Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, vaak als thema van een hele opgave (daglengte, bloeddruk, getij, zonkracht): a, b, c en d bepalen, en met de formule tijden of aandelen van een periode berekenen.
Wat moet je kunnen?
- a, b, c en d bepalen uit maximum, minimum, periode en het tijdstip van een top of dal.
- Met een sinusformule vergelijkingen oplossen (wanneer is de waarde boven een grens?) en dat in de context vertalen.
- Toppen en het tijdstip waarop ze vallen bepalen, ook bij een som van sinussen.
De kern
| Parameter | Betekenis | Uit gegevens |
|---|---|---|
| evenwichtsstand | ||
| amplitude | ||
| bepaalt de periode | (radialen) | |
| verschuiving | tijdstip waarop stijgend door de evenwichtsstand gaat |
- Ligt een maximum bij , dan is periode; ligt een minimum bij , dan periode (of ).
- Er zijn meerdere juiste ‘s (elke periode verder of eerder); het correctievoorschrift accepteert die.
- Reken in radialen; bij een jaar meestal periode 365 dagen ().
- Bij Wiskunde B: Sinusmodel.
Zo wordt het gevraagd
- “Bereken mogelijke waarden van a, b, c en d” voor de daglengte uit minimum, maximum en een grafiek (2026-2 vraag 8).
- “Laat zien hoe de waarden van a, b, c en d uit de gegevens volgen” (2024-2 vraag 8).
- Berekenen hoeveel procent van de tijd een sinuswaarde tussen en ligt: een huis dat minder dan 15 meter van een as staat (2021-1 vraag 9).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf per parameter de berekening op met de gegevens uit de opgave. Bij een vergelijking: de vergelijking, de GR-aanpak, alle oplossingen binnen een periode en de vertaling naar de context.
Zo scoor je de punten. Bij 2024-2 vraag 8 (3p): 1p voor en , 1p voor , 1p voor . Bij 2021-1 vraag 9 (4p): 1p voor de vergelijkingen, 1p voor beschrijven hoe je ze oplost, 1p voor de oplossingen en 1p voor het percentage. Wie maar één van de twee vergelijkingen goed oplost, krijgt hoogstens 2p.
Uitgewerkt voorbeeld
a, b, c en d uit gegevens (examenstijl, vergelijk 2024-2 vraag 8)
De daglengte is maximaal 18 uur op dag 172 en minimaal 6 uur, met een periode van 365 dagen.
- en
- Maximum bij , dus
Deel van de periode boven een grens (examenstijl, vergelijk 2021-1 vraag 9)
, met in uur. Hoeveel procent van de tijd is ?
- Los op in één periode (24 uur): en .
- Tussen die tijden is : 8 van de 24 uur.
- 33%.
Valkuilen
- gelijkstellen aan de periode in plaats van .
- op het tijdstip van het maximum zetten (dat hoort bij een cosinus, niet bij een sinus).
- De GR in graden laten staan.
- Bij een vraag naar een deel van de tijd maar één snijpunt gebruiken.
Test jezelf
Een sinusoïde heeft maximum 30 en minimum 10. Wat zijn de evenwichtsstand en de amplitude?
Evenwichtsstand 20, amplitude 10.
De periode is 12 uur. Wat is ?
.
Een maximum ligt bij met periode 24. Geef een mogelijke .
3 (of 27, −21, …).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 6 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 7 · 5 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 8 · 6 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 6 · 2 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 8 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 12 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 21 · 9 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 8 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 9 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 12 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 13 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 18 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 20 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 13 · 2 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 16 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 12 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 6 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 7 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 6 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 9 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 10 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 12 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 19 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 21 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 20 · 8 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 21 · 9 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 1 vraag 12 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 1 vraag 14 · 3 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: vraag 11 (5p): in vraagstelling — formules voor C en W met een sinus (argument in radialen, met π).
