Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, in bijna elk tijdvak meerdere keren: als hele vraag (“hoeveel procent meer/lager”), als beginstap (percentage naar groeifactor) of als slotstap (antwoord in procenten).
Wat moet je kunnen?
- Een procentuele toename of afname berekenen ten opzichte van de juiste referentie.
- Percentages omzetten in groeifactoren en meerdere veranderingen combineren.
- Vanuit een deel en zijn percentage het geheel terugrekenen.
De kern
| Situatie | Zo reken je |
|---|---|
| ”hoeveel procent meer is A dan B” | (de “dan”-waarde in de noemer) |
| erbij / eraf | factor / |
| meerdere veranderingen na elkaar | factoren vermenigvuldigen |
| is gelijk aan | geheel |
| van 12% naar 15% | 3 procentpunt erbij, maar 25% meer |
- Absoluut = het verschil zelf, relatief = het verschil als deel (of percentage) van de referentie.
Zo wordt het gevraagd
- “Bereken hoeveel procent … meer is dan …”, met een antwoord in hele procenten (2025-1 vraag 1).
- Een daling over een kwartaal berekenen uit maandelijkse procentuele veranderingen in een figuur (2021-3 vraag 13).
- Het geheel terugrekenen als een bekend aantal een gegeven percentage is (2024-1 vraag 13).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de berekening met de juiste noemer op, of de groeifactoren en hun product, en geef het antwoord in de gevraagde nauwkeurigheid met ”%”.
Zo scoor je de punten. Bij 2025-1 vraag 1 (3p): 1p per afgelezen waarde en 1p voor het percentage. Bij 2021-3 vraag 13 (4p): 1p voor de afgelezen percentages, 1p voor de groeifactoren, 1p voor het product en 1p voor het antwoord in hele procenten.
Uitgewerkt voorbeeld
De juiste noemer (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 1)
Een vogel verbruikt 84 kJ, terwijl 60 kJ bij zijn gewicht hoort.
- Hoeveel procent meer dan 60? 40%.
- Omgekeerd: hoeveel procent lager is 60 dan 84? , dus 28,6% lager.
Veranderingen na elkaar (examenstijl, vergelijk 2021-3 vraag 13)
Een waarde daalt 4%, stijgt 6% en daalt 10%. Wat is de totale verandering?
- Factoren: , en
- Product:
- Totaal: een daling van 8,4% (niet ).
Valkuilen
- De verkeerde noemer: bij “meer dan B” deel je door B.
- Percentages optellen in plaats van factoren vermenigvuldigen.
- Procentpunt en procent door elkaar halen bij een verandering van een percentage.
- Bij een gevraagde afname het minteken laten staan (“−8,4% afname”).
Test jezelf
Een prijs stijgt van 80 naar 92 euro. Met hoeveel procent?
15%.
36 000 leerlingen is 8% van het totaal. Hoeveel leerlingen zijn er in totaal?
450 000.
Een percentage gaat van 12% naar 15%. Hoe groot is de toename?
3 procentpunt, dat is een toename van 25%.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 15 · 5 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 16 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 20 · 7 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 9 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 17 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 5 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 8 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 17 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 3 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 13 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 22 · 7 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 13 · 2 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 19 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 4 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 6 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 12 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 11 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 2 vraag 21 · 7 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 2 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 6 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 17 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 6 · 2 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 18 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 22 · 6 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 18 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 3 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 4 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 16 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 21 · 7 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 21 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 13 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 18 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 7 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 14 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 15 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 3 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 1 vraag 15 · 3 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 22 · 7 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: vraag 10 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — ‘hoeveel procent groter’: (10,26… − 9,22…)/9,22… · 100% = 11,3% (één decimaal). vraag 15 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — aandeel als percentage: 9 536 520/6⁹ · 100% = 94,6% (één decimaal). vraag 16 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — groeifactor 1,2455 vertalen naar 24,6% per jaar. vraag 20 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — percentage inkomsten uit overige apps (18,26% en 23,52%) en daarmee de inkomsten terugrekenen.
- 2026 tijdvak 2: vraag 9 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — van rentepercentage naar groeifactor (0,7% → 1,007) en terug (1,087 → 8,7%). vraag 17 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — procentuele afwijking (8139 − 8187)/8187 · 100% = −0,58…%, antwoord 0,6% (één decimaal).
- 2025 tijdvak 1: vraag 1 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — ‘hoeveel procent … meer’: (230 − 170)/170 · 100% = 35% (hele procenten). vraag 5 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — 40% van E: M = 2,0·G^0,75. vraag 8 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: groeipercentages −0,17% en 1,69% omzetten naar groeifactoren 0,9983 en 1,0169 en vermenigvuldigen: 1,5% (één decimaal). vraag 14 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — 4% hoger dan aanbevolen = 104, 5% lager = 95 (aanbevolen = 100). vraag 17 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — 20% van 17,2 miljoen en 50% van 19,2 miljoen.
