Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren, meestal als stap in een grotere vraag (totale lengte, totaal aantal, totale opbrengst), soms als kern van een vraag van 2 tot 4 punten.
Wat moet je kunnen?
- Een uitdrukking met het somteken lezen: welke termen worden opgeteld, van welke tot welke ?
- Een som berekenen met de GR, door de termen op te tellen of met een somformule.
- Het verband tussen een rij en zijn somrij gebruiken.
De kern
| Situatie | Zo bereken je de som |
|---|---|
| rekenkundige rij | |
| meetkundige rij , t/m | |
| elke rij | met de GR de som van de rij laten uitrekenen |
- Somrij ; dan geldt .
- Tel het aantal termen goed: van tot en met zijn het 11 termen.
- De somformule voor een meetkundige rij staat niet op de formulelijst van het examen; in 2021-3 werd hij in de opgave gegeven.
Zo wordt het gevraagd
- Een percentage berekenen “gebruik makend van bovenstaande somformule” (2023-1 vraag 8).
- Aantonen dat met de formules van de rij en de somrij (2021-2 vraag 14).
- Een totaal over vele jaren of onderdelen, waarbij de som een tussenstap is (2025-1 vraag 23).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf op welke som je berekent (welke termen, van waar tot waar), beschrijf hoe je hem met de GR uitrekent of schrijf de termen uit, en geef de uitkomst met eenheid.
Zo scoor je de punten. Bij 2023-1 vraag 8 (2p): 1p voor beschrijven hoe je de som met de GR berekent (of het uitschrijven van de termen) en 1p voor het antwoord in één decimaal. Bij 2025-1 vraag 23 levert “beschrijven hoe de totale lengte berekend kan worden” een eigen punt op.
Uitgewerkt voorbeeld
Totale lengte met een rekenkundige rij (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 23)
Een kunstwerk bestaat uit buizen van 20 cm, 40 cm, 60 cm, …, 260 cm. Wat is de totale lengte?
- Elke buis is 20 cm langer: rekenkundige rij. Aantal buizen:
- Som: cm
- Met de GR: de som van voor tot en met geeft ook .
Controle: gemiddelde buis 140 cm, ✓
Valkuilen
- Eén term te veel of te weinig optellen: let op of bij 0 of bij 1 begint.
- De somformule voor een meetkundige rij gebruiken bij een rekenkundige rij (of omgekeerd).
- Bij “aantal termen” vergeten +1 te doen: van 20 tot 260 in stappen van 20 zijn het 13 buizen, niet 12.
Test jezelf
Bereken .
93. Met de somformule: .
Bereken .
Rekenkundige rij met verschil 3: termen. Som: 440.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren: 2021, 2022, 2023, 2024, 2025 — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 23 · 6 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 8 · 4 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 12 · 4 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 19 · 4 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 8 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 22 · 6 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 22 · 7 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 14 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 15 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 16 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 8 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 9 · 4 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2025 tijdvak 1: vraag 23 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — totale lengte Σ(30 + 10k) voor k = 0 t/m 24 = 3750 cm, of 25 × gemiddelde 150.
- 2025 tijdvak 2: vraag 8 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — kernonderdeel: totale lengte van steen 2 t/m 12 als Σ 19,08·1,5ⁿ (n = 2 tot 12) = 7340 mm, plus dikte steen 1 en hoogte steen 12.
- 2024 tijdvak 1: vraag 12 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: aandeel meerlingen als som Σ P(k) voor k = 2 t/m 9 met 80 in plaats van 89 (1,26%), dus eenlingen 98,7% (één decimaal).
- 2024 tijdvak 2: vraag 19 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: totaal aantal kratten: lagen 1-10 optellen (225, tabel of twee Σ-sommen), lagen 11-29 elk 42 (798), twee torens plus overspanning: 6996.
- 2023 tijdvak 1: vraag 8 (2p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: T(7) = Σ W(k) voor k = 0 t/m 6 met W(k) = 3·0,97ᵏ met de GR berekenen (beschrijven hoe 1p) of de termen optellen: 19,2% (één decimaal).
- 2022 tijdvak 2: vraag 22 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — som van 7 ronden: 269,115 + 21v < 276,7 (of Σ Tₖ), v = 0,36 s (twee decimalen).
- 2022 tijdvak 3: vraag 22 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — totale opbrengst 1997-2025 als 29 × de opbrengst van het middelste jaar of als somrij van een rekenkundige rij.
- 2021 tijdvak 2: vraag 14 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Toon … aan dat T(n) − T(n − 1) = K(n)’: T(n − 1) = 3/2(n − 1)² + ½(n − 1) uitwerken en aftrekken. vraag 15 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — totaal aantal kaarten T(18) met de somformule. vraag 16 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — ‘Onderzoek met een berekening welke kaartenhuizen’: 162 kaarten, T(10) = 155 ≤ 162 < T(11) = 187, rest 7 = T(2): huizen van 10 en 2 lagen.
- 2021 tijdvak 3: vraag 8 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘uitsluitend met behulp van bovenstaande uitgangspunten’: som 250 + 250·1,041 + 250·1,041² + 250·1,041³ = 1063 plus 6050: 7113 miljoen ton. vraag 9 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Laat zien hoe deze formule met behulp van S(t) kan worden opgesteld’: T = 6050 + 250·(1 − 1,041^(t+1))/(1 − 1,041) herleiden tot 6348·1,041ᵗ − 48.
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)