Prioriteit: 🟠 Midden

In 4 van de 8 examenjaren: de functies van huidmondjes, het sluiten bij droogte of hitte en de gevolgen voor CO2-opname en fotorespiratie, en diffusie uitgelegd met de wet van Fick (1–2p).

Wat moet je kunnen?

  • De functies van huidmondjes noemen.
  • Uitleggen wanneer en hoe huidmondjes sluiten en wat dat betekent voor de fotosynthese.
  • Gaswisseling bij planten uitleggen met een factor uit de wet van Fick.

De kern

  • Functies: opname van CO2, afgifte en opname van O2, verdamping van water (aanzuigkracht voor watertransport).
  • Open: sluitcellen nemen water op en worden turgescent → opening. Dicht: sluitcellen verliezen water.
  • Bij hitte of droogte sluiten de huidmondjes (signaalstof ABA): minder waterverlies, maar ook minder CO2-opname → minder fotosynthese en meer fotorespiratie.
  • Meer huidmondjes = groter diffusieoppervlak en kortere afstand naar de cellen → meer CO2-opname.
  • Wortels nemen O2 op uit de luchtruimten in de bodem; bij een overstroming is die O2 sterk verminderd.

Zo wordt het gevraagd

  • Geef twee redenen waarom het aantal huidmondjes niet nul kan zijn (2021-2 vraag 25).
  • Leg uit waardoor de CO2-opname op een warme zomerse dag wordt beperkt (2019-1 vraag 38).
  • Leg met een factor uit de wet van Fick uit waarom wortels onder water minder O2 opnemen (2025-1 vraag 8).

Zo formuleer je het antwoord. Gebruik de keten warm → veel verdamping → watertekort → huidmondjes dicht → minder CO2 naar binnen. Noem bij Fick ÊÊn factor en de richting van de verandering.

Zo scoor je de punten. Bij 2019-1 vraag 38 1p voor te veel verdamping en 1p voor huidmondjes sluiten. Bij 2021-2 vraag 25 1p per reden (CO2-opname, verdamping/watertransport, O2-uitwisseling). Bij 2025-1 vraag 8 telt het tweede punt alleen als het past bij de genoemde factor.

Uitgewerkt voorbeeld

Meer huidmondjes bij weinig CO2 (examenstijl, vergelijk 2019-1 vraag 39)

Planten die bij een lage CO2-concentratie groeien, maken meer huidmondjes. Leg met de wet van Fick uit hoe dit compenseert.

  1. Meer huidmondjes → het totale diffusieoppervlak (A) wordt groter.
  2. Diffusiesnelheid is evenredig met : per tijdseenheid kan meer CO2 het blad in.
  3. Zo wordt het kleinere concentratieverschil gecompenseerd.

Valkuilen

  • Alleen CO2 noemen als functie en de verdamping vergeten.
  • Denken dat sluitcellen opengaan door water af te geven.
  • Bij Fick meerdere factoren door elkaar noemen zonder richting.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt