Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, vaak meerdere keren per tijdvak: een trendlijn of model opstellen uit twee punten (uit een figuur of tabel), en berekenen wanneer een grens of een andere lijn wordt bereikt.
Wat moet je kunnen?
- De richtingscoëfficiënt en beginwaarde bepalen uit twee punten, een tabel of een figuur.
- Een lineaire formule opstellen en de betekenis van vastleggen.
- Berekenen wanneer een lijn een grens of een andere lijn snijdt, en dat terugvertalen naar de context.
De kern
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| (richtingscoëfficiënt) | toename van per stap van 1 in ; negatief bij een dalende lijn |
| (beginwaarde) | bij |
| evenwijdige lijnen | zelfde |
- Formule uit twee punten: eerst , dan door één punt in te vullen.
- Snijpunt van twee lijnen: stel de formules gelijk en los op.
- “Elk jaar evenveel erbij” of een trendlijn die “een rechte lijn is”: dat is een lineair model.
- Lees punten uit een figuur zo ver mogelijk uit elkaar af; het correctievoorschrift geeft daarbij een afleesmarge.
Zo wordt het gevraagd
- “Stel met behulp van de figuur een formule op” voor een kostprijs en bereken wanneer twee lijnen gelijk zijn (2018-1 vraag 1).
- Het jaar berekenen waarin een lineaire groei een gegeven waarde zou bereiken (2026-1 vraag 2).
- Het verband tussen twee temperatuurschalen opstellen uit twee referentiepunten (2022-3 vraag 1).
Zo formuleer je het antwoord. Noem de afgelezen punten, de richtingscoëfficiënt met berekening, de formule (met wat is), de vergelijking die je oplost en de conclusie in de context.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-1 vraag 2 (4p): 1p voor twee afgelezen punten (marge 5), 1p voor de toename per jaar, 1p voor de vergelijking en 1p voor het jaartal. Bij 2018-1 vraag 1 (5p) is elke richtingscoëfficiënt in het interval goed, zolang die uit afgelezen punten volgt.
Uitgewerkt voorbeeld
Trendlijn uit een figuur en snijpunt (examenstijl, vergelijk 2018-1 vraag 1)
Uit een figuur lees je af: in 2010 kostte iets 14 cent, in 2018 9 cent, met een lineaire daling. Een tweede product kost ( in 2010). Wanneer kosten ze evenveel?
- , dus
- geeft , dus
- valt in 2017.
Controle: en ✓
Twee referentiepunten (examenstijl, vergelijk 2022-3 vraag 1)
Op een schaal X is 20 °X gelijk aan 0 °C en 80 °X gelijk aan 100 °C. Welke temperatuur in °C hoort bij 0 °X?
- 60 °X erbij is 100 °C erbij, dus °C per °X.
- : −33,3 °C.
Valkuilen
- en omdraaien, of het minteken van een dalende lijn vergeten.
- gelijkstellen aan de waarde in het eerste jaar terwijl ergens anders ligt.
- Punten te dicht bij elkaar aflezen, zodat de richtingscoëfficiënt buiten de afleesmarge valt.
- Een lijn verlengen door te tekenen in plaats van te rekenen, terwijl om een berekening wordt gevraagd.
Test jezelf
Een lijn gaat door en . Geef de formule.
; geeft : .
. Wanneer is ?
, dus .
Twee lijnen zijn evenwijdig. Wat weet je van hun formules?
Ze hebben dezelfde richtingscoëfficiënt; alleen verschilt.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 3 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 20 · 7 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 16 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 17 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 21 · 9 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 3 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 3 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 1 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 2 · 5 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 21 · 7 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 3 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 5 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 16 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 20 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 1 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 2 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 4 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 22 · 7 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 6 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 9 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 20 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 1 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 3 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 1 · 5 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: vraag 2 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: jaarlijkse toename (helling 40 per jaar) uit twee punten en de lineaire vergelijking 2390 + 40t = 2853 oplossen; t = 11,57… dus 2006. vraag 3 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — speelsterkte Stockfish als lineaire formule 3136 + 39t (beginwaarde omrekenen naar 1 januari 2010). vraag 20 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — twee lineaire modellen uit twee jaren (2017 en 2020).
