Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren, vaak bij sinusformules en bogen: de formule van een verschoven of herschaalde grafiek opstellen, of een verschuiving aflezen.
Wat moet je kunnen?
- De formule opstellen na een verschuiving of herschaling.
- Uit twee formules afleiden welke transformatie het is.
De kern
| Transformatie van | Nieuwe formule |
|---|---|
| naar rechts | |
| omhoog | |
| verticaal herschalen met factor | |
| horizontaal herschalen met factor |
- Naar links is ; naar beneden is .
- Volgorde: eerst herschalen, dan verschuiven, als de vraag het zo beschrijft (herschalen met 1,17 en dan 1,87 omhoog).
- Wiskunde A gebruikt “verschuiven” en “herschalen” in plaats van translatie en vermenigvuldiging (syllabus, voetnoot bij C2).
- Bij Wiskunde B: Transformaties van grafieken.
Zo wordt het gevraagd
- “Beredeneer welke van de vier formules juist is” na een verschuiving van 85 maanden naar rechts (2019-1 vraag 17).
- De formule van een bovenrand opstellen door verticaal te herschalen en omhoog te schuiven (2022-2 vraag 11).
Zo formuleer je het antwoord. Noem de transformatie, de vervanging in de formule (” vervangen door ”) en de nieuwe formule.
Zo scoor je de punten. Bij 2019-1 vraag 17 (3p): 2p voor ” vervangen door ” (alleen 0 of 2) en 1p voor de formule; controleren met een punt mag ook. Bij 2022-2 vraag 11 (4p): 1p voor het herschalen, 1p voor het verschuiven, 1p voor beide randen bij en 1p voor het verschil.
Uitgewerkt voorbeeld
Verschuiven en herschalen (examenstijl, vergelijk 2019-1 vraag 17)
. De grafiek wordt 10 naar rechts geschoven en verticaal herschaald met factor 2. Geef de formule.
- 10 naar rechts:
- Factor 2:
Controle: ✓
Valkuilen
- Naar rechts schuiven met in plaats van .
- Bij verticaal herschalen alleen een deel van de formule vermenigvuldigen.
- Bij een sinus de periode met de factor delen in plaats van vermenigvuldigen.
Test jezelf
wordt verticaal herschaald met factor 3 en 5 omhoog geschoven. Geef de formule.
.
wordt 4 naar links geschoven. Geef de formule.
.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren: 2019, 2021, 2022, 2023, 2025 — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 13 · 3 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 18 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 11 · 4 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 9 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 10 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 17 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2025 tijdvak 2: vraag 11 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — inzicht dat de golf een horizontale verschuiving van een kwart golflengte is (of 15·sin(a(0 − b)) = 15 oplossen).
- 2023 tijdvak 1: vraag 13 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — sin(0,0172t − 2,3756) herschrijven als sin(0,0172(t − 138,11)) om de verschuiving af te lezen.
- 2023 tijdvak 2: vraag 18 (2p): in vraagstelling — formule h = 75 + 60·sin(0,209(t − d)) als verschoven grafiek.
- 2022 tijdvak 2: vraag 11 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: formule van de bovenrand opstellen door verticaal herschalen met 1,17 en 1,87 omhoog schuiven; verschil bij x = 0: 34,162 − 27,6 = 6,6 m (één decimaal).
- 2022 tijdvak 3: vraag 9 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — de hoogste stand als spiegeling van de laagste stand (symmetrie om AB).
- 2021 tijdvak 1: vraag 8 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: beginpunt een kwart periode verschuiven: d = 5 (of 15, 35, …), of 30·sin(π/10·(0 − d)) = 30 oplossen.
- 2021 tijdvak 2: vraag 10 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — verticaal herschalen met factor ½ ten opzichte van de x-as. vraag 11 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — factor 80 in beide richtingen: evenwichtsstand en amplitude ×80 (mm → cm), periode en beginpunt ×80/10. mm naar cm vergeten: −1.
- 2019 tijdvak 1: vraag 17 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Beredeneer welke van de vier formules juist is’: 85 maanden naar rechts schuiven, t vervangen door t − 85 (formule B), of controleren met het punt (85, 12).
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)