- 2026 tijdvak 2: vraag 6 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — met de gegeven sinusformule voor de dagelijkse verandering ΔL de waarden voor t = 0, 1 en 2 optellen. Zonder optelling hoogstens 1p. vraag 7 (5p): in vraagstelling — aantal dagen per jaar waarop de dagelijkse verandering meer dan 4 minuten is (boven 4 én onder −4). vraag 8 (6p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: a, b, c en d van L = a + b·sin(c(t − d)) bepalen uit minimale en maximale daglengte (evenwichtsstand, amplitude), periode 365 dagen (c = 2π/365) en het maximum (d = t-waarde van het maximum − 365/4).
- 2025 tijdvak 1: vraag 6 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — periodes van twee cycli in figuur 1 vergelijken: 19 (of 20) keer zo lang. vraag 7 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Licht toe hoe de formule voor V uit deze gegevens volgt’: evenwichtsstand (1,8 + −0,2)/2 = 0,8, amplitude 1, c = 2π/2,57 = 2,445, d = 8/12 − ¼·2,57 = 0,024 (maximum op 1 september 1948). vraag 8 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — V(75) uitrekenen met de sinusformule.
- 2025 tijdvak 2: vraag 11 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: h = 15·sin(a(x − b)); golflengte uit 1,25·√L = 3 (L = 5,76 m), periode → a = 2π/5,76 = 1,09; b uit een top bij x = 0 (verschuiving een kwart golflengte): b = 1,44 (of 4,32). vraag 12 (4p): in vraagstelling — amplitude van twee sinusoïdes en van hun som.
- 2024 tijdvak 1: vraag 21 (9p): zichtbaar in correctievoorschrift — sinusfunctie W = −18 + 105·sin(π/6·(t − 3)) uit laag- en hoogwater (amplitude 105, periode 12 uur, evenwichtsstand −18, stijgend door evenwichtsstand bij t = 3).
- 2024 tijdvak 2: vraag 8 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Laat zien hoe de waarden van a, b, c en d uit de gegevens volgen’: evenwichtsstand (16,5 + 21)/2 = 18,75, amplitude 2,25, c = 2π/365 = 0,0172, d = 345 − ¾·365 = 71,25. vraag 9 (3p): in vraagstelling — zonsopkomstmodel T_op = 6,58 + 2,25·sin(0,0172(t − 272)) < 6,5 (06:30 uur). vraag 10 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: dag van het maximum van T_onder (t = 162) en van het minimum van T_op (t = 181) bepalen, met de GR, een tabel of uit de formule (d + ¼ periode, d + ¾ periode): 19 dagen.
- 2023 tijdvak 1: vraag 11 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: a, b, c en d van F = a + b·sin(c(t − d)) uit minimum 29,4 en maximum 30,5 (a = 29,95, b = 0,55), periode 365 (c = 0,01721) en het minimum op 21 december (d = 80). vraag 12 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — maximum en minimum uit evenwichtsstand en amplitude: 2005 ± 45 en 83,87 ± 0,24. vraag 13 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — dag van het maximum van C en van G bepalen (t = 319 en t = 27): 73 dagen later; of de formules omschrijven naar de vorm sin(0,0172(t − d)) (74 ook goed).
- 2023 tijdvak 2: vraag 18 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: periode 30 minuten, een kwart periode verschuiven: d = 7,5 (gondel in het laagste punt). vraag 20 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — 75 + 60·sin(0,209t) = 125,56 oplossen: t = 4,79 en 10,23, dus 5 minuten per rondgang (gehele minuten).
- 2022 tijdvak 1: vraag 13 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — periode uit figuur 1 aflezen (0,8 s) en hartslag 60/0,8 = 75 per minuut. vraag 14 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Stel een formule … op’: evenwichtsstand 103, amplitude 21, periode 60/66 s, c = 2,2π (≈ 6,9): P = 103 + 21·sin(2,2πt). vraag 16 (5p): in vraagstelling — sinusmodel P = 110 + 23·sin(2πt) voor de bloeddruk.
