Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 6 examenjaren, als bouwsteen in bijna elke kostprijs-, break-even- of begrotingsvraag, en soms als verklaarvraag (1–3p).
Wat moet je kunnen?
- Kostensoorten indelen in constant of variabel en dat motiveren.
- De totale constante kosten van een jaar samenstellen.
- Met de differentiemethode constante en variabele kosten uit twee kostenniveaus halen.
- Uitleggen waarom veel constante kosten het bedrijfsrisico vergroten.
De kern
| Soort | Voorbeelden | Bij meer productie |
|---|---|---|
| constant | huur, afschrijving, vaste lonen, interest, verzekering | totaal gelijk, per stuk lager |
| (proportioneel) variabel | grondstoffen, inkoop, verpakking, commissie | totaal stijgt evenredig, per stuk gelijk |
Differentiemethode
- Bedrijfsrisico: bij veel constante kosten daalt het resultaat snel als de afzet daalt (de kosten blijven).
- Basis voor Break-even analyse en Integrale kostprijs en variabele kostprijs.
Zo wordt het gevraagd
- “Bereken de verwachte constante kosten over [jaar]”: personeelskosten, interest, afschrijving en overige kosten optellen (2021-1 vraag 11, 3p).
- “Bereken op basis van informatiebron 5 de verwachte variabele kosten per motor” met de differentiemethode (2021-3 vraag 23).
- “Noem het verschil tussen constante en variabele kosten. Betrek beide begrippen in je antwoord.” (2024-1 vraag 24, 1p).
- Uitleggen dat relatief veel constante kosten het bedrijfsrisico vergroten (2022-1 vraag 24, 2p).
Zo formuleer je het antwoord. Definitie: constante kosten zijn onafhankelijk van de productie of afzet, variabele kosten hangen ervan af; noem bij een kennisvraag beide begrippen. Rekenvraag: tel de kostensoorten op met een tussenberekening per soort. Differentiemethode: variabele kosten per stuk = verschil in totale kosten / verschil in afzet.
Zo scoor je de punten. Bij 2021-1 vraag 11 (3p) 1p per juist kostenbedrag (personeel, interest, afschrijving). Bij 2022-1 vraag 24 1p voor “constante kosten dalen niet mee met de afzet” en 1p voor het sterker dalende resultaat. 2024-1 vraag 24 is 1p voor beide definities samen.
Uitgewerkt voorbeeld
Differentiemethode (examenstijl, vergelijk 2021-3 vraag 23)
Bij 1.000 stuks zijn de totale kosten €150.000, bij 1.500 stuks €190.000.
- €80 per stuk
- Constante kosten: €70.000
Controle bij 1.500 stuks: . ✓
Valkuilen
- Vaste lonen als variabel indelen (ze worden betaald, ook als er minder werk is).
- De totale kosten door de productie delen en dat de variabele kosten noemen (dat is de integrale kostprijs).
- Interest vergeten bij de constante kosten.
Test jezelf
Waarom horen de loonkosten van gedetacheerde docenten die een vast bedrag krijgen bij de constante kosten?
Ze worden vast uitbetaald, ongeacht hoeveel ze worden ingezet.
De afzet daalt 20%. Waarom daalt het resultaat van een bedrijf met veel constante kosten harder?
De constante kosten blijven gelijk, terwijl de omzet daalt.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 2, vraag 4: waarom de loonkosten van docenten constante kosten zijn (1p) · antwoord · bijlage
- 2025 tijdvak 1, vraag 29: abonnementsvorm kiezen met de dekkingsbijdrage per type (2p) · antwoord · bijlage
- 2025 tijdvak 2, vraag 22: verwachte dekkingsbijdrage als percentage van de verkoopprijs (2p) · antwoord · bijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 6 examenjaren — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 7 · 1 punt antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 4 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 29 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 22 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 23 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 27 · 5 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2024 tijdvak 1 vraag 24 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 6 · 3 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 7 · 2 punten antwoord bijlage 2023 tijdvak 1 vraag 9 · 6 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 29 · 1 punt antwoord bijlage 2023 tijdvak 1 vraag 30 · 3 punten antwoord bijlage 2022 tijdvak 1 vraag 10 · 2 punten antwoord bijlage 2022 tijdvak 1 vraag 24 · 2 punten antwoord bijlage 2022 tijdvak 2 vraag 12 · 6 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2021 tijdvak 1 vraag 11 · 3 punten antwoord bijlage · uitwerkbijlage 2021 tijdvak 3 vraag 23 · 2 punten antwoord bijlage 2021 tijdvak 3 vraag 26 · 4 punten antwoord bijlage Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)