Prioriteit: 🔴 Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, als losse “geef de transformatie(s)“-vraag (2–3p) of als opzet van een hele opgave (6p).
Wat moet je kunnen?
- Bij een gegeven transformatie het nieuwe functievoorschrift opstellen.
- Bij twee formules de transformatie(s) noemen, zo nodig in de juiste volgorde.
- Uit een verschuiving of rek een onbekende parameter berekenen.
De kern
| Transformatie | Nieuwe formule |
|---|---|
| translatie naar rechts | |
| translatie omhoog | |
| vermenigvuldiging t.o.v. de -as met | |
| vermenigvuldiging t.o.v. de -as met | |
| spiegelen in de -as | |
| spiegelen in de -as |
- Vermenigvuldiging t.o.v. de -as werkt verticaal (de -as blijft liggen).
- Volgorde: eerst translatie omhoog en dan vermenigvuldigen t.o.v. de -as geeft iets anders dan andersom.
- is een vermenigvuldiging t.o.v. de -as met , niet met 2.

Zo wordt het gevraagd
- “De grafiek van g kan ontstaan uit de grafiek van f door middel van één transformatie. Geef deze transformatie.” (2026-1 vraag 4, 2p).
- “Geef deze twee transformaties in de juiste volgorde.” (2026-2 vraag 14, 3p).
- “De grafiek van f wordt naar rechts en omhoog verschoven.” Stel op (2024-1 vraag 6, 6p).
- Translatie van 2 naar rechts en omhoog, zodat op ligt (2023-2 vraag 2).
Zo formuleer je het antwoord. Noem elke transformatie met de vaste termen en de getallen: “translatie 3 naar rechts en 39 omhoog”, “vermenigvuldiging ten opzichte van de y-as met factor ½”. Bij twee transformaties is de volgorde deel van het antwoord. Vervangen van door is een vermenigvuldiging ten opzichte van de y-as met ½.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-2 vraag 14 1p per transformatie en 1p voor de juiste volgorde; bij 2026-1 vraag 4 1p voor het soort transformatie en 1p voor de factor. Bij 2024-1 vraag 6 (6p) scoren het beeldpunt, de verschuiving en het voorschrift van elk apart.
Uitgewerkt voorbeeld
Volgorde van transformaties (examenstijl, vergelijk 2026-2 vraag 14)
en . Welke twee transformaties, in welke volgorde?
- Schrijf als
- Eerst translatie :
- Dan vermenigvuldiging t.o.v. de -as met 2: ✓
Andersom (eerst ×2, dan translatie ) geeft : dat is een andere grafiek.
Eén transformatie (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 4)
en . : vermenigvuldiging t.o.v. de -as met .
Valkuilen
- lezen als 3 naar links.
- “Ten opzichte van de -as” verwarren met “in de -richting”.
- De volgorde omdraaien als die in de vraag gevraagd wordt.
Test jezelf
wordt 4 naar links en 1 omlaag geschoven. Geef de formule.
.
Welke transformatie voert over in ?
Vermenigvuldiging t.o.v. de -as met 5.
Welke translatie voert ook over in ?
: translatie van naar links.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 — 87,5%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 4 · 2 punten antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 12 · 6 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 10 · 7 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 14 · 3 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 6 · 6 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 2 · 6 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 5 · 4 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 1 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 3 · 5 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 3 · 5 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 4 · 3 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 11 · 5 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 13 · 4 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: Vraag 4 (2p): in vraagstelling — kernonderdeel, volledige vraag. “De grafiek van g te laten ontstaan uit de grafiek van f door middel van één transformatie. Geef deze transformatie.” Antwoord: vermenigvuldiging t.o.v. de y-as met factor ½ (x vervangen door 2x). Vraag 12 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — de baan van de tweede puntbeweging ontstaat uit de baan van de vorige vraag door een vermenigvuldiging t.o.v. de x-as met factor ½a. Komt 2× voor; vraag 4 is een volledige, letterlijke “geef de transformatie”-vraag (2p), vraag 12 is een indirecte toepassing.
- 2026 tijdvak 2: Vraag 10 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — g ontstaat uit f via een vermenigvuldiging t.o.v. de y-as met ½ en t.o.v. de x-as met ¼. Vraag 14 (3p): in vraagstelling — kernonderdeel, volledige vraag. Twee transformaties (translatie en vermenigvuldiging t.o.v. de x-as) die de grafiek van f op die van g afbeelden, in de juiste volgorde. Frasering: “Geef deze twee transformaties in de juiste volgorde.” Komt 2× voor (10 scorepunten betrokken), in v14 volledig kernonderdeel inclusief de volgorde-eis.
- 2024 tijdvak 1: Vraag 6 (6p): in vraagstelling — kernonderdeel, volledige vraag. Frasering: “De grafiek van f wordt naar rechts en omhoog verschoven. Hierdoor ontstaat de grafiek van de functie g.” Komt 1× voor, dominant thema van opgave “Verschuiven” (6p).
- 2023 tijdvak 2: Vraag 2 (6p): in vraagstelling — “De grafiek van f ondergaat een translatie van 2 naar rechts en b omhoog.” Waarde van b bepalen zodat S op de nieuwe grafiek g ligt. Vraag 5 (4p): in vraagstelling — h ontstaat uit f “door middel van meerdere translaties en één vermenigvuldiging ten opzichte van de x-as” met factor p; p wordt bepaald via de amplitude-verhouding tussen h en f. Komt 2× voor, beide keren kernonderdeel (10 scorepunten samen).
- 2022 tijdvak 1: Vraag 1 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — “De grafiek van fp ontstaat uit de grafiek van f1 door een vermenigvuldiging met p ten opzichte van de x-as.” Komt 1× voor, als derde alternatieve bewijsroute.
- 2021 tijdvak 1: Vraag 3 (5p): in vraagstelling — “De grafiek van g wordt 1 omhoog geschoven. Zo ontstaat de grafiek van de functie h.” Verticale translatie van een grafiek. Komt 1× voor, uitgangspunt van vraag 3.
- 2019 tijdvak 1: Vraag 3 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — “De grafiek van f_p ontstaat uit de grafiek van g(x)=√x door deze p naar rechts en p omhoog te verschuiven.” Vraag 4 (3p): in vraagstelling — randpunt van f_p ligt op grafiek van f_{p−1}; relatie tussen verschoven grafieken uit dezelfde familie. Komt 2× voor, kernidee van het tweede deel van opgave “Altijd raak” (8 scorepunten samen).
- 2018 tijdvak 1: Vraag 11 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, “De grafiek van deze functie h ontstaat door de grafiek van een functie f_k te spiegelen in de x-as en de beeldgrafiek vervolgens omhoog te schuiven.” Vraag 13 (4p): in vraagstelling — “De grafiek van f_inv wordt ten opzichte van de x-as met factor ½ vermenigvuldigd. Zo ontstaat de grafiek van de functie g.” Komt 2× voor (9 scorepunten betrokken), beide keren kernonderdeel van de opgave.