft groeifactor (: +24,6% per jaar).
- Vaste term erbij: bij groeit alleen het deel boven 280; .
- Halverings- en verdubbelingstijd: zie Halveringstijd en verdubbelingstijd. Bij Wiskunde B: Exponentiële functie.
Zo wordt het gevraagd
- “Stel … een formule op” voor uit de waarden bij twee leeftijden, met de getallen in drie decimalen (2024-1 vraag 18).
- “Bereken … in welk jaar” een grens wordt overschreden, uitgaande van exponentiële groei (2021-1 vraag 13).
- Een parameter terugrekenen uit één gegeven punt, bijvoorbeeld in vijf decimalen (2025-2 vraag 1).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de groeifactor per tijdstap op en de formule met de betekenis van . Bij een “wanneer”-vraag: vergelijking, hoe je die met de GR oplost, de waarde van en de vertaling naar de context (welk jaar).
Zo scoor je de punten. Elke stap levert meestal een eigen punt op. Bij 2023-2 vraag 3 (4p): 1p voor de twee vergelijkingen, 1p voor , 1p voor en 1p voor . Wie de vaste term vergeet en met rekent, krijgt hoogstens 3p. Bij 2024-1 vraag 18 kost een groeifactor als of de helft van de punten (hoogstens 2p).
Uitgewerkt voorbeeld
Formule opstellen uit twee meetpunten (examenstijl, vergelijk 2024-1 vraag 18)
Een app had op 1 januari 2015 1200 gebruikers en op 1 januari 2021 4700. Neem exponentiële groei aan. Stel een formule op met in jaren en op 1 januari 2015.
- Groeifactor per 6 jaar:
- Groeifactor per jaar:
- Formule:
Controle: ✓
Wanneer wordt een grens bereikt? (examenstijl, vergelijk 2021-1 vraag 13)
Wanneer heeft de app uit het vorige voorbeeld voor het eerst meer dan 10 000 gebruikers?
- Vergelijking:
- GR: voer en in en gebruik de optie voor het snijpunt; dat geeft .
- valt in het jaar , dus in 2024.
Controle: en ✓
Valkuilen
- De groeifactor per jaar berekenen met of in plaats van met een wortel (hoogstens de helft van de punten).
- Een vaste term in de formule vergeten bij het delen van twee meetpunten.
- Het jaartal verkeerd terugvertalen: bij op 1 januari 2015 valt in 2024.
- Verlies als factor nemen: 2% verlies per dag is , niet .
- De groeifactor tussentijds afronden (tot geeft hier in plaats van ). Verandert het eindantwoord daardoor, dan kost dat 1 punt.
Test jezelf
Een bedrag neemt jaarlijks met 12% af. Wat is de groeifactor per jaar?
0,88.
Een hoeveelheid groeit in 4 jaar van 80 naar 125. Wat is de groeifactor per jaar?
1,1180 (in vier decimalen).
. Met hoeveel procent per jaar neemt toe?
, dus met ongeveer 24,6% per jaar.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 16 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 17 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 3 · 2 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 4 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 15 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 17 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 2 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 3 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 18 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 4 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 2 vraag 16 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 6 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 7 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 22 · 7 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 2 vraag 3 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 17 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 19 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 21 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 1 vraag 13 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 21 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 22 · 7 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 17 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 6 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 9 · 3 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 2 vraag 2 · 3 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: vraag 16 (3p): in vraagstelling — aantal nam ‘bij benadering exponentieel toe’ van 1700 tot 412 000 in 25 jaar. vraag 17 (4p): in vraagstelling — W = 1700·e
- 2026 tijdvak 2: vraag 3 (2p): in vraagstelling — badness rating B = s · 1,005ⁿ met n het aantal extra stukjes. vraag 4 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — uit B = 1,3052 en s = 1,002 de exponent n terugrekenen (n = 53, dus 1000 op de doos). vraag 15 (3p): in vraagstelling — N = 261 + 67,3·e^(0,373t) voor het totale aantal foto’s.
- 2025 tijdvak 1: vraag 14 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: 2% verlies per dag geeft groeifactor 0,98; P = 104·0,98ᵗ mag niet onder 95 komen: na 4 dagen oppompen. vraag 17 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — inwonertal groeit 0,36% per jaar: 17,2·1,0036³² = 19,2 miljoen in 2050.
