Prioriteit: đ´ Hoog
In 7 van de 8 examenjaren: de verzadigingscurve aflezen en verschuiven (links/rechts, affiniteit), de hoeveelheid afgegeven O2 berekenen, en effecten van CO-vergiftiging, bloedarmoede en myoglobine (1â3p).
Wat moet je kunnen?
- Een zuurstofverzadigingscurve aflezen bij de pO2 van longen en weefsel en de afgifte berekenen.
- Voorspellen of de curve naar links of rechts verschuift en wat dat doet met binding in de longen en afgifte in de weefsels.
- Het effect van CO, bloedarmoede, myoglobine en foetaal hemoglobine uitleggen.
- Uitleggen hoe het lichaam compenseert voor minder O2-transport (hogere hartslag).
De kern

Schematische curven; de echte waarden staan in de context of Binas.
| Verschuiving | Oorzaak | Gevolg |
|---|---|---|
| naar rechts (lagere affiniteit) | meer CO2, lagere pH, hogere temperatuur (actieve spier) | bij dezelfde pO2 meer afgifte in de weefsels, iets minder binding in de longen |
| naar links (hogere affiniteit) | foetaal hemoglobine, myoglobine, hoogtedieren | betere binding bij lage pO2, maar minder afgifte |
- Afgegeven O2 = (verzadiging in de longen â verzadiging in het weefsel) Ã de maximale hoeveelheid O2 per volume bloed.
- Myoglobine in spieren bindt O2 sterker dan hemoglobine: een voorraad die vrijkomt als de pO2 in de spier heel laag wordt.
- CO bindt veel sterker aan hemoglobine dan O2: er is minder hemoglobine vrij voor O2, en de overgebleven O2 laat moeilijker los. Bij bloedarmoede is er ook minder hemoglobine, maar laat de O2 wel normaal los.
- Minder O2-transport per mL bloed wordt gecompenseerd door een hoger hartminuutvolume (hogere hartslag).
- CO2-transport: vooral als HCO3- in het plasma (via koolzuuranhydrase in de rode bloedcel), een deel gebonden aan hemoglobine, een klein deel opgelost.
Zo wordt het gevraagd
- Bereken hoeveel mL zuurstof per 100 mL bloed aan het spierweefsel wordt afgegeven, en hoeveel extra bij meer hemoglobine (2026-2 vraag 10, 3p).
- Verschuift de curve naar links of naar rechts, en welk gevolg heeft dit voor de zuurstofafgifte? (2026-2 vraag 11).
- Is de zuurstofafgifte bij CO-vergiftiging hoger, lager of gelijk aan die bij bloedarmoede? Verklaar (2021-2 vraag 16).
- Leg uit dat een verhoogde hartslag bij CO-vergiftiging functioneel is (2021-2 vraag 14).
- Leg uit hoe myoglobine bijdraagt aan het jachtsucces (2018-2 vraag 2).
Zo formuleer je het antwoord. Lees de verzadiging af bij beide pO2-waarden en reken met het verschil. Bij een verschuiving: noem de richting Ên het gevolg bij dezelfde pO2: naar rechts, dus bij dezelfde pO2 geeft hemoglobine meer O2 af.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-2 vraag 11 telt alleen naar rechts met de toelichting dat bij dezelfde pO2 meer O2 vrijkomt. Bij 2021-2 vraag 16 1p voor lager en 1p voor bij CO blijft O2 aan hemoglobine gebonden, bij bloedarmoede komt O2 wel los. Bij 2021-2 vraag 14 1p voor minder O2-transport en 1p voor hartminuutvolume moet omhoog. Bij 2018-2 vraag 2 1p voor O2-voorraad in myoglobine en 1p voor langer aeroob dissimileren.
Uitgewerkt voorbeeld
Afgifte bij een verschoven curve (eigen voorbeeld in examenstijl, gebaseerd op de schematische curve hierboven)
100 mL volledig verzadigd bloed bevat 20 mL O2. Lees bij 13 kPa (longen) en 4 kPa (weefsel) de verzadiging af voor beide curven. Hoeveel O2 wordt per 100 mL bloed afgegeven?
- Normaal: ongeveer 97% â 57%; afgifte â mL.
- Naar rechts verschoven: ongeveer 94% â 38%; afgifte â mL.
- Controle: in de actieve spier (meer CO2, lagere pH) wordt meer O2 afgegeven; in de longen wordt bij een naar rechts verschoven curve iets minder O2 gebonden (vergelijk 2022-1 vraag 31). â
CO-vergiftiging tegenover bloedarmoede (examenstijl, vergelijk 2021-2 vraag 16)
Bij beide is de helft van het hemoglobine niet beschikbaar voor O2. Bij welke is de afgifte in de weefsels lager?
- Bloedarmoede: minder hemoglobine, maar de O2 die gebonden is laat normaal los.
- CO: de rest van het hemoglobine houdt O2 sterker vast (curve naar links).
- Dus bij CO-vergiftiging is de afgifte lager.
Valkuilen
- Alleen de verzadiging in de weefsels noemen in plaats van het verschil met de longen.
- Rechts en links verwarren: rechts = lagere affiniteit = meer afgifte.
- Bij een verschuiving vergeten âbij dezelfde pO2â te schrijven.
- Denken dat CO alleen plaatsen bezet: het verandert ook de afgifte van de overige O2.
- Vergeten dat CO2 vooral als HCO3- wordt vervoerd, niet aan hemoglobine.
Test jezelf
Waarom is het gunstig dat de curve in een actieve spier naar rechts verschuift?
Een actieve spier maakt meer CO2 en warmte; door de verschuiving geeft hemoglobine daar meer O2 af, precies waar het nodig is.
Waarom heeft foetaal hemoglobine een curve die links van die van de moeder ligt?
Het bindt O2 sterker, zodat het in de placenta O2 kan overnemen van het hemoglobine van de moeder.
Waarom neemt de hartslag toe bij minder hemoglobine in het bloed?
Per mL bloed wordt minder O2 vervoerd; met een hoger hartminuutvolume komt er toch genoeg O2 bij de weefsels.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 2, vraag 10â11: zuurstofafgifte bij een duikende vogel (3p + 1p) ¡ antwoord 10, 11
- 2021 tijdvak 2, vraag 14 en 16: CO-vergiftiging (2p + 2p) ¡ antwoord 14, 16
- 2018 tijdvak 2, vraag 2: myoglobine (2p) ¡ antwoord
- 2023 tijdvak 2, vraag 30: hogere affiniteit (2p) ¡ antwoord
- 2022 tijdvak 1, vraag 31: hogere pCO2 en binding in de longen (2p) ¡ antwoord
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren â 87,5%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 10 ¡ 3 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 11 ¡ 1 punt antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 30 ¡ 2 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 30 ¡ 2 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 31 ¡ 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 14 ¡ 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 16 ¡ 2 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 22 ¡ 2 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 3 ¡ 2 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 2 ¡ 2 punten antwoord Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)