Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren: een directe formule opstellen uit een patroon of uit “in gelijke stappen”, een term of een aantal termen berekenen, vaak als onderdeel van een grotere opgave (kaartenhuis, buizen, rondetijden).
Wat moet je kunnen?
- Herkennen dat een rij rekenkundig is: het verschil tussen opeenvolgende termen is constant.
- Een directe en een recursieve formule opstellen, ook uit een patroon of een tekening.
- Een term berekenen, of berekenen bij welke een grens wordt bereikt.
De kern
| Formule | Rij met beginterm en verschil |
|---|---|
| recursief | , met gegeven |
| direct (start bij ) | |
| direct (start bij ) | |
| verschil uit twee termen |
- “In 9 gelijke stappen van 20 naar 4” betekent 9 keer hetzelfde verschil erbij: .
- Let op waar de nummering begint: de syllabus laat zowel als toe.
- De som van termen: zie Somrij en somteken.
Zo wordt het gevraagd
- “Laat zien hoe de lineaire formule … afgeleid kan worden” bij ribben die in gelijke stappen kleiner worden (2018-1 vraag 19).
- Een directe formule opstellen voor het aantal kaarten in laag van een kaartenhuis (2021-2 vraag 13).
- Rondetijden die elke ronde met hetzelfde verval toenemen (2022-2 vraag 22).
Zo formuleer je het antwoord. Noem de beginterm, het aantal stappen, het verschil met berekening en de formule met de betekenis van .
Zo scoor je de punten. Bij 2018-1 vraag 19 (3p): 1p voor , 1p voor “9 gelijke stappen van 20 naar 4” en 1p voor het verschil . Bij 2021-2 vraag 13 (2p): 1p voor de staande kaarten () en 1p voor de liggende kaarten () met het totaal .
Uitgewerkt voorbeeld
Verschil uit gelijke stappen (examenstijl, vergelijk 2018-1 vraag 19)
Een rij planken wordt van 30 cm in 8 gelijke stappen korter tot 6 cm. Geef een directe formule.
- Beginterm ; 8 stappen van 30 naar 6.
- (controle: ✓)
Formule uit een patroon (examenstijl, vergelijk 2021-2 vraag 13)
In rij van een zaal staan stoelen (). Hoeveel stoelen staan er in rij 15, en in rij 1 tot en met 15 samen?
- Rij 15: stoelen.
- Samen: 510 stoelen (rij 1 heeft 6 stoelen).
Valkuilen
- Het aantal stappen verwarren met het aantal termen: van tot zijn 8 stappen en 9 termen.
- De directe formule met in plaats van als de rij bij begint.
- Een minteken vergeten bij een dalende rij.
Test jezelf
Een rekenkundige rij heeft en verschil 4. Bereken .
47.
. Voor welke is voor het eerst groter dan 100?
geeft , dus ().
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2024, 2025 — 75%.
Examen Vraag Antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 23 · 6 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 18 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 22 · 6 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 22 · 7 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 13 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 15 · 3 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 9 · 3 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 19 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2025 tijdvak 1: vraag 23 (6p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: buislengtes nemen telkens met hetzelfde aantal cm toe: 25 buizen van 30 tot 270 cm, verschil 10 cm.
- 2024 tijdvak 2: vraag 18 (3p): in vraagstelling — aantal kratten per laag met afwisselende formules voor even en oneven lagen.
- 2022 tijdvak 2: vraag 22 (6p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: rondetijden met constant verval vormen een rekenkundige rij: 38,445 + (n − 1)·v; eerste ronde 1,65·23,3.
- 2022 tijdvak 3: vraag 22 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — lineair toenemend aantal auto’s per jaar als rekenkundige rij.
- 2021 tijdvak 2: vraag 13 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: directe formules voor staande kaarten (2n) en liggende kaarten (n − 1) in laag n opstellen en optellen: K(n) = 3n − 1. vraag 15 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — K(n) ≤ 54 geeft 18 lagen, T(18) = 495, dus 10 pakjes.
- 2019 tijdvak 1: vraag 9 (3p): in vraagstelling — lineair dalende verkoop als rekenkundige rij.
- 2018 tijdvak 1: vraag 19 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Laat zien hoe de lineaire formule … afgeleid kan worden’: u₀ = 20, in 9 gelijke stappen naar 4: verschil (4 − 20)/9 = −1,78.