- 2025 tijdvak 2: vraag 1 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — model C = 280 + gᵗ: g bepalen uit C = 370 in 2002 (t = 202), g = 1,02253 in vijf decimalen. vraag 2 (3p): in vraagstelling — jaar waarin de concentratie verdubbeld is (C = 560, dus 1,0225ᵗ = 280).
- 2024 tijdvak 1: vraag 3 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — T = 8·0,79^(D − 80) invullen voor D = 100: 0,071 uur. vraag 14 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: groeifactoren 0,904 (11 jaar) en 0,922 (5 jaar) combineren: 0,904¹¹·0,922⁵ = 0,219, dus 78% minder (gehele procenten). vraag 18 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Stel … een formule op’ uit 400 (21 jaar) en 2600 (28 jaar): groeifactor per jaar 6,5^(1/7) = 1,307, S = 1,457·1,307ᵗ of S = 400·1,307^(t − 21). (2600 − 400)^(1/7) of 6,5/7: max. 2p.
- 2024 tijdvak 2: vraag 4 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Onderzoek … of’ de vuistregel ‘+25% per kamer’ klopt: 2250·1,25² = 3515 tegenover 3400 (of √(3400/2250) = 1,229, dus 22,9% per kamer), passende conclusie. Niet exponentieel gerekend: max. 1p. vraag 16 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — beginhoeveelheid terugrekenen: 11 529/1,0278¹⁰ = 8765,9 (één decimaal).
- 2023 tijdvak 1: vraag 6 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: groeifactoren per periode combineren: 200·0,9·0,96⁸·0,97¹⁴ = 84,77 liter, min 6 liter, gedeeld door 0,75: 105 flessen. vraag 7 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: aandeel 7 jaar oude whisky 100·0,97⁷ en 6 en 5 jaar oud 3·0,97⁶ en 3·0,97⁵, samen 85,87% (twee decimalen; 85,88 ook goed). Of de tabel verder invullen. vraag 22 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — doortrekken naar 2018: 156·1,025⁹ = 195 miljoen.
- 2023 tijdvak 2: vraag 3 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: H = b·g^V + 1375 door (30, 3480) en (250, 1387): b·g³⁰ = 2105 en b·g²⁵⁰ = 12, dus g²²⁰ = 12/2105, g = 0,9768 en b = 4259. Met 1387/3480 gerekend: max. 3p.
- 2022 tijdvak 1: vraag 17 (3p): in vraagstelling — P = 100·(1 − 0,97^(12t)) voor het percentage werktijd aan support.
- 2022 tijdvak 3: vraag 19 (4p): in vraagstelling — aflossing F = 345,24·e^(0,0035n). vraag 21 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — spaarbedrag met 2,95% rente per jaar na 20 jaar.
- 2021 tijdvak 1: vraag 13 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: 95,1·1,59ᵗ = 1000 oplossen (beschrijven hoe 1p, bijvoorbeeld met een tabel): t = 5,07, dus in 2022 (of 2021). vraag 18 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: 125 dollar uit 1970 met 3,95% inflatie per jaar omrekenen naar 2013: 125·1,0395⁴³ = 661 dollar.
- 2021 tijdvak 2: vraag 21 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — gemiddelde ratio 10,72 over 30 jaar: groeifactor e^(0,001·10,72·30) = 1,379, dus 38% groei (hele procenten).
- 2021 tijdvak 3: vraag 7 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — afval 250·1,041³⁵ in 2050 (4,1% per jaar). vraag 22 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — 1% per dag minder slagen: factor 0,99 per dag.
- 2019 tijdvak 1: vraag 17 (3p): in vraagstelling — exponentiële formule A = 12·e^(0,013t). vraag 18 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — ‘Laat met een berekening zien dat a = 2’: punt (1, 10) of (0, 100) invullen in N = 10^(a − M).
- 2019 tijdvak 2: vraag 6 (4p): in vraagstelling — formule met een afnemende macht 0,9704ʷ.
- 2018 tijdvak 1: vraag 9 (3p): in vraagstelling — C = 21 − 21·0,5
- 2018 tijdvak 2: vraag 1 (3p): in vraagstelling — N = 4500·e^(0,0463t) als model. vraag 2 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: vertienvoudiging: e^(0,0463t) = 10 oplossen (beschrijven hoe 1p), t = 49,7, dus 50 weken.