- 2022 tijdvak 2: vraag 10 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — −11 + 38,6·sin(π/244·(x + 122)) = 0 oplossen (beschrijven hoe 1p): x = ±99,55, AB = 199 m (gehele meters). vraag 12 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Stel de formule op’ voor de boog rechts: a = −11, b = 11, halve periode 95 (c = π/95), d = 129 (begin van de boog).
- 2022 tijdvak 3: vraag 6 (4p): uitwerkbijlage en correctievoorschrift — kernonderdeel: a, b, c, d van Z = a + b·sin(c(t − d)) uit de figuur: a = 2, b = 2, periode 12 uur (c ≈ 0,5), d = 10,7 (stijgend door evenwichtsstand). ‘Licht je antwoorden toe’. vraag 7 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Toon … aan’: 2,65 + 2,65·sin(0,50(t − 10,7)) = 4 oplossen (t = 11,7 en 15,9): meer dan 4 uur boven zonkracht 4, terwijl 225 min < 4 uur.
- 2021 tijdvak 1: vraag 6 (3p): uitwerkbijlage en correctievoorschrift — 12,5 uur na t = 0 bij een periode van 20 uur: een halve plus een achtste cirkel, punt aangeven (zuidwest). ‘Licht je antwoord toe’. vraag 7 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: kleinste gemeenschappelijke veelvoud van de periode 20 uur en een week (168 uur): 840 uur = 5 weken. Rekenfout met een cyclus van 6 dagen: 1p. vraag 9 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: 30·sin(π/10·t) = 15 en = −15 oplossen (beschrijven hoe 1p): tijdsintervallen optellen, 6,67 van 20 uur = 33% (gehele procenten). Eén vergelijking plus symmetrie mag.
- 2021 tijdvak 2: vraag 10 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: onderste sinusoïde met halve breedte: a = 2,85, b = 0,95, c = π/22 = 0,14, d = 11 (stijgend door evenwichtsstand), of b = −0,95 en d = 33 (twee decimalen, d gehelen). vraag 11 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: formule voor de binnenrand opstellen en schalen naar werkelijke afmetingen in cm: y = 15,2 + 15,2·sin(π/176·(x − 264)). vraag 12 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — 38,0 + 23,5·sin(0,0172(t − 80)) = 45 oplossen: t = 97,5 en 245,0, dus 3 september.
- 2021 tijdvak 3: vraag 19 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Stel een formule op’: evenwichtsstand 3,2, amplitude 2,8, periode 1 dag (b = 2π), stijgend door evenwichtsstand om 09:00 (c = 0,375). vraag 21 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — theoretische dagtemperatuur op 29 en 30 april om 21:00 (t = 28,875 en 29,875): 13,5 en 13,6; anomalieën −4,3 en −4,1 berekenen en tekenen.
- 2019 tijdvak 1: vraag 20 (8p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Geef de formule voor de bovenste sinusoïde en licht toe’: zelfde amplitude 50 en periode (c = π/3), evenwichtsstand 150; raakpunt bij x = ½ op hoogte 125; 150 + 50·sin(π/3·(½ − d)) = 125 oplossen: d = 1 (of 7, 13, …).
- 2019 tijdvak 2: vraag 21 (9p): zichtbaar in correctievoorschrift — H = 26,5·sin(3,35x) + 43,5: amplitude, evenwichtsstand en b = 2π/1,875.
- 2018 tijdvak 1: vraag 12 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: groeisnelheid G = a + b·sin(c(t − d)): a = 1,2, b = 0,9, periode 1 jaar (c = 2π), maximum na 3 maanden dus d = 0. ‘Licht je antwoord toe’. vraag 14 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Onderzoek hoe groot deze afwijking maximaal kan zijn’: het verschil T − D is het sinusdeel, maximaal de amplitude 0,14 cm (of maximum van T − D met de GR).
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)