Prioriteit: 🟠 Midden
In 4 van de 6 examenjaren, vaak als opdracht om een (openings)balans op te stellen in de uitwerkbijlage (2–3p).
Wat moet je kunnen?
- Posten in de juiste rubriek plaatsen.
- Een openingsbalans opstellen en het eigen vermogen als sluitpost berekenen.
- Voorbeelden geven van immateriële, materiële en financiële vaste activa.
De kern
| Debet (activa) | Credit (passiva) |
|---|---|
| Vaste activa (langer dan 1 jaar) | Eigen vermogen: aandelenkapitaal, reserves (algemene, agio-, herwaarderingsreserve) |
| immaterieel: goodwill, octrooien, vergunningen | Voorzieningen: onderhoud, garantie, pensioen |
| materieel: gebouwen, machines, inventaris | Lang vreemd vermogen: zie Vormen van lang vreemd vermogen |
| financieel: deelnemingen, verstrekte langlopende leningen | Kort vreemd vermogen: crediteuren, rekening-courant, te betalen btw (zie Vormen van kort vreemd vermogen) |
| Vlottende activa: voorraad, debiteuren, te vorderen btw, liquide middelen |
- Totaal activa = totaal passiva. Bij een eenmanszaak is het eigen vermogen vaak de sluitpost.
- Naam van het eigen vermogen verschilt per rechtsvorm: eigen vermogen (eenmanszaak), vermogen per firmant (vof), aandelenkapitaal plus reserves (bv, nv).
- Ratio’s op basis van de balans: zie Liquiditeitsratio’s en Solvabiliteitsratio’s.
Zo wordt het gevraagd
- Voorbeelden geven van immateriële, materiële en financiële vaste activa (2026-1 vraag 2, 2p).
- Een balans opstellen na investering en financiering (2026-1 vraag 22, 2p).
- “Stel de verwachte openingsbalans per [datum] op.” (2021-1 vraag 8).
- Een openingsbalans opstellen met een financieringsvoorwaarde (2022-1 vraag 8, 3p).
Zo formuleer je het antwoord. Zet elke post aan de goede kant (activa debet, vermogen credit), gebruik de namen uit de opgave en laat berekeningen van posten zien in de ruimte voor berekeningen. Controleer dat beide kanten even groot zijn en vul het eigen vermogen of een lening als sluitpost in als de opgave dat vraagt (bijvoorbeeld via de verhouding totaal vermogen / vreemd vermogen).
Zo scoor je de punten. Punten per groep posten: bij 2021-1 vraag 8 (4p) 1p voor vooruitbetaalde bedragen, 1p voor het eigen vermogen, 1p voor lening en crediteuren en 1p voor het balanstotaal. Bij 2026-1 vraag 2 2p voor drie juiste voorbeelden van vaste activa en 1p voor twee.
Uitgewerkt voorbeeld
Openingsbalans eenmanszaak (examenstijl, vergelijk 2021-1 vraag 8)
Gebouw €200.000, inventaris €50.000, voorraad €30.000, liquide middelen €20.000. Hypothecaire lening €150.000, crediteuren €40.000.
- Totaal activa:
- Eigen vermogen (sluitpost): €110.000
| Activa | Passiva | ||
|---|---|---|---|
| gebouw | 200.000 | eigen vermogen | 110.000 |
| inventaris | 50.000 | hypothecaire lening | 150.000 |
| voorraad | 30.000 | crediteuren | 40.000 |
| liquide middelen | 20.000 | ||
| totaal | 300.000 | totaal | 300.000 |
Valkuilen
- Een voorziening tot het eigen vermogen rekenen.
- Te vorderen btw (activa) en te betalen btw (passiva) verwisselen.
- Het deel van een lening dat binnen een jaar wordt afgelost vergeten als kort vreemd vermogen, als de opgave dat vraagt.
Test jezelf
Onder welke rubriek valt een octrooi?
Immateriële vaste activa.
Waar staat een garantievoorziening?
Aan de creditzijde, als aparte rubriek voorzieningen (niet in het eigen vermogen).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 6 examenjaren — 66,7%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 2 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 22 · 2 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2024 tijdvak 1 vraag 15 · 4 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2024 tijdvak 1 vraag 16 · 2 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2021 tijdvak 1 vraag 8 · 4 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2021 tijdvak 3 vraag 29 · 3 punten antwoord bijlage Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
- Gevolgen van financiële feiten voor balans en resultatenrekening
- Vormen van lang vreemd vermogen
- Vormen van kort vreemd vermogen
- Controleverklaring en externe accountant
- Financiële en niet-financiële informatie
- Voorraadwaardering