- 2025 tijdvak 2: vraag 3 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — 10% toename als factor 1,1 op C(150) (of twee keer 10%: 280·1,1²). vraag 13 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — procentuele daling (1,092 − 1,1)/1,1 · 100% = 0,72% (twee decimalen). vraag 22 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — 3%, 77,5% en 19,5% van 40 170 km.
- 2024 tijdvak 1: vraag 10 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: percentages drielingen in 1980 en 1991 en de procentuele toename daartussen: 355% (gehele procenten). vraag 13 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — 150 000 hectare is 14%, dus het geheel is 1 071 428; over in 2014: 921 000 hectare (duizenden hectares). vraag 19 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — 4540 ten opzichte van 5500: 17,5% lager (één decimaal).
- 2024 tijdvak 2: vraag 1 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — waterverbruik per week voor (518 l) en na (186 l) de tips; afname (186 − 518)/518 · 100% = 64% (geheel aantal procenten). vraag 4 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — 25% toename per kamer als factor 1,25, twee kamers erbij.
- 2023 tijdvak 1: vraag 6 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — verliespercentages 10%, 4% en 3% omzetten in factoren 0,9, 0,96 en 0,97. vraag 12 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Toon dit aan met behulp van de formules’: procentueel verschil tussen maximum en minimum: 4,5% tegenover 0,5%. vraag 14 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — factor 0,9797 vertalen naar 2,0% afname.
- 2023 tijdvak 2: vraag 11 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — U = 19 unieke van T = 21 woorden: 90% (geheel getal). Volgens de aanvulling is 81% (U = 17) ook goed. vraag 21 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — kortingen omzetten in factoren van het vol tarief (0,6 + 1 = 1,6 enz.).
- 2022 tijdvak 1: vraag 1 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — 70% van het maximum van 10 punten is 7 punten. vraag 2 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Onderzoek of deze bewering juist is’: met één verliespartij 45 van 64 punten = 70,3% ≥ 70%, dus de bewering is onjuist. vraag 6 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — ‘hoeveel procent lager’: (87,5 − 78,5)/87,5 = 10% (geheel getal). vraag 17 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: procentuele toename van een percentage: P(2) = 51,8 en P(5) = 83,9, toename 62% (gehele procenten).
- 2022 tijdvak 2: vraag 6 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — 2,15/1,90 = 1,131, dus 13% extra zeil (hele procenten). vraag 14 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — overlevingspercentages (50%, 18%) als factoren. vraag 18 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: kindersterfte 12/33,1 = 36,2% in 1900; 380% gestegen is factor 4,8 (158,88 miljoen kinderen), sterfte 9,2/158,88 = 5,7%; 6 keer zo klein (geheel getal). vraag 22 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — ‘65% langer’ als factor 1,65.
- 2022 tijdvak 3: vraag 18 (4p): in vraagstelling — ‘meer dan 20% afgelost’: restschuld onder 80% van 250 000.
- 2021 tijdvak 1: vraag 3 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: 12 000 antwoorden, 1,3% boven 1000 (156), rest na aftrek 4103 beneden de 20: 34,2% (één decimaal). vraag 4 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — 276/3412 = 8,08%, verschil 1,6% aflezen, 6,5% van 4329 = 281 keer. vraag 16 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — 25% van de opbrengst gaat naar de prijzenpot. vraag 18 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — reële stijging (917 − 661)/661 = 38,7% (één decimaal). vraag 21 (7p): in vraagstelling — aandeel 35% van 376,3 miljard.
- 2021 tijdvak 2: vraag 21 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — groeifactor 1,379 vertalen naar 38%.
- 2021 tijdvak 3: vraag 7 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — 44% van 1020: 449 miljoen ton (gehele miljoenen). vraag 13 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: procentuele toe- en afnamen (−5,5; 4,5; −16) omzetten in groeifactoren en vermenigvuldigen: 0,829, dus 17% daling (hele procenten), marge 0,5%. vraag 18 (3p): in vraagstelling — ‘hoeveel procent van de tijd’.
- 2019 tijdvak 1: vraag 7 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — 3 767 940 als percentage van 18 miljoen: 20,9%, dus de verslaggever heeft geen gelijk. vraag 8 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — model A₂ = 36 500 tegenover 30 000: 22% hoger (gehele procenten). vraag 14 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — procentuele stijging vergelijken (bewering 1). vraag 15 (3p): in vraagstelling — aandeel als percentage.
- 2019 tijdvak 2: vraag 1 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: 35,5 miljoen vakanties / 2,78 = 12,77 miljoen vakantiegangers; dat is 80,7%, dus populatie 12,77/0,807 = 15 824 000 (gehele duizendtallen). vraag 3 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — aandeel buitenland 47,1% en 50,1%. vraag 11 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — relatieve afwijking als percentage van de lengte.
- 2018 tijdvak 1: vraag 15 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — groei in de eerste en tweede helft van het jaar (0,88 en 0,32 cm): 73% van de jaarlijkse groei (gehele procenten).
- 2018 tijdvak 2: vraag 22 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — 0,68% per meter als groeifactor 1,0068.