Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren: een snelheid benaderen met een raaklijn in een figuur, of de helling op een gegeven moment met de GR of de afgeleide berekenen.
Wat moet je kunnen?
- De helling uit een grafiek benaderen met een raaklijn.
- De helling uit een formule berekenen en in de context uitleggen.
De kern
| Bron | Aanpak |
|---|---|
| grafiek | raaklijn tekenen, twee punten ver uit elkaar aflezen, |
| formule, met de GR | optie in het punt, en beschrijf dat |
| formule, met differentiëren | afgeleide opstellen en invullen |
| gehele stappen (per dag) | benadering |
- De helling heeft als eenheid “eenheid van per eenheid van ”.
- Bij een sinus is de helling maximaal waar de grafiek de evenwichtsstand passeert.
- Formules voor de afgeleide: Differentiëren van standaardfuncties.
Zo wordt het gevraagd
- “Benader met behulp van de grafiek” de snelheid in week 31, met een raaklijn (2018-2 vraag 3).
- De toename van de daglengte op 21 maart in minuten per dag (2024-2 vraag 11).
Zo formuleer je het antwoord. Noem het punt (of tijdstip), de methode (raaklijn met twee afgelezen punten, of met de GR) en de helling met eenheid.
Zo scoor je de punten. Bij 2018-2 vraag 3 (4p): 1p voor de raaklijn, 1p voor twee afgelezen punten, 1p voor de richtingscoëfficiënt en 1p voor de benadering (marge 200); zonder de grafiek 0p. Bij 2024-2 vraag 11 (4p) mag het verschil of met de GR.
Uitgewerkt voorbeeld
Helling bij een sinus (examenstijl, vergelijk 2024-2 vraag 11)
, met in uren en in dagen. Hoeveel minuten per dag neemt de daglengte toe op dag 80?
- Met de GR: optie in geeft uur per dag (of ).
- 3,1 minuten per dag.
Valkuilen
- Een koorde tussen twee punten van de grafiek tekenen in plaats van een raaklijn.
- Punten op de raaklijn te dicht bij elkaar kiezen.
- De eenheid omrekenen vergeten (uren naar minuten).
Test jezelf
Een raaklijn gaat door en . Wat is de helling?
2.
Waar is de helling van een sinusgrafiek het grootst?
Waar de grafiek stijgend door de evenwichtsstand gaat.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2023 tijdvak 2, vraag 19: maximale helling van een reuzenrad, omgerekend naar km/uur (5p) · antwoord
- 2018 tijdvak 1, vraag 16: een punt met minimale helling en die helling met de GR (3p) · antwoord · uitwerkbijlage
- 2026 tijdvak 2, vraag 8: maximum van de daglengte via de dagelijkse verandering (6p) · antwoord
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2023, 2024, 2026 — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 8 · 6 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 11 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 19 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 16 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 2 vraag 3 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag 8 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — inzicht dat bij het maximum van L de dagelijkse verandering ΔL nul is; die t-waarde (171,5…) met de GR opzoeken.
- 2024 tijdvak 2: vraag 11 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: toename van de daglengte op 21 maart (t = 79): L(80) − L(79) = 0,076 uur of dL/dt in t = 79 met de GR; omrekenen naar 4,6 minuten per dag (één decimaal).
- 2023 tijdvak 2: vraag 19 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: maximale helling van h = 75 + 60·sin(0,209t) bij het passeren van de evenwichtsstand (t = 0): dh/dt = 12,54 m/min met de GR (beschrijven hoe 1p).
- 2019 tijdvak 1: vraag 2 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — helling van trendlijnen als gewichtstoename per dag.
- 2018 tijdvak 1: vraag 16 (3p): uitwerkbijlage en correctievoorschrift — kernonderdeel: in de grafiek een ander punt met minimale helling aangeven en die helling met de GR bepalen (beschrijven hoe 1p): 0,32 cm/jaar (twee decimalen).
- 2018 tijdvak 2: vraag 3 (4p): uitwerkbijlage en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Benader met behulp van de grafiek … de snelheid’: raaklijn tekenen bij week 31, twee punten aflezen, richtingscoëfficiënt 833, dus 800 klanten per week (honderdtallen, marge 200). Zonder de grafiek 0p.