Prioriteit: 🔴 Hoog

In 6 van de 6 examenjaren, als bouwsteen in bijna elke kostprijs-, break-even- of begrotingsvraag, en soms als verklaarvraag (1–3p).

Wat moet je kunnen?

  • Kostensoorten indelen in constant of variabel en dat motiveren.
  • De totale constante kosten van een jaar samenstellen.
  • Met de differentiemethode constante en variabele kosten uit twee kostenniveaus halen.
  • Uitleggen waarom veel constante kosten het bedrijfsrisico vergroten.

De kern

SoortVoorbeeldenBij meer productie
constanthuur, afschrijving, vaste lonen, interest, verzekeringtotaal gelijk, per stuk lager
(proportioneel) variabelgrondstoffen, inkoop, verpakking, commissietotaal stijgt evenredig, per stuk gelijk

Differentiemethode

Zo wordt het gevraagd

  • “Bereken de verwachte constante kosten over [jaar]”: personeelskosten, interest, afschrijving en overige kosten optellen (2021-1 vraag 11, 3p).
  • “Bereken op basis van informatiebron 5 de verwachte variabele kosten per motor” met de differentiemethode (2021-3 vraag 23).
  • “Noem het verschil tussen constante en variabele kosten. Betrek beide begrippen in je antwoord.” (2024-1 vraag 24, 1p).
  • Uitleggen dat relatief veel constante kosten het bedrijfsrisico vergroten (2022-1 vraag 24, 2p).

Zo formuleer je het antwoord. Definitie: constante kosten zijn onafhankelijk van de productie of afzet, variabele kosten hangen ervan af; noem bij een kennisvraag beide begrippen. Rekenvraag: tel de kostensoorten op met een tussenberekening per soort. Differentiemethode: variabele kosten per stuk = verschil in totale kosten / verschil in afzet.

Zo scoor je de punten. Bij 2021-1 vraag 11 (3p) 1p per juist kostenbedrag (personeel, interest, afschrijving). Bij 2022-1 vraag 24 1p voor “constante kosten dalen niet mee met de afzet” en 1p voor het sterker dalende resultaat. 2024-1 vraag 24 is 1p voor beide definities samen.

Uitgewerkt voorbeeld

Differentiemethode (examenstijl, vergelijk 2021-3 vraag 23)

Bij 1.000 stuks zijn de totale kosten €150.000, bij 1.500 stuks €190.000.

  1. €80 per stuk
  2. Constante kosten: €70.000

Controle bij 1.500 stuks: . ✓

Valkuilen

  • Vaste lonen als variabel indelen (ze worden betaald, ook als er minder werk is).
  • De totale kosten door de productie delen en dat de variabele kosten noemen (dat is de integrale kostprijs).
  • Interest vergeten bij de constante kosten.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

  • (geen)

Onderwerpen die dit ondersteunt