Prioriteit: đ Midden
In 4 van de 8 examenjaren: de functies van huidmondjes, het sluiten bij droogte of hitte en de gevolgen voor CO2-opname en fotorespiratie, en diffusie uitgelegd met de wet van Fick (1â2p).
Wat moet je kunnen?
- De functies van huidmondjes noemen.
- Uitleggen wanneer en hoe huidmondjes sluiten en wat dat betekent voor de fotosynthese.
- Gaswisseling bij planten uitleggen met een factor uit de wet van Fick.
De kern
- Functies: opname van CO2, afgifte en opname van O2, verdamping van water (aanzuigkracht voor watertransport).
- Open: sluitcellen nemen water op en worden turgescent â opening. Dicht: sluitcellen verliezen water.
- Bij hitte of droogte sluiten de huidmondjes (signaalstof ABA): minder waterverlies, maar ook minder CO2-opname â minder fotosynthese en meer fotorespiratie.
- Meer huidmondjes = groter diffusieoppervlak en kortere afstand naar de cellen â meer CO2-opname.
- Wortels nemen O2 op uit de luchtruimten in de bodem; bij een overstroming is die O2 sterk verminderd.
Zo wordt het gevraagd
- Geef twee redenen waarom het aantal huidmondjes niet nul kan zijn (2021-2 vraag 25).
- Leg uit waardoor de CO2-opname op een warme zomerse dag wordt beperkt (2019-1 vraag 38).
- Leg met een factor uit de wet van Fick uit waarom wortels onder water minder O2 opnemen (2025-1 vraag 8).
Zo formuleer je het antwoord. Gebruik de keten warm â veel verdamping â watertekort â huidmondjes dicht â minder CO2 naar binnen. Noem bij Fick ÊÊn factor en de richting van de verandering.
Zo scoor je de punten. Bij 2019-1 vraag 38 1p voor te veel verdamping en 1p voor huidmondjes sluiten. Bij 2021-2 vraag 25 1p per reden (CO2-opname, verdamping/watertransport, O2-uitwisseling). Bij 2025-1 vraag 8 telt het tweede punt alleen als het past bij de genoemde factor.
Uitgewerkt voorbeeld
Meer huidmondjes bij weinig CO2 (examenstijl, vergelijk 2019-1 vraag 39)
Planten die bij een lage CO2-concentratie groeien, maken meer huidmondjes. Leg met de wet van Fick uit hoe dit compenseert.
- Meer huidmondjes â het totale diffusieoppervlak (A) wordt groter.
- Diffusiesnelheid is evenredig met : per tijdseenheid kan meer CO2 het blad in.
- Zo wordt het kleinere concentratieverschil gecompenseerd.
Valkuilen
- Alleen CO2 noemen als functie en de verdamping vergeten.
- Denken dat sluitcellen opengaan door water af te geven.
- Bij Fick meerdere factoren door elkaar noemen zonder richting.
Test jezelf
Waarom neemt de fotorespiratie toe als huidmondjes sluiten?
Er komt geen CO2 meer binnen en O2 kan niet weg: relatief meer O2, zodat het CO2-bindende enzym vaker O2 bindt.
Langs welke weg verlaat een gas als ethyleen vooral het blad?
Via de huidmondjes.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren â 50%.
Examen Vraag Antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 8 ¡ 2 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 10 ¡ 1 punt antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 20 ¡ 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 25 ¡ 2 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 23 ¡ 2 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 38 ¡ 2 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 39 ¡ 2 punten antwoord Toelichting per vindplaats