Prioriteit: 🟠 Midden
In 4 van de 8 examenjaren: “toon aan met een schets van de grafiek van de afgeleide” dat een functie daalt, of dat de ene sneller afneemt dan de andere.
Wat moet je kunnen?
- Bij een grafiek de hellinggrafiek schetsen.
- Met een schets van de afgeleide redeneren over stijgen, dalen en toenemend of afnemend.
De kern
| Hellinggrafiek | Oorspronkelijke grafiek |
|---|---|
| boven de as | stijgend |
| onder de as | dalend |
| snijdt de as | top (maximum of minimum) |
| stijgend | toenemend stijgend of afnemend dalend |
| dalend | afnemend stijgend of toenemend dalend |

- Een schets bevat de relevante kenmerken: ligging ten opzichte van de as, snijpunten, stijgen of dalen. Een assenstelsel met schaal is niet nodig (dat is “tekenen”).
- Geef in de schets aan welk interval je bekijkt.
- Zie Toenemend en afnemend stijgen en dalen en Helling in een punt.
Zo wordt het gevraagd
- “Toon dit aan met behulp van een schets van de grafiek van ” (2021-2 vraag 4).
- “Schets de grafiek van ” en beredeneer daarmee wat er met de optimale vullingsgraad gebeurt (2024-1 vraag 8).
Zo formuleer je het antwoord. Schets de afgeleide op het gevraagde interval, en schrijf erbij wat je ziet (“ligt onder de as, dus dalend”) en de conclusie in de context.
Zo scoor je de punten. Bij 2021-2 vraag 4 (3p): 1p voor de schets op , 1p voor “ligt onder de -as, dus dalend” en 1p voor de conclusie. Bij 2024-1 vraag 8 (4p) krijg je ook 1p voor beschrijven hoe je met de GR bepaalt.
Uitgewerkt voorbeeld
Dalend aantonen (examenstijl, vergelijk 2021-2 vraag 4)
. Toon met een schets van aan dat daalt voor .
- Met de GR: is bij en bij ; schets een stijgende kromme onder de as.
- De hellinggrafiek ligt onder de as, dus is dalend op .
Valkuilen
- De oorspronkelijke grafiek schetsen in plaats van de afgeleide.
- Het interval uit de vraag niet aangeven in de schets.
- Uit “de hellinggrafiek daalt” concluderen dat daalt.
Test jezelf
De hellinggrafiek snijdt de -as bij van boven naar beneden. Wat heeft daar?
Van stijgen naar dalen: een maximum.
is toenemend stijgend. Hoe ziet de hellinggrafiek eruit?
Boven de as en stijgend.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren: 2021, 2023, 2024, 2025 — 50%.
Examen Vraag Antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 17 · 4 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 8 · 4 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 6 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 4 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2025 tijdvak 2: vraag 17 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — een schets van de grafiek van de afgeleide op het interval 1 < z < 2 (1p).
- 2024 tijdvak 1: vraag 8 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Schets de grafiek van dV/dM’ (met de GR bepaald, 1p voor beschrijven hoe) en beredeneer aan de hand van de schets: de grafiek ligt geheel onder de as, dus V is dalend; grotere fles, kleinere vullingsgraad.
- 2023 tijdvak 2: vraag 6 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘onderzoek met behulp van een schets van beide afgeleiden’ welke het sterkst afneemt; de afgeleide die verder onder de V-as ligt hoort bij de grootste afname (hoekwoningen). ‘Licht je antwoord toe’.
- 2021 tijdvak 2: vraag 4 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Toon dit aan met behulp van een schets van de grafiek van dK/dp’: op 50 < p < 75 ligt de grafiek onder de p-as, dus K dalend.
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)