- 2025 tijdvak 1: vraag 16 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Stel een formule op voor de trendlijn’ door (0,9; 507) en (1,4; 214): richtingscoëfficiënt −586, G = −586V + 1034,4. vraag 17 (3p): in vraagstelling — aantal met myopie neemt elk jaar met hetzelfde aantal toe: (9,64 − 3,44)/32 = 194 000 per jaar (duizendtallen).
- 2024 tijdvak 1: vraag 21 (9p): zichtbaar in correctievoorschrift — twaalfdelenregel: eerste uur stijging 105/6 = 17,5 cm, dus W = −123 + 17,5t.
- 2024 tijdvak 2: vraag 3 (4p): in vraagstelling — kosten per douchebeurt K = 5,75 + 2,92t tegenover 5,8 cent per minuut.
- 2023 tijdvak 1: vraag 3 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: uit de tabel het lineaire verband p = 0,1d + 1 opstellen.
- 2023 tijdvak 2: vraag 1 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — H = −5,63V + 2366,67 per m² invullen voor V = 180 en vermenigvuldigen met 180: 243 589 ≈ 243 600 euro (‘Toon aan’). vraag 2 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — lineair model per m² opstellen uit (50, 2429) en (90, 2080): H = −8,725V + 2865,25. vraag 21 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — kostenformules K = 5 + 19,36x, K = 23 + 16,94x en K = 105 + 12,10x en hun snijpunten.
- 2022 tijdvak 1: vraag 3 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: vergelijking van de getekende lijn p = ⅔t + 10 opstellen en ⅔t + 10 = 38 oplossen: t = 42, dus 2024. vraag 5 (4p): uitwerkbijlage en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Onderzoek … of deze schatting overeenkomt’ met lineaire toename: richtingscoëfficiënt 0,15 (interval [0,13; 0,17]) uit twee afgelezen punten; lineair 93,94 jaar in 2099 tegenover 90,78, conclusie. vraag 16 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — druk in de bloeddrukmeter P = 170 − 10t.
- 2022 tijdvak 2: vraag 20 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — P lineair van 41,2 (1960) naar 11,4 (2015): P = −0,54t + 41,2.
- 2022 tijdvak 3: vraag 1 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: lineair verband tussen °F en °C uit twee punten (32 °F = 0 °C, 96 °F = 37 °C): 64 °F stijging is 37 °C, dus 0 °F = −18,5 °C. vraag 2 (3p): in vraagstelling — C = 5/9·(F − 32). vraag 4 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Stel deze formule op. Licht je antwoord toe’: Rankine evenwijdig aan Fahrenheit, dus p = 5/9 ≈ 0,56; 0 °Ra = −273,15 °C, dus C = 0,56R − 273,15. vraag 22 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — aantal auto’s neemt vanaf 1997 ongeveer lineair toe; gemiddeld jaar 2011 met 43 miljoen auto’s.
- 2021 tijdvak 2: vraag 6 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — T = 15 − 0,0065h = −56,5 oplossen: h = 11 000 m. vraag 9 (3p): in vraagstelling — doelvorm T_P = a·M + b.
- 2021 tijdvak 3: vraag 7 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — recyclepercentage lineair: 2 + 60·0,7 = 44% in 2050. vraag 20 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Laat met een berekening zien’: evenwichtsstand stijgt lineair; richtingscoëfficiënt (9,2 − 5,3)/30 = 0,13 en beginwaarde (5,3 + 14,2)/2 = 9,75.
- 2019 tijdvak 1: vraag 1 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: trendlijn vanaf 2003 als rechte lijn: twee punten aflezen (2005, 30 000) en (2012, 27 000), afname per jaar, doortrekken naar 2020: 24 000 (gehele duizendtallen), marge 1000. vraag 3 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — lijn door (0, 198) en (20, 244): G = 2,3t + 198; vet blijft constant 16 g.
- 2019 tijdvak 2: vraag 2 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — trendlijn A = 300t + 11 100.
- 2018 tijdvak 1: vraag 1 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Stel met behulp van de figuur een formule op’: twee punten aflezen (0, 18) en (12, 8), richtingscoëfficiënt −0,83 (interval [−0,86; −0,8]), k_z = −0,83t + 18. vraag 2 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: k_m = 2·k_l: 0,28t + 4,3 = 2(−0,31t + 10) oplossen (of tabel): t = 17,4, dus 2026. vraag 7 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — 3600 bitcoins per dag (24·6·25) of 1,314 miljoen per jaar erbij: 12,2 + 1,314x = 18 oplossen: 2018.
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)