Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren: als hele vraag (“hoeveel keer zo groot”, gewogen gemiddelde) of als stap in een onderzoeksvraag. Vaak met een afrondinstructie (gehelen, één of twee decimalen).
Wat moet je kunnen?
- Berekenen hoeveel keer zo groot of zo klein iets is.
- Een geheel verdelen volgens een verhouding.
- Een gewogen gemiddelde berekenen (mengsels, gemiddelde per eenheid).
De kern
| Vraag | Berekening |
|---|---|
| A is hoeveel keer zo groot als B? | |
| A is hoeveel keer zo klein als B? | |
| verhouding bij totaal | delen van ; deel A |
| mengsel van met waarde en met | |
| per eenheid (bijvoorbeeld salaris per punt) | totaal gedeeld door aantal eenheden |
- Met grote getallen: werk met machten van 10, bijvoorbeeld .
- “Twee keer zo groot” is , niet ; “twee keer zo groot geworden” is een toename van 100%.
Zo wordt het gevraagd
- “Onderzoek hoeveel keer zo groot” een schatting is als het werkelijke aantal (2026-1 vraag 1).
- De temperatuur van een mengsel van koud en warm water berekenen (2024-2 vraag 2).
- Een salaris berekenen zodat het salaris per WAR-punt gelijk is aan dat van leeftijdgenoten (2024-1 vraag 20).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de deling op met welke grootheid boven en welke onder staat, en geef het antwoord in de gevraagde nauwkeurigheid (“8,5 keer zo groot”).
Zo scoor je de punten. Bij 2024-1 vraag 20 (3p): 1p voor de afgelezen waarde (alleen als die in het gegeven interval ligt), 1p voor de waarde per eenheid en 1p voor het antwoord in twee decimalen. Bij 2026-1 vraag 1 (2p): 1p voor de schatting en 1p voor de verhouding in één decimaal.
Uitgewerkt voorbeeld
Gewogen gemiddelde (examenstijl, vergelijk 2024-2 vraag 2)
Je mengt 2 liter water van 15 °C met 3 liter van 45 °C. Wat is de temperatuur van het mengsel?
- 33 °C
Controle: dichter bij 45 dan bij 15, want er is meer warm water ✓
Hoeveel keer zo groot (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 1)
Een schatting geeft mogelijkheden, het werkelijke aantal is . Hoeveel keer zo groot is de schatting? Geef je antwoord in één decimaal.
- 4,8 keer
Valkuilen
- De deling omdraaien: “A als B” betekent gedeeld door .
- Bij een mengsel het gewone gemiddelde nemen in plaats van het gewogen gemiddelde.
- Bij een verhouding delen door in plaats van door .
Test jezelf
Een mengsel bevat zand en grind in de verhouding 3 : 5. Hoeveel kg zand zit er in 400 kg mengsel?
150 kg.
en . Hoeveel keer zo groot is A als B?
400 keer.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 2, vraag 2: verhouding van een puzzel en een stukje vergelijken (3p) · antwoord
- 2026 tijdvak 2, vraag 19: hoeveel keer zo zwaar een jachtluipaard is als een duif (3p) · antwoord · uitwerkbijlage
- 2023 tijdvak 1, vraag 22: verhouding mannen en vrouwen en baby’s per 26 dagen (7p) · antwoord · uitwerkbijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren: 2018, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 1 · 2 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 1 · 2 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 2 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 5 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 19 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2026 tijdvak 2 vraag 23 · 7 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 10 · 2 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 20 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 2 vraag 2 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 22 · 7 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 2 vraag 18 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 10 · 4 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: vraag 1 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — ‘Onderzoek hoeveel keer zo groot’ de schatting is: 30¹⁰/(6,93·10¹³) = 8,5 (één decimaal).
- 2026 tijdvak 2: vraag 1 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — roosterverhoudingen 200/1, 100/2, 50/4, … als breuk of decimaal getal. vraag 2 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — uit breedte/hoogte van de puzzel (49/36) en de vorm van een stukje (hoogte = 1,04 × breedte) afleiden dat k/r ongeveer 1,41 moet zijn, dus 17 × 12. vraag 19 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — hoeveel keer zo zwaar: 10^1,7 / 10^(−0,4) = 126 (in gehelen). vraag 23 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — eindantwoord als verhouding van twee zeer grote aantallen.
- 2025 tijdvak 2: vraag 10 (2p): in vraagstelling — vaste factor waarmee de snelheid toeneemt als L verdubbelt.
- 2024 tijdvak 1: vraag 20 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: salaris per WAR-punt voor 24-jarigen (0,66/0,26 = 2,538 miljoen) en dat keer 0,76: 1,93 miljoen dollar (twee decimalen). WAR-waarde aflezen in [0,25; 0,27].
- 2024 tijdvak 2: vraag 2 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — mengtemperatuur als gewogen gemiddelde: (3,2·10 + 4·60)/7,2 = 37,8 °C (één decimaal).
- 2023 tijdvak 1: vraag 22 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — verhouding mannen : vrouwen = 1,04 : 1, dus vrouwen = 195/2,04; baby’s per 26 dagen = jaartotaal · 26/365.
- 2022 tijdvak 2: vraag 18 (4p): in vraagstelling — ‘hoeveel keer zo klein’.
- 2018 tijdvak 2: vraag 10 (4p): in vraagstelling — ‘hoeveel keer zo groot’.
- Niet meegeteld: 2026-2 vraag 5 (via een aanvulling op het correctievoorschrift voor iedereen goed gerekend).
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)