Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren: de reden bepalen uit “in gelijke stappen met een vaste factor”, een term berekenen, of bepalen na hoeveel stappen een grens wordt gehaald.
Wat moet je kunnen?
- Herkennen dat een rij meetkundig is: het quotiënt van opeenvolgende termen is constant.
- De reden berekenen uit twee termen, ook als er stappen tussen zitten.
- Met een directe of recursieve formule bepalen na hoeveel stappen een grens wordt bereikt.
De kern
| Formule | Rij met beginterm en reden |
|---|---|
| recursief | , met gegeven |
| direct (start bij ) | |
| reden uit twee termen, stappen ertussen | , dus |
- Halveert iets elke periode, dan is ; groeit het 9% per stap, dan is .
- “Na hoeveel stappen voor het eerst”: los op met de GR of maak een tabel, en kies de eerste gehele voorbij de grens.
- Zie ook Groeifactor per tijdseenheid omrekenen en, voor sommen, Somrij en somteken.
Zo wordt het gevraagd
- De vaste factor berekenen waarmee een ribbe in 9 stappen van 20 cm naar 4 cm gaat (2018-1 vraag 18).
- Een beloning die elke 4 jaar halveert: vanaf welk jaar is ze kleiner dan 1 (2018-1 vraag 8).
- “Ga met een berekening na” of de 29e dominosteen hoger is dan een gebouw, bij een factor 1,5 per steen (2025-2 vraag 4).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de factor over de hele periode, de wortel voor de reden of de vergelijking , hoe je die oplost, en het antwoord in de context.
Zo scoor je de punten. Bij 2018-1 vraag 18 (3p): 1p voor de factor , 1p voor de negendemachtswortel en 1p voor . Bij 2018-1 vraag 8 (4p): 1p voor de formule , 1p voor beschrijven hoe je oplost, 1p voor en 1p voor het jaartal; een tabel mag ook.
Uitgewerkt voorbeeld
Reden uit gelijke stappen (examenstijl, vergelijk 2018-1 vraag 18)
Een reeks bakjes wordt in 6 stappen met een vaste factor kleiner, van 50 cm naar 8 cm. Bereken de factor in drie decimalen.
- Factor over 6 stappen:
- 0,737
Controle: ✓
Wanneer onder een grens? (examenstijl, vergelijk 2018-1 vraag 8)
Een vergoeding is 80 euro in 2010 en halveert elke 4 jaar. Vanaf welk jaar is ze minder dan 1 euro?
- Na halveringen:
- geeft (GR); na 6 halveringen is het nog 1,25 euro.
- Na 7 halveringen (0,625 euro): 2038.
Valkuilen
- De reden berekenen door te delen door het aantal stappen in plaats van een wortel te nemen.
- Het aantal stappen verkeerd tellen: van steen 13 tot steen 29 zijn 16 stappen.
- Bij “voor het eerst kleiner dan” naar beneden afronden.
Test jezelf
en . Bereken .
405.
Een meetkundige rij met positieve termen heeft en . Wat is de reden?
, dus .
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren: 2018, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025 — 75%.
Examen Vraag Antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 4 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 8 · 4 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 11 · 3 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 15 · 4 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 8 · 2 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 7 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 15 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 8 · 3 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 8 · 4 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2025 tijdvak 2: vraag 4 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: hoogte ×1,5 per steen; 16 stappen na steen 13 geeft 1,5¹⁶ = 656 m > 381 m (of 1,5ⁿ = 381 oplossen). ‘Ga met een berekening na’. vraag 8 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — hoogte van steen 12: h₁₂ = 48·1,5¹¹ = 4151 mm.
- 2024 tijdvak 1: vraag 11 (3p): in vraagstelling — rij 89, 89², 89³, … (reden 1/89 voor de percentages). vraag 15 (4p): in vraagstelling — het verband wordt ‘goed benaderd met een meetkundige rij’.
- 2023 tijdvak 1: vraag 8 (2p): in vraagstelling — de percentages later toegevoegde whisky vormen een meetkundige rij.
- 2023 tijdvak 2: vraag 7 (3p): in vraagstelling — het model is ‘een meetkundige rij’ met reproductiefactor 1,28.
- 2022 tijdvak 2: vraag 15 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — Aₙ = 1,09ⁿ en Bₙ = 5·0,95ⁿ (directe formules) of tabellen met beginwaarden 1000 en 5000: na 12 jaar is A groter.
- 2021 tijdvak 3: vraag 8 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — jaarlijkse hoeveelheden 250, 250·1,041, … vormen een meetkundige rij.
- 2018 tijdvak 1: vraag 8 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: beloning halveert elke 4 jaar: 50·0,5ˣ < 1 (x = 5,6) of tabel: vanaf 2033. vraag 18 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ribbe van 20 naar 4 cm in 9 stappen met vaste factor: r⁹ = 4/20, r = 0,836 (drie